IV SA/Wa 1338/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant ref. staż. Renata Lewandowska, po rozpoznaniu w dniu 21 września 2012 r. na rozprawie sprawy ze skarg K. G. i E. S. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia p o s t a n a w i a odmówić S. G. i K. G. dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestników postępowania na prawach strony Wnioskami z dnia 14 września 2012 r. (data stempla pocztowego) S. G. oraz K. G. wnieśli o dopuszczenie do udziału w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2011 r. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, w charakterze uczestników postępowania, W uzasadnieniach wniosków wskazano, iż skarga została wniesiona przez syna Państwa S. i K. G. - Pana K. G. Sprawa dotyczy środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, wynikiem wykonania którego zagospodarowana zostanie działka stanowiąca własność K. G. Wskazano, że umową darowizny z dnia [...] listopada 2004 r. rep. [...] nr [...] na przedmiotowej nieruchomości K. G. ustanowił na rzecz S. i K. G. służebność osobistą mieszkania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako "P.p.s.a." osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Zgodnie z art. 33 § 2 P.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Powyższe przepisy umożliwiają udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym innym podmiotom (osobom fizycznym) niż skarżący lub organ administracji, w sytuacji gdy posiadają one interes prawny w tej sprawie. Zatem po złożeniu wniosku o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania, Sąd weryfikuje posiadanie przez zainteresowane osoby interesu prawnego, uzasadniającego ich udział w danym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wnioskujący o dopuszczenie w niniejszej sprawie wskazują na przysługujące im ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości (służebność osobistą), która znajduje się w zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji. W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2011 r., sygn. akt II OZ 872/11, Lex nr 965254, z dnia 13 września 2011 r., sygn. akt II OZ 144/11, Lex nr 965232). Przez pojęcie interesu prawnego należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje (z uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt II OZ 703/09, ogólnodostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych prowadzonej przez NSA). Należy przy tym odróżnić interes faktyczny od interesu prawnego, gdzie interes prawny to taki interes strony, który znajduje ochronę w prawie, i przysługuje on niewątpliwie właścicielowi i użytkownikowi wieczystemu nieruchomości położonej w obszarze objętym uchwałą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 919/08, ogólnodostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych prowadzonej przez NSA). Na naruszenie interesu prawnego może powoływać się osoba, której do nieruchomości znajdującej się na terenie, którego przeznaczenie kwestionuje, ewentualnie do nieruchomości sąsiadującej z tym terenem, przysługuje prawo rzeczowe - prawo należące do kategorii praw bezwzględnych, które wywiera skutek względem wszystkich innych podmiotów. Takie prawo mogłyby świadczyć o ewentualnym naruszeniu interesu prawnego skarżącego przez zaskarżony akt, stanowiąc tym samym o legitymacji (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 392/10, ogólnodostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych prowadzonej przez NSA). W orzecznictwie sądowym podnosi się również, że źródłem interesu prawnego lub uprawnienia jest zawsze norma prawna ogólna i abstrakcyjna (akt normatywny) lub jednostkowa i konkretna (decyzja), mająca źródło w przepisach administracyjnego prawa materialnego (np. por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 1398/10, ogólnodostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych prowadzonej przez NSA). Dlatego też, źródłem interesu prawnego nie może być co do zasady ograniczone prawa rzeczowe. Co prawda w orzecznictwie dopuszcza się możliwość skutecznego wywiedzenia interesu prawnego z ograniczonego prawa rzeczowego, jednakże musi on wynikać z konkretnego przepisu prawa materialnego, być uszczegółowiony wyraźnymi postanowieniami umowy o ustanowieniu ograniczonego prawa rzeczowego oraz mieć ścisły związek z konkretnym stosunkiem prawno-administracyjnym występującym w danej sprawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2005 r., sygn. II OSK 694/04, Lex nr 175376). Natomiast w razie braku takich okoliczności przyjmuje się, że stroną jest wyłącznie właściciel (użytkownik wieczysty) nieruchomości, a nie podmiot, któremu służy do tej nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. Podmiot ograniczonego prawa rzeczowego ma interes prawny w każdym postępowaniu administracyjnym, które potencjalnie może wywrzeć bezpośredni wpływ na byt lub treść tego ograniczonego prawa rzeczowego, to jest bezpośrednio doprowadzić do jego zniesienia, ograniczenia lub rozszerzenia, o tyle nie ma takiego interesu w postępowaniu wywołującym bezpośrednie skutki wyłącznie na byt lub treść prawa hierarchicznie silniejszego, to jest prawa własności nieruchomości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1697/09, ogólnodostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych prowadzonej przez NSA). W orzecznictwie przyjęto, że interesu prawnego nie można skutecznie wywodzić z ograniczonego prawa rzeczowego jakim jest użytkowanie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2007r., sygn. akt I OSK 798/06, ogólnodostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych prowadzonej przez NSA). Stwierdzono, że użytkowanie nieruchomości nie uprawnia do występowania do organów administracji publicznej z jakimkolwiek żądaniem, co do statusu własnościowego użytkowanej przez siebie nieruchomości. Skoro przyjmuje się, że prawo użytkowania nieruchomości świadczy jedynie o interesie faktycznym, to należy przyjąć, że zbliżona do niego służebność osobista mieszkania (polegająca na zaspokojeniu potrzeb osobistych uprawnionego, mająca charakter konsumpcyjny i ściśle związana z jego osobą) ma również charakter pochodny i nie wskazuje na istnienie interesu prawnego po stronie uprawnionego z tego tytułu. Zauważyć należy, że przedmiot niniejszego postępowania (środowiskowe uwarunkowania zgody) nie prowadzi bezpośrednio do zniesienia, ograniczenia lub rozszerzenia ograniczonego prawa rzeczowego, a niewątpliwie oddziałuje w sferze prawa silniejszego (realizacja planowanej inwestycji będzie ingerować w prawo własności), co potwierdza fakt prowadzenia niniejszego postępowania ze skargi właściciela działki (K. G.) obciążonej służebnością osobistą. Zatem małżonkowie G., którym przysługuje jedynie służebność mieszkania nie mają interesu prawnego w niniejszej sprawie. Brak jest więc podstaw by uznać ich udział w sprawie za zasadny. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 33 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł ja w sentencji postanowienia.