IV SA/Wa 1760/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Małgorzata Leśniewska - po rozpoznaniu w dniu 28 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi G. Z. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego postanawia: odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Skarżąca G. Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2017 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego. W przedmiotowej sprawie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca wskazała, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małoletnią córką, jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Otrzymuje świadczenie pieniężne w ramach Programu Rodzina 500 plus w wysokości 500 zł oraz alimenty w wysokości 300 zł. Nie posiada nieruchomości, wartościowych przedmiotów, natomiast zgromadzone oszczędności wynoszą 700 zł. Skarżąca nie ponosi żadnych zobowiązań oraz stałych wydatków. Wykonując zarządzenie referendarza sądowego z dnia 8 sierpnia 2017 r. skarżąca przedstawiła 8 wyciągów z rachunku bankowego, umowę użyczenia pokoju zawartą pomiędzy skarżącą a K. K., decyzję w sprawie uznania za osobę bezrobotną z 7 kwietnia 2017 r., decyzję w sprawie pozbawienia statusu bezrobotnego z dnia 18 sierpnia 2017 r., umowę o pracę na okres próbny na stanowisku pracownika administracyjnego z wynagrodzeniem 1710 zł brutto. Skarżąca wyjaśniła, iż od 1 sierpnia 2017 r. podjęła pracę w wymiarze 3/4 etatu z pensją 1257,75 zł netto. Ponadto przedstawiła oświadczenie K. K., z którego wynika, iż od października 2016 r. pożycza skarżącej pieniądze na życie w kwocie 500 zł lub 1000 zł miesięcznie w formie przelewu na konto osobiste. W myśl art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny (pkt 2). Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sąd Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, iż z punktu widzenia art. 246 § 1 p.p.s.a. wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy należy do obowiązku ubiegającego się o przyznanie tego prawa (np. postanowienie NSA z 1 sierpnia 2017 r. sygn. akt II OZ 770/17 oraz postanowienie z dnia 29 marca 2017 r. sygn. akt II GZ 242/17), zaś z użycia w tym przepisie zwrotu "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji opisanej w tym przepisie, która uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienia pełnych kosztów postępowania (postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 713/09). Ponadto w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie. W postanowieniu z dnia 8 maja 2014 r. sygn. akt II OZ 423/14 Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu, bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (podobnie NSA w postanowieniu z dnia 25 kwietnia 2013 r., II FZ 237/13). Zgodnie z podstawową zasadą postępowania sądowoadministracyjnego, wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty związane z ich udziałem w postępowaniu. Tym samym strona, która inicjuje postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów tego postępowania. Przerzucanie tego obowiązku na Skarb Państwa jest bowiem wyjątkiem (postanowienie NSA z dnia 15 marca 2011 r. sygn. akt I OZ 150/14). Wysokość wpisu w niniejszej sprawie zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.) wynosi 300 zł. Inne opłaty sądowe, do których skarżąca może być wezwana w niniejszej sprawie to, w przypadku oddalenia skargi, opłata kancelaryjna w wysokości 100 zł zgodnie z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2192) za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczanym na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia; w przypadku zaś wniesienia skargi kasacyjnej wpis od skargi kasacyjnej zgodnie z § 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyniesie połowę wpisu od skargi na decyzję tzn. 150 zł; ewentualnie wpis od zażalenia w wysokości 100 zł (jednakże na obecnym etapie postępowania skarżąca nie składała wniosków, które zostałyby rozpoznane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie poprzez wydanie postanowienia zaskarżalnego w drodze zażalenia). Wymienione kwoty poza wpisem od skargi są więc kwotami hipotetycznymi (obowiązek ich uiszczenia może nie powstać, gdy skarżącą nie zdecyduje się na wniesienie środków odwoławczych), ponadto skarżąca nie zostanie wezwana do uiszczenia wszystkich wymienionych kwot jednocześnie a jedynie do uiszczenia wymaganych na danym etapie postępowania. Skarżąca, jak podała, prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe z małoletnią córką. Wobec złożenia takiego oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w z art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), referendarz sądowy nie wyzwał do wyjaśnienia kwestii dotyczącej pozostawania przez skarżącą w związku partnerskim z K. K. i prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego (oświadczenie z dnia 1 stycznia 2017 r., znajdujące się w aktach administracyjnych k. 85, podpisane zarówno przez skarżącą jak i K. K.). Skarżąca na rzecz córki otrzymuje alimenty w wysokości 300 zł oraz świadczenie 500 zł. Ponadto pożycza pieniądze w wysokości od 500 do 1000 zł miesięcznie od właściciela domu, który użycza jej oraz jej córce pokoju. Od sierpnia podjęła pracę w wymiarze ¾ etatu z wynagrodzeniem 1257,75 zł netto. W ocenie referendarza sądowego tak przedstawiona sytuacja finansowa skarżącej nie współgra z przedstawionymi wyciągami z rachunku bankowego. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca otrzymuje (pożycza) od K. K., tak jak podała, pieniądze w wysokości od 500 do 1000 zł miesięcznie. Jednakże nie sposób uznać, iż pieniądze te pożycza i przeznacza na podstawowe potrzeby życiowe. Dla przykładu 6 marca 2017 r. skarżąca dokonała płatności kartą w kwocie 370,50 zł w sklepie KAPPAHL, 8 maja 2017 r. - płatność kartą w kwocie 299,90 zł w sklepie Gino Rossi S.A., 31 maja 2017 r. - płatność kartą w sklepie CCC w kwocie 269,98 zł, 26 lipca 2017 r. - płatność kartą w kwocie 118 zł w Salonie Filippo, 4 września 2017 r. - płatność kartą w kwocie 380 zł w sklepie WITTCHEN. Z dostępnych na stronach internetowych informacji wynika, iż marka Gino Rossi jest jedną z najwyżej cenionych w Polsce marek w segmencie produkcji, sprzedaży obuwia, jak również akcesoriów najlepszej jakości, FILIPPO to marka znana od lat, podążająca za nowymi trendami m. in. wyznaczanymi przez modę z najnowszych pokazów paryskich, zaś marka WITTCHEN jest uznawana za lidera rynku ekskluzywnej galanterii skórzanej. Ponadto podkreślenia wymaga, iż po wniesieniu skargi w niniejszej sprawie, do której został załączony "Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości", skarżąca dokonała wpłaty własnej na rachunek bankowy w kwocie 10 810 zł, co prawda kwota ta została tego samego dnia wypłacona, jednakże skarżąca taką kwotą dysponowała, pomimo faktu bycia zarejestrowanym jako osoba bezrobotna. Natomiast po złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, a przed otrzymaniem wezwania do przedstawienia wyciągu z rachunków bankowych skarżąca dokonała zakupu na kwotę 380 zł w dniu 4 września 2017 r. w sklepie WITTCHEN, podczas gdy wpis w niniejszej sprawie wynosi 300 zł. W związku z powyższym nie można stwierdzić, że skarżąca jest osobą ubogą, która ze względu na okoliczności życiowe pozbawiona jest środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Skarżąca dokonuje zakupów w markowych sklepach, cztery z wymienionych wyżej transakcji są w wysokości zbliżonej do wymaganego wpisu w niniejszej sprawie, w tym dwie przekraczają wysokość wpisu. Są to płatności, których skarżąca dokonała jednorazowo. W ocenie referendarz sądowego gdyby skarżąca znajdowała się faktycznie w trudnej sytuacji finansowej to wydatki ograniczyłaby do minimum, a nie przeznaczałaby, co wymaga podkreślenia, pożyczonych środków na zakupy w markowych sklepach. Koszty postępowania sądowego należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do wydatków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych zalicza się wydatki na żywność, mieszkanie, środki czystości i niezbędne opłaty. Zauważenia wymaga, iż skarżąca nie wskazała, aby ponosiła jakiekolwiek zobowiązania i stałe wydatki, nawet te związane z użyczonym pokojem, czy pożyczkami od K. K. Wobec powyższego skoro skarżąca jest w stanie dokonywać zakupów, za kwoty, jakie zostały podane wyżej, w markowych sklepach, to jest także w stanie wywiązać się z obowiązku poniesienia kosztów sądowych oraz pokryć koszty wynagrodzenia pełnomocnika, tym bardziej iż kwestionowanych zakupów (poza tym z 4 września 2017 r.) dokonywała będąc zarejestrowaną jako osoba bezrobotna. Pierwsze wynagrodzenie w wysokości 1257,75 zł otrzymała 8 września 2017 r., a pomimo tego 4 września 2017 r. (czyli przed otrzymaniem wynagrodzenia) była w stanie przeznaczyć kwotę 380 zł na zakupy w sklepie WITTCHEN, jak zostało to podane wcześniej, lidera rynku ekskluzywnej galanterii skórzanej. Ponadto, w czasie kiedy skarżąca była zarejestrowana jako bezrobotna uiściła także jednorazowo opłatę za egzamin na rzecz Naczelnej Izby Lekarskiej w wysokości 400 zł. Dokonanie tej wpłaty poprzedził przelew środków dokonany 7 kwietnia 2017 r. przez B. J. na konto skarżącej w wysokości 848 zł tytułem "rozliczenia zakupów". Natomiast skarżąca, wykonując zarządzenie referendarza sądowego z dnia 8 sierpnia 2017 r. dotyczące złożenia oświadczenia czy korzysta z pomocy finansowej lub rzeczowej rodziny, znajomych lub innych osób, przedstawiła jedynie oświadczenie K. K., iż udziela jej pożyczek w wysokości od 500 zł do 1000 zł miesięcznie. Tak więc, zarówno przelew z dnia 16 czerwca 2017 r. na kwotę 10 810, jak również przelew z dnia 7 kwietnia 2017 r. na kwotę 848 zł, nie pokrywają się ze złożonym oświadczeniem o wysokości pożyczek od 500 do 1000 zł miesięcznie. Wobec powyższego, w ocenie referendarza sądowego, skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a wręcz przeciwnie jest w stanie ponieść zarówno koszty sądowe, jak również koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.