IV SA/Wa 1603/16
PostanowienieWSA w Warszawie2017-10-19
Skład orzekający: Agnieszka Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stowarzyszenie, które nie wykazało podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu zdobycia środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, może skutecznie żądać przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata?Ratio decidendi
Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego odmawiające przyznania prawa pomocy. Stowarzyszenie nie wykazało, że podjęło wszelkie niezbędne działania w celu zdobycia środków na pokrycie kosztów postępowania, a jedynie opierało się na niskich składkach członkowskich i braku innych źródeł finansowania. Sam fakt działania w interesie społecznym lub posiadania celów statutowych nie zwalnia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, jeśli stowarzyszenie decyduje się na udział w postępowaniach sądowych.Stan faktyczny
Towarzystwo Przyrodnicze złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w celu wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA oddalającego skargę na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, wskazując na niewystarczające wykazanie przez Towarzystwo jego trudnej sytuacji majątkowej i braku podjęcia działań w celu zdobycia środków na pokrycie kosztów. Towarzystwo wniosło sprzeciw od postanowienia referendarza.Rozstrzygnięcie
Utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 10 sierpnia 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik po rozpoznaniu w dniu 19 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...] Towarzystwa Przyrodniczego im. [...] z siedzibą w K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 10 sierpnia 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi [...] Towarzystwa Przyrodniczego im. [...] z siedzibą w K. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 10 sierpnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1603/16.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 stycznia 2017 r. oddalił skargę [...] Towarzystwa Przyrodniczego im. [...] z siedzibą w K. wniesioną na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2016 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.
Po doręczeniu skarżącemu w dniu 15 maja 2017 r. odpisu wyroku z uzasadnieniem, skarżący wystąpił w piśmie z dnia 8 czerwca 2017 r. z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w celu wniesienia skargi kasacyjnej.
Wniosek powyższy został rozpoznany postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2017 r. odmawiającym przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W uzasadnieniu postanowienia referendarz sądowy wskazał na następujące ustalenia faktyczne stanu majątkowego i dochodach Towarzystwa, podając, że we wniosku Towarzystwo podniosło, że koszt usługi polegającej na sporządzeniu skargi kasacyjnej wynosi od 1.500 zł do 3.000 zł. Towarzystwo nie posiada takiej kwoty, która stanowi dwuletni budżet Towarzystwa. Wnioskodawca podał, że aktualny stan konta wynosi 513,50 zł. Strata finansowa za rok 2016 wyniosła 5.197 zł, zaś od początku działalności wynosi 36.005,93 zł (według bilansu za rok 2016). Skarżący podał, że nie posiada kapitału zakładowego ani jakiegokolwiek majątku, nie podsiada środków trwałych. Stan konta na rachunku bankowym wynosi 783,50 zł.
W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku Towarzystwo w piśmie z dnia 21 lipca 2017 r. podało, że utrzymuje się wyłącznie ze składek członkowskich. Towarzystwo podejmowało próby pozyskiwania środków od podmiotów prywatnych, ale zawsze kończyło się to odmową udzielenia wsparcia finansowego. Towarzystwo liczy 26 członków zwyczajnych i 2 wspierających – teoretyczne wpływy ze składek od członków zwyczajnych wynoszą ok. 1.130 zł. Do pisma tego załączono uchwałę z 11 czerwca 2014 r. w sprawie określenia wysokości składek, wyciąg z konta za okres od 1 stycznia 2017 r. do 30 czerwca 2017 r. Sprawozdanie finansowe z działalności Towarzystwa za 2016 r. wraz z bilansem i rachunkiem wyników Towarzystwa.
W dniu 29 września 2017 r. – w ustawowym terminie – skarżące Towarzystwo wniosło sprzeciw, w którym wniosło o ponowne przeanalizowanie wcześniejszej argumentacji przemawiającej, jego zdaniem, za ustanowieniem adwokata.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Jednocześnie, zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej, przepis art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy zmieniającej, stosuje się do postępowań wszczętych po dniu jej wejścia w życie. Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. W związku z powyższym stwierdzić należy, że w nowym stanie prawnym, obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia.
Wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią przepisu art. 246 § 2 pkt 1 i 2 oraz art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Przysługujące Sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania Sądu, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdym rozpatrywaniu takiego wniosku.
Użyte w art. 246 § 2 pkt 1 i 2 powołanej ustawy określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jego dochody i sytuacja majątkowa nie pozwalają na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania czy choćby dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; zob. też postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2009 r., sygn. akt II OZ 20/09 oraz z dnia 26 stycznia 2009 r., sygn. akt II OZ 28/09 – dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W przedmiotowej sprawie skarżące Towarzystwo nie wykazało, że podjęło jakiekolwiek czynności zmierzające do zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania. Nie jest wystarczającym twierdzenie, że Towarzystwo nie posiada żadnego majątku i dochodu, a jego działalność opiera się na społecznej działalności członków. Jeżeli działalność Towarzystwa związana jest z realizacją jego praw przed sądem, to wiąże się ona także z obowiązkiem ponoszenia kosztów postępowania sądowego, bowiem każdy kto wszczyna postępowanie sądowe powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania sądowego, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną na ich uiszczenie. Towarzystwo powinno więc wziąć pod uwagę swój udział w postępowaniach sądowych i zgromadzić na ten cel odpowiednie środki np. w formie składek członkowskich na odpowiednio wysokim poziomie. Z obowiązku tego nie zwalnia fakt, że nie zdecydowało się podjąć uchwały w przedmiocie obowiązku uiszczania składek członkowskich w wysokości adekwatnej do szeroko zakreślonych w statucie form działalności. Wskazać bowiem należy, że przesłany statut Towarzystwa zakłada w § 12 obowiązek brania udziału przez członków zwyczajnych w działalności Towarzystwa i w realizacji jego celów oraz obowiązek regularnego opłacania składek członkowskich. Nic nie stoi więc na przeszkodzie, aby członkowie Towarzystwa, w przypadku braku innych źródeł finansowania, celem prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego, zebrali środki konieczne do opłacenia pełnomocnika, który sporządziłby skargę kasacyjną w tej sprawie. Ponieważ skarżące Towarzystwo nie korzysta z żadnej możliwości zdobycia środków finansowych, nie może skutecznie żądać pokrycia kosztów postępowania przez Skarb Państwa. Wnioskodawca w nadesłanej uchwale z dnia [...] czerwca 2014 r. wskazał, że maksymalna wysokość składki członkowskiej wynosi miesięcznie 5 zł lub rocznie 50 zł, przy liczbie 26 członków zwyczajnych i 2 członkach wspierających. Tymczasem ze znanych Sądowi z urzędu innych spraw rozpoznawanych z udziałem skarżącego Towarzystwa (np. sprawa o sygn. akt IV SA/Wa 2097/13, czy IV SA/Wa 275/14) wiadomym jest, że składka w identycznej wysokości obowiązywała już w 2012 r. na mocy uchwały Zarządu z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...]., zatem od co najmniej sześciu lat w tej samej, symbolicznej wysokości.
Rozpatrując przedmiotowy wniosek, należy mieć na uwadze, że Towarzystwo w § 7 i 8 statutu wskazało, że jego celem jest prowadzenie działalności w zakresie ekologii, ochrony środowiska, dziedzictwa przyrodniczego i edukacji. Cele te są realizowane m. in. poprzez "występowanie na prawach strony reprezentującej interes społeczny oraz interes prawny uzasadniony celami statutowymi w postępowaniach administracyjnych, procedurach związanych z planami zagospodarowania przestrzennego oraz procesach sądowych związanych z ochroną środowiska, w procesach inwestycyjnych oraz procedurach planistycznych". Wnioskodawca wskazując takie cele i przewidując udział w postępowaniach przez sądami, powinien liczyć się ze związaną z tym koniecznością ponoszenia kosztów. W szczególności w sytuacji, gdy powołując się na swoje cele statutowe, zdecydował się skorzystać z drogi sądowoadministracyjnej, powinien wygospodarować środki na pokrycie kosztów sądowych.
W świetle § 25 statutu Towarzystwa – który jest w znacznej części powtórzeniem art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2017 r. poz. 210) – źródłami powstania jego majątku są składki członkowskie, darowizny, zapisy i spadki, środki pochodzące z ofiarności publicznej lub ze sponsoringu, dotacje, subwencje, udziały, lokaty. Zatem strona ma możliwość pozyskania środków finansowych na prowadzenie działalności, w tym na prowadzenie procesów sądowych. Natomiast fakt, że świadomie z niej nie korzysta, tak jak w niniejszym przypadku (nie pozyskuje darowizn, nie prowadzi działalności gospodarczej) nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem wniosku o przyznanie prawa pomocy, z czego władze Stowarzyszenia powinny sobie zdawać sprawę. Skoro Towarzystwo zakładane było w określonym celu, to jego forma prawna, zakres działalności, a przede wszystkim podstawy finansowania powinny zostać tak określone, by cel ten mógł być realizowany bez przerzucania ciężaru funkcjonowania Stowarzyszenia na Państwo. Tymczasem jak wynika z oświadczenia zawartego w piśmie z dnia 21 lipca 2017 r. Towarzystwo utrzymuje się ze składek członkowskich, które – jak już powyżej wskazano – od co najmniej 2012 roku wynoszą miesięcznie 5 zł lub rocznie 50 zł. W takiej sytuacji cele statutowe Towarzystwa, które twierdzi, że działa na rzecz społeczeństwa, powinny być skorelowane z wysokością środków, jakie Towarzystwo to jest w stanie uzyskać na ich realizację. Skoro Towarzystwo uznało, że powinno występować w postępowaniach sądowych dotyczących spraw z zakresu swojej działalności określonej w statucie, to również powinno zapewnić odpowiednie środki umożliwiające występowanie przed sądem administracyjnym.
Rację ma referendarz sądowy twierdząc, że z faktu, że Towarzystwo pobiera niskie składki członkowskie, nie można wywodzić, że wniosek o ustanowienie adwokata zasługuje na uwzględnienie. Tym bardziej skoro wnioskodawca podaje, że działa dla dobra społeczeństwa, to nie powinien na społeczeństwo przerzucać ciężaru finansowego swojego działania.
Według Towarzystwa "teoretyczne wpływy ze składek od członków zwyczajnych ok. 1130 zł". Jak wynika z oświadczeń skarżącego i dokumentów księgowych, w roku 2016 wpływy do Towarzystwa wyniosły 1465,20 zł a wydatki wyniosły 7081,56 zł. W tej sytuacji należy stwierdzić, że Towarzystwo określiło wysokość obowiązkowych składek na poziomie nieadekwatnym do szeroko zakreślonych w statucie form jego działalności, a jednocześnie nie zapewniło środków na tę działalność przy wykorzystaniu innych dopuszczonych przez prawo działań. Stwierdzić zatem trzeba, że Towarzystwo samo pozbawiło się możliwości zdobycia środków na poniesienie kosztów sądowych, w tym kosztów adwokackich. Prawo pomocy może być przyznane tylko wówczas, gdy wnioskodawca – z przyczyn od siebie niezależnych – nie może pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego. Podkreślić też trzeba, że sam fakt, że stowarzyszenie jest zrzeszeniem o celach niezarobkowych i działa w interesie społecznym, nie zwalnia go od obowiązku zapewnienia środków na ponoszenie kosztów sądowych, skoro przewiduje swój udział w procesie sądowym. Stowarzyszenie prowadząc statutową działalność, która obejmuje m.in. występowanie w postępowaniach sądowych, winno liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych w postępowaniach, w których uzna swój udział za celowy i mieć przygotowane na ten cel odpowiednie środki finansowe. Przyznanie prawa pomocy stowarzyszeniu, które jako jedną z form działalności określiło występowanie w postępowaniach sądowych, a jednocześnie nie zapewniło środków na ponoszenie kosztów sądowych, stanowiłoby nieuprawnione finansowanie działalności stowarzyszenia z funduszy państwowych. To natomiast prowadziłoby do zaprzeczenia zasadzie, że stowarzyszenia prowadzą działalność na bazie własnego majątku (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in.: z dnia 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OZ 252/12, z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt I OZ 807/12, z dnia 18 października 2012 r., sygn. akt II OZ 916/12 i z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt II OZ 810/12 – dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ponieważ skarżące Towarzystwo nie korzysta z żadnej możliwości zdobycia środków finansowych, nie może skutecznie żądać pokrycia kosztów postępowania przez Skarb Państwa. Przyznanie skarżącemu prawa pomocy w sytuacji do tak szeroko zakreślonych w regulaminie form działalności, stanowiłoby de facto przeniesienie ciężaru prowadzenia działalności statutowej Stowarzyszenia na Skarb Państwa, podczas gdy Stowarzyszenie powinno było co do zasady we własnym zakresie zabezpieczyć środki na swoją działalność, w tym na występowanie do sądów administracyjnych z pismami, które podlegają opłacie sądowej. Sąd rozpoznający przedmiotowy wniosek w pełnej rozciągłości popiera stanowiska zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach: z dnia 20 grudnia 2006 r., sygn. akt II OZ 1433/06 (dostępne na stronie Centralnej Bazy Orzeczeń i Informacji o Sprawach: https://cbois.nsa.gov.pl); z dnia 30 listopada 2009 r., sygn. akt II OZ 1004/09 (LEX nr 587353); z dnia 1 grudnia 2009 r., sygn. akt II OZ 1056/09 (LEX nr 582885).
Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują ustawowego, ogólnego zwolnienia organizacji społecznych z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, a zatem jedyną drogą uzyskania takiego zwolnienia jest ubieganie się o możliwość skorzystania z dobrodziejstwa instytucji prawa pomocy. Jednocześnie jednak ustawa w sposób wyraźny jako zasadę wskazuje, że w kosztach postępowania obowiązana jest partycypować strona, a prawo pomocy jest ściśle rozumianym wyjątkiem od tejże zasady. Przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie byłoby dopuszczalne w sytuacji, gdyby wnioskodawca zasadniczo, poprzez wprowadzenie odpowiednich rozwiązań organizacyjnych zapewnił źródła finansowania swojej działalności, obejmującej także występowanie w postępowaniach sądowych.
Podkreślić należy, że w związku z licznymi wnioskami o przyznanie prawa pomocy składanymi przez skarżącego, w orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wielokrotnie już wskazywano na dopuszczalne możliwości poprawy kondycji finansowej tego Stowarzyszenia. Tymczasem argumentacja zawarta w przedmiotowym wniosku wskazuje, że członkami Towarzystwa są osoby, które nie mając środków na realizację celów określonych w statucie, konsekwentnie dążą do stworzenia sytuacji, w której działalność Towarzystwa realizowana będzie z budżetu Państwa
"Przerzucanie" ciężaru funkcjonowania Stowarzyszenia na budżet Państwa, np. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Stowarzyszenie, nawet o niskich dochodach, musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności, dla której zostało utworzone i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania majątku. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje bowiem prawo obywateli do zrzeszania się m. in. w stowarzyszenia, jednakże nie gwarantuje wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo (por. powołane już wyżej postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2006 r., sygn. akt II OZ 1433/06).
Pozytywnego dla strony orzeczenia nie może uzasadniać fakt poniesienia przez wnioskodawcę w bieżącym roku wydatków na opłaty sądowe i administracyjne w wysokości 947,-zł. Podczas rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy przedmiotem oceny jest ustalenie, czy zaistniały, wyczerpująco określone w art. 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy, przesłanki przyznania prawa pomocy. Z tego też powodu na ocenę przedmiotowego wniosku nie miała wpływu rodzaj prowadzonej przez skarżącego działalności. Nie ma tu również znaczenia ilość spraw prowadzonych przez Towarzystwo, ponieważ mając na względzie obowiązujące przepisy prawa oraz zakres "rozległej" działalności statutowej Stowarzyszenia winno ono wygospodarować środki finansowe celem pokrycia kosztów sądowych.
W niniejszej sprawie wnioskodawca pomija całkowicie istotę działania stowarzyszeń, która opiera się na samodzielności działania stowarzyszenia. Samodzielność ta przejawia się między innymi w oparciu działalności na własnym majątku. Majątek ten powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Nie ulega wątpliwości, że cele, które nakłada na siebie przedmiotowe Towarzystwo realizowane są ze składek członkowskich. Jeżeli założyciele stowarzyszenia, przyjmując cele swojej działalności są świadomi, że nie posiadają ani też nie będą w stanie zdobyć środków na jej prowadzenia, to powstaje pytanie o cel działania takiej organizacji. Istota działania stowarzyszenia z natury rzeczy wyklucza bowiem przerzucenie niemalże całości kosztów jego działalności na Skarb Państwa, a do takiej sytuacji prowadziłoby zaakceptowanie stanowiska reprezentowanego przez wnioskodawcę. Odmiennie oceniać należałoby sytuację, w której stowarzyszenie, zakładając sobie pewne cele, jednocześnie jasno i precyzyjnie określa sposoby pozyskania środków, z których owe cele będą realizowane, lecz z przyczyn od siebie niezależnych nie jest w stanie z tych sposobów skorzystać. Tymczasem w niniejszej sprawie analiza oświadczeń wnioskodawcy prowadzi do wniosku, że Towarzystwo od samego początku miało świadomość, że nie będzie w stanie podołać kosztom własnej działalności, tym bardziej, gdy weźmie się pod uwagę kwotę 5.100 zł wskazaną w sprawozdaniu finansowym z działalności Towarzystwa w roku 2016 r. wydatkowaną na przejazdy członków Towarzystwa samochodami prywatnymi na wizje terenowe oraz koszty wyjazdów służbowych środkami komunikacji publicznej w wysokości 162,74 zł, to wymienione koszty w znacznej mierze generowane są przez samych członków Towarzystwa przy ustalonej maksymalnej miesięcznej składce członkowskiej 5,-zł lub rocznej – 50,-zł i przy liczbie 26 członków zwyczajnych i 2 członkach wspierających, a taki stan rzeczy nie przemawia za udzieleniem pomocy prawnej. Nie jest też rzeczą sądu administracyjnego ocenianie pobudek, jakimi kierowali się członkowie Towarzystwa przy jego tworzeniu, ani też podważanie racji jego istnienia, niemiej jednak oceny wymagały wszelkie podniesione wyżej okoliczności w kontekście możliwości uzyskania przez wnioskodawcę prawa pomocy.
W rozpoznawanej sprawie, mając na uwadze całokształt okoliczności, słusznie referendarz sądowy stwierdził, że Towarzystwo nie wykazało, że jego sytuacja materialna jest tego rodzaju, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie poprzez odstąpienie od zasady ponoszenia kosztów sądowych z własnych środków i przerzucenie kosztów tego postępowania na Państwo. Ponadto podnoszony przez Towarzystwo w uzasadnieniu wniosku stopień skomplikowania sprawy, nie stanowi okoliczności uzasadniającej przyznanie adwokata, bowiem jak już wyżej wyjaśniono, o przyznaniu prawa pomocy rozstrzyga się w oparciu o kryteria majątkowe (ocenę możliwości płatniczych wnioskodawcy), a te nie uzasadniają przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie można bowiem promować sytuacji, w której podmioty będą prowadziły spory z organami państwa kosztem Skarbu Państwa. Osoba nosząca się z zamiarem wniesienia środka prawnego do sądu administracyjnego winna zabezpieczyć środki na ewentualne prowadzenie spraw przed sądami. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.
Referendarz sądowy zasadnie więc odmówił skarżącemu udzielenia prawa pomocy i w sposób właściwy stanowisko to uzasadnił. Wnioskodawca nie zdołał wykazać, że spełnia ustawowe przesłanki skutkujące uwzględnieniem jego wniosku. Stanowiska tego również nie zdołał obalić wniesionym sprzeciwem.
W tym stanie rzeczy okoliczności sprawy nie uzasadniały uwzględnienia zgłoszonego żądania i dlatego należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 260 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło