IV SA/Wa 1448/15
WyrokWSA w Warszawie2015-07-28
Skład orzekający: Łukasz Krzycki, Piotr Korzeniowski, Tomasz Wykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, wydane w sytuacji, gdy decyzja organu pierwszej instancji nie została doręczona syndykowi masy upadłości, lecz pracownikowi upadłej spółki, jest zgodne z prawem?Ratio decidendi
Postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest wadliwe, jeśli organ administracji nie ustalił, kiedy decyzja została faktycznie przekazana syndykowi masy upadłości, a jedynie kiedy została odebrana przez pracownika upadłej spółki. Syndyk, jako strona postępowania, powinien być powiadamiany o jego przebiegu i czynnościach, a wadliwe doręczenie decyzji nie może obciążać syndyka negatywnymi skutkami procesowymi.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji stwierdzającej wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego. Syndyk masy upadłości spółki w upadłości likwidacyjnej wniósł odwołanie z uchybieniem terminu, wskazując jako przyczynę zwłoki pobyt za granicą. Organ odwoławczy odmówił przywrócenia terminu, uznając, że wniosek został złożony po terminie od dnia ustania przyczyny uchybienia. WSA oddalił skargę, a NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na wadliwość doręczenia decyzji organu pierwszej instancji.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżone postanowienie Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] września 2012 r. i stwierdza, że postanowienie to nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.), sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2015 r. sprawy ze skargi "G." Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. na postanowienie Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Przedmiotem zaskarżenia jest Postanowienie Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej (dalej: organ odwoławczy) z dnia [...] września 2012 r., znak: [...] wydane na podstawie art. 58 i art. 59 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. 2000 Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.), w którym odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia odwołania B. P. - Syndyka Masy Upadłości działającego na rzecz [...] Sp. z o.o. od decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] marca 2012 r, znak: [...].
Stan sprawy przedstawiał się następująco:
Marszałek Województwa [...] w decyzji z dnia [...] marca 2012 r. stwierdził wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie oczyszczonych ścieków, udzielonego [...] Sp. z o.o., a ponadto zobowiązał syndyka masy upadłości [...] Sp. z o.o. - w dniu wydania decyzji w upadłości likwidacyjnej do usunięcia elementów oczyszczalni ścieków, znajdujących się na terenie nieruchomości wskazanej w decyzji. Odwołanie od tej decyzji wniósł w dniu [...] kwietnia 2012 r. syndyk masy upadłości oświadczając przy tym, że nie dotrzymał przepisanego terminu z powodu wyjazdu do [...], który trwał od [...] kwietnia 2012 r. do [...] kwietnia 2012 r. Powołując się na powyższe, syndyk wniósł o rozpatrzenie wniesionego ze zwłoką odwołania od decyzji.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej - organ odwoławczy w sprawie objętej przedmiotem decyzji, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uznał, że decyzja została doręczona syndykowi w dniu [...] marca 2012 r., przez co termin do wniesienia odwołania upływał w dniu [...] kwietnia 2012 r. Wnosząc odwołanie w dniu [...] kwietnia 2012 r. syndyk uchybił przepisanemu terminowi do wniesienia odwołania.
Pismem z dnia 28 czerwca 2012 r. syndyk wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania argumentując ponownie, że przyczyną zwłoki był pobyt syndyka w [...].
Postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. organ odwoławczy odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, uznając że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu powrotu syndyka z zagranicy i zgodnie z treścią przepisu art. 58 § 2 k.p.a., powinien on był wystąpić z prośbą o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia powrotu. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wniesiono zaś w dniu 28 czerwca 2012 r., a więc z uchybieniem terminu. W ocenie organu, okoliczności przywołane przez syndyka nie pozwalały przyjąć, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony, bowiem syndyk mógł zaradzić przeszkodom, na które się powoływał.
Skargę na w/w postanowienie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie syndyk masy upadłości [...] Sp. z o.o. w upadłości w P., zarzucając organowi odwoławczemu odmowę uznania wyjaśnień syndyka dotyczących rozporządzania majątkiem nie przejętym przez syndyka od skarżącego. W ocenie skarżącego, uchybił on terminowi, bowiem był zajęty równie ważną sprawą windykacji długów skarżącego, ponadto "otrzymał za późno wiadomość o nadejściu korespondencji i dopiero po zapoznaniu się odpowiedział również za późno na decyzję Marszałka Województwa [...] z pominięciem wniosku o przywrócenie terminu do odwołania - czym przyznaje się do popełnienia zaniedbania w tym względzie". Jednocześnie wskazał na skutki utrzymania w obrocie prawnym kwestionowanej w odwołaniu decyzji.
W odpowiedzi na skargę Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej jako p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) wskazał, że zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, a prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a przy tym jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W treści pkt 1 odwołania, skarżący wskazał jako przyczynę zwłoki pobyt syndyka w [...] w dniach od [...] kwietnia do [...] kwietnia 2012 r. Tym samym, uznając powyższe za uprawdopodobnione, Sad pierwszej instancji przyjął, że przyczyna zwłoki ustała w dniu powrotu syndyka do Polski. Wprawdzie prośba o przywrócenie terminu została wniesiona łącznie z odwołaniem, na co wskazuje jego treść pkt 1, a czego nie dostrzegł organ odwoławczy, jednak uchybienie to pozostawało bez wpływu na rozstrzygnięcie, skoro prośbę o przywrócenie terminu syndyk winien był wnieść w terminie siedmiu dni po ustaniu wskazanej przez stronę przyczyny uchybienia ([...] kwietnia 2012 r.), tymczasem uczyniono to dopiero w dniu [...] kwietnia 2012 r. Tym samym, w ocenie Sądu I instancji, uchybił on tym przepisowi art 58 §2 k.p.a.
Sąd I instancji stwierdził również, że na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy nie może mieć też wpływu przywołana w skardze okoliczność, że syndyk wiadomość o nadejściu korespondencji otrzymał za późno. Twierdzenie to nie zostało uprawdopodobnione, nie wykazano, że dostarczenie decyzji syndykowi nastąpiło z opóźnieniem w przekazywaniu poczty na terenie spółki, a ponadto, że nie było przezeń zawinione.
W skardze kasacyjnej Syndyk Masy Upadłości [...] sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w P. zaskarżył powyższy wyrok w całości i zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania tj. art. 32 w zw. z art. 138 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku w stosunku do strony niebędącej w sprawie skarżącym i pozbawionej samodzielnej zdolności procesowej, oraz naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., polegającego na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, a także naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo wydania przez organ administracji publicznej zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 40 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 7 k.p.a. i art. 58 § 2 k.p.a. poprzez ich wadliwe niezastosowanie i przyjęcie, iż pomimo doręczenia decyzji upadłemu, nie zaś jego przedstawicielowi, termin 7 dniowy, do złożenia wniosku o przywrócenie terminu winien być liczony od daty, kiedy syndyk mógł podjąć czynności po powrocie do kraju - pomimo nieprzekazania mu korespondencji we wskazanym terminie. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W wyroku z dnia 18 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1841/13 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogóinoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Syndyka Masy Upadłości [...] sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 2766/12 w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w
P. na postanowienie Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] września 2012-r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu ww. wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w niniejszym postępowaniu sądowoadmnistracyjnym (a wcześniej administracyjnym), jako dotyczącym masy upadłości, stroną postępowania jest syndyk, a nie upadła spółka [...]. Syndykowi więc przysługuje legitymacja do występowania w niniejszym postępowaniu przed sądem administracyjnym.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro masę upadłości powinien reprezentować syndyk, to on też powinien być powiadomiony o toczącym się w niniejszej sprawie postępowaniu administracyjnym i o podejmowanych w nim czynnościach. Tymczasem syndykowi masy upadłości nie doręczono decyzji organu pierwszej instancji, w konsekwencji czego nie mógł wnieść odwołania w terminie. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nieprawidłowo określił w zaskarżonym wyroku stronę skarżącą. Co do zasady należy przyjąć, co słusznie podniósł skarżący kasacyjnie, że zgodnie z art. 40 § 1 i 2 k.p.a. organ w postępowaniu administracyjnym, w sytuacji, gdy strona działa przez przedstawiciela lub ustanowiła pełnomocnika, zobligowany jest - zgodnie z przyjętą zasadą oficjalności doręczeń - doręczać temu przedstawicielowi lub pełnomocnikowi wszystkie kierowane do strony, którą reprezentuje, pisma procesowe w sprawie, w tym decyzje i postanowienia. Należy wskazać, iż przepis ten ma pełnić funkcję gwarancyjną dla ochrony interesów strony, która mając przedstawiciela lub ustanowionego pełnomocnika i którzy dokonują na jej rzecz określonych czynności procesowych, nie może ponosić ujemnych konsekwencji prawnych z powodu braku doręczenia konkretnego rozstrzygnięcia w sprawie jej przedstawicielowi lub ustanowionemu pełnomocnikowi.
Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że syndyk będący stroną postępowania nie może ponosić negatywnych skutków wadliwego postępowania organu administracji. Nie można uznać, że dostarczenie decyzji przez pracownika upadłej spółki syndykowi z opóźnieniem, było zawinione przez syndyka.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że charakter udziału syndyka w postępowaniu upadłościowym statuuje jego rolę jako przedstawiciela strony będącym wyłącznie uprawnionym do odbioru korespondencji kierowanej w postępowaniu administracyjnym zgodnie z art 40 § 1 k.p.a. W sprawie niniejszej jest bezsporne, że przyczyną niewniesienia odwołania przez syndyka masy upadłości w terminie, był fakt pozostawania przez niego we wskazanym okresie poza granicami kraju. Całkowicie jednak poza zakresem rozważań organów administracji, jak i Sądu znalazł się fakt, iż korespondencja zawierająca decyzję nie została odebrana przez syndyka, ale przez pracownika upadłego uprawnionego do odbioru korespondencji do upadłej kierowanej. Jak twierdzi syndyk upadły nie przekazał w terminie syndykowi stosownej decyzji ani nie poinformował go o jej wydaniu czym doprowadził do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rolą organów administracji jak i sądu rozpoznających sprawę, pozostawało zatem ustalenie nie kiedy pismo otrzymał upadły, ale kiedy pismo powyższe przekazane zostało syndykowi. Tylko bowiem takie ustalenie mogło doprowadzić do niewadliwego ustalenia okoliczności z art. 58 § 2 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w sprawie niniejszej okoliczności powyższych w ogóle nie badano pomimo, że osobą która podpisała się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji był pracownik upadłej spółki, nie zaś osoba upoważniona przez syndyka do odbioru w jego imieniu korespondencji urzędowej. Wskazanym byłoby zweryfikowanie okoliczności podanych przez syndyka poprzez przesłuchanie tej osoby co do daty przekazania korespondencji syndykowi, ewentualnie przyczyn jej przetrzymania.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wymaga podkreślenia w niniejszej sprawie, że zgodnie z przepisem art. 190 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla sądu I instancji zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny jest obowiązany rozpoznać sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach.
Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania, co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.
Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia. Przede wszystkim "granice sprawy", o których mowa w art. 134 § 1, podlegają zawężeniu do granic, w jakich Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę (art. 183 p.p.s.a.) i w jakich wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1. (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 518).
Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego ciążący na wojewódzkim sądzie administracyjnym, może być wyłączony tylko w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (tak również: m.in. H. Knysiak-Molczyk (w:) T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 2, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 681-682 i powołane tam orzecznictwo).
Pamiętać należy przy tym, że ocena prawna, w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., to wyjaśnienie przez Naczelny Sąd Administracyjny istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku, a więc nie tylko sama wykładnia w ścisłym tego słowa znaczeniu.
W konsekwencji należy uznać, że związanie wojewódzkiego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 190 ustawy p.p.s.a., oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku.
Przystępując, zatem do merytorycznego rozpoznania sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, będąc związanym wyrokiem Naczelnego Sądu
Administracyjnego z 18 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1841/13, rozpoznając sprawę ponownie, uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy powtórzyć za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że bezspornym w sprawie jest, że Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. (sygn. akt [...]) ogłosił upadłość [...] spółki z o.o. w P. obejmującą likwidację majątku upadłego i powołał syndyka masy upadłości.
Na gruncie niniejszej sprawy oznacza to, że syndyk jest stroną w postępowaniach dotyczących masy upadłości, jest jednoznaczna ze stwierdzeniem, że syndykowi przysługuje legitymacja do występowania w tych postępowaniach. Legitymację syndyka określa się w nauce jako tzw. legitymację formalną lub jako podstawienie (substytucja) procesowe. Syndyk jest więc stroną w znaczeniu formalnym (procesowym), tzn. działa w postępowaniu we własnym imieniu. Natomiast stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości, pozostaje upadły. On bowiem jest podmiotem stosunku prawnego, na tle którego wyniknął spór.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie podkreślano, że wejście do sprawy syndyka na miejsce upadłego jest szczególnym (bezwzględnym) podstawieniem procesowym. Z dniem ogłoszenia upadłości upadły traci legitymację do występowania w sprawach dotyczących masy, pozostaje natomiast stroną w znaczeniu materialnoprawnym jako podmiot stosunku prawnego, z którego wyniknął spór. Brak legitymacji formalnej upadłego nie jest równoznaczny z brakiem jego zdolności prawnej, to jest zdolności bycia podmiotem praw i obowiązków. Takie stanowisko wyrażono m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2014 r. sygn. akt II OSK 2536/12 i z dnia 11 października 2005 r. sygn. akt FSK 2449/04 oraz postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2011 r. sygn. akt II OSK 2327/11 i z dnia 19 lutego 2008 r. sygn. akt I FSK 1736/07. W przedmiotowej sprawie z dniem ogłoszenia upadłości, upadła spółka utraciła legitymację do występowania w sprawach dotyczących masy upadłości. Legitymację tę z mocy prawa nabył natomiast syndyk masy upadłości. Syndyk jako podmiot postępowania upadłościowego działa w niniejszym postępowaniu w imieniu własnym i z mocy własnego prawa.
W drugiej kolejności należy stwierdzić, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym), jako dotyczącym masy upadłości, stroną postępowania jest syndyk, a nie upadła spółka [...].
Syndykowi więc przysługuje legitymacja do występowania w niniejszym postępowaniu przed sądem administracyjnym. Upadła spółka [...] będąc stroną w znaczeniu materialnym pozbawiona jest legitymacji formalnej do występowania w postępowaniu sądowym. Brak legitymacji formalnej upadłej spółki [...] w postępowaniu sądowym nie może jednak być utożsamiany z brakiem po jej stronie zdolności procesowej. W niniejszej sprawie jak podkreśla Naczelny Sąd Administracyjny nie występuje zatem problem zdolności sądowej. Zdolność sądowa jako kategoria obiektywna oznacza bowiem ogólną kwalifikację podmiotu do zajmowania stanowiska strony, niezależnie od charakteru sprawy. Wobec powyższego nie zaistniała przesłanka nieważności postępowania z tego powodu, że strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej.
W trzeciej kolejności należy podnieść, że Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że masę upadłości powinien reprezentować syndyk i to on też powinien być powiadomiony o toczącym się w niniejszej sprawie postępowaniu administracyjnym i o podejmowanych w nim czynnościach. Tymczasem syndykowi masy upadłości nie doręczono decyzji organu pierwszej instancji, w konsekwencji czego nie mógł wnieść odwołania w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny w tej sprawie wyjaśnił, że wykładnia art. 40 § 2 k.p.a. wskazująca, iż doręczenie decyzji stronie z pominięciem pełnomocnika jest bezskuteczne, miała na celu ochronę strony przed negatywnymi, arbitralnymi działaniami organów administracji publicznej w tym, przed pozbawieniem strony prawa do rozpoznania odwołania i prawa do sądu. Strona ustanawiając pełnomocnika chce się ustrzec przed skutkami nieznajomości prawa, więc jeżeli organ pomija pełnomocnika w toku czynności postępowania administracyjnego, to w ten sposób niweczy skutki wspomnianej staranności strony w dążeniu do ochrony jej praw i interesów oraz zapewnienia sobie ochrony, jaką powinna uzyskać w państwie prawa. W celu tak rozumianych praw strony, gdy pominięcie pełnomocnika prowadziło do tego, że albo odwołanie do organu administracji publicznej, albo skarga do sądu administracyjnego były uznane za spóźnione, sądy stawały w obronie zagwarantowania przewidzianego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu lub wynikającego z art. 78 konstytucji RP prawa do zaskarżenia decyzji wydanej w pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela prezentowane w judykaturze stanowisko, z którego wynika
konieczność wzięcia pod rozwagę kwestii zaistnienia lub niezaistnienia negatywnych skutków, w sytuacji doręczenia decyzji stronie, nie zaś ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 stycznia 2007 r., II OSK 136/06, LEX nr 319187 oraz z 8 stycznia 2013 r., II GSK 1937/11, LEX nr 1341518).
Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że w sytuacji oczywistego niedoręczenia decyzji syndykowi a tylko upadłej spółce, to nie syndyk jak twierdzi Sąd pierwszej instancji ma wykazywać, kiedy upadła spółka przekazała mu o tym fakcie informację aby wykazać zachowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, lecz organy administracji. Syndyk będący stroną postępowania nie może ponosić negatywnych skutków wadliwego postępowania organu administracji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, charakter udziału syndyka w postępowaniu upadłościowym statuuje jego rolę jako przedstawiciela strony będącym, wyłącznie uprawnionym do odbioru korespondencji kierowanej w postępowaniu administracyjnym zgodnie z art 40 § 1 k.p.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie niniejszej jest bezsporne, że przyczyną niewniesienia odwołania przez syndyka masy upadłości w terminie, był fakt pozostawania przez niego we wskazanym okresie poza granicami kraju. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że całkowicie jednak poza zakresem rozważań organów administracji, znalazł się fakt, iż korespondencja zawierająca decyzję nie została odebrana przez syndyka, ale przez pracownika upadłego uprawnionego do odbioru korespondencji do upadłej kierowanej. Nie ulega wątpliwości, iż syndyk sprawuje funkcję przedstawiciela upadłego i to jemu jak już wskazano wyżej, nie zaś upadłemu podlegały doręczeniu wszelkie pisma w postępowaniu administracyjnym. Jak twierdzi syndyk upadły nie przekazał w terminie syndykowi stosownej decyzji ani nie poinformował go o jej wydaniu czym doprowadził do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, rolą organów administracji rozpoznających sprawę, powinno być ustalenie nie kiedy pismo otrzymał upadły, ale kiedy pismo powyższe przekazane zostało syndykowi. Tylko bowiem takie ustalenie może doprowadzić do niewadliwego ustalenia okoliczności z art. 58 § 2 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w sprawie niniejszej okoliczności powyższych w ogóle nie badano pomimo, że osobą która podpisała się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji był pracownik upadłej spółki, nie zaś osoba upoważniona przez syndyka do odbioru w jego imieniu korespondencji urzędowej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazanym byłoby zweryfikowanie okoliczności podanych przez syndyka poprzez przesłuchanie tej osoby co do daty przekazania korespondencji syndykowi, ewentualnie przyczyn jej przetrzymania.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji, mając na uwadze art. 153 ustawy p.p.s.a., będzie zobowiązany uwzględnić wynikające z powyższych rozważań wskazania i wykładnię przepisów prawa. Organ naruszył bowiem przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Te ww. okoliczności, wskazują na konieczność uchylenia przez Sąd zaskarżonego postanowienia na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. O wykonalności decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło