IV SA/Wa 1892/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wójcik sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 lutego 2017 r. sprawy ze skargi A.D.,J.D i A.P. na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Nr [...] Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] (dalej: DRZGW w [...]), znak [...] z [...] maja 2016 r. wydane na podstawie art.138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: z 2016 r., poz. 23, dalej: k.p.a.) oraz art. 4 ust. 4 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r., poz. 469 ze zm., dalej: p.w.) po rozpatrzeniu zażalenia J. i A. D. oraz A. P. na postanowienie Starosty [...] (dalej: organ I instancji) z [...] listopada 2015 r., znak [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. W postanowieniu Nr [...] z [...] maja 2016 r. DRZGW w [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Stan sprawy przestawiał się następująco: W piśmie z 7 sierpnia 2013 r., znak [...] DRZGW w [...] na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. przekazał do rozpatrzenia zgodnie z właściwością Staroście [...] pismo J. i A. D. oraz A. P. z 3 grudnia 2012 r. zakwalifikowane przez DRZGW w [...] jako wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego wydanie decyzji Starosty [...] z [...] września 2011 r., znak [....], którą udzielono W. O. pozwolenia wodnoprawnego. W uzasadnieniu pisma z 7 sierpnia 2013 r. DRZGW w [...] wyjaśnił, że po szczegółowej analizie treści pisma z 3 grudnia 2012 r. uznał, że jest wnioskiem J. i A. D. oraz A. P. o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji Starosty [...] z [...] września 2011 r., znak [...], którą udzielono W. O. pozwolenia wodnoprawnego. Zdaniem DRZGW w [...], powyższych ustaleń dokonano na podstawie stwierdzenia pochodzącego z przedmiotowego pisma, "(...) będąc stroną w sprawie, bez własnej winy i własnego zaniedbania nie braliśmy udziału w postępowaniu. Sprawa dotyczy pozwolenia wodno-prawnego Starosty [...] (decyzja [...] z [...] września 2011 r. Zmieniona decyzją [...] wydaną [...] 01.2012 r.". W decyzji z [...] września 2013 r., znak [...] Starosta [...] po rozpatrzeniu wniosku J. i A. D. oraz A. P., przekazanego przez DRZGW w [....] w piśmie z 7 sierpnia 2013 r., odmówił stwierdzenia nieważności operatu wodnoprawnego, dołączonego przez W. O. do wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie trzech rurociągów dających upust wodom opadowym i roztopowym z terenu działek oznaczonych w ewidencji gruntów obrębu [...] numerami [...], [...], [...], [...], [...], oraz z terenów przyległych wyżej położonych. W decyzji Nr [...] z [...] czerwca 2015 r. DRZGW w [...] po rozpatrzeniu odwołania J. i A. D. do decyzji Starosty [...] z [...] września 2013 r., znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności operatu wodnoprawnego uchylił ww. decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W postanowieniu z [...] listopada 2015 r., znak [...] organ I instancji na podstawie art. 149 § 3, art. 150 § 1 w zawiązku z art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku J. i A. D. oraz A. P., przekazanego przez DRZGW w [...] w piśmie z 7 sierpnia 2013 r. (data wpływu 12 sierpnia 2013 r.), odmówił wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] z [...] września 2011 r., znak [...], zmienioną decyzją Starosty [...] z [...] stycznia 2012 r., znak [...] dotyczącego wydania W. O., pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie trzech rurociągów oraz rowu otwartego dających upust wodom opadowym i roztopowym z terenów przyległych wyżej położonych oraz z terenu działek oznaczonych w ewidencji gruntów obrębu [...] numerami [...] [...], [...], [...], [...]. Na przedmiotowe postanowienie zażalenie w ustawowym terminie złożyli J. i A. D. oraz A. P. Skarżący informują, że nieprawidłowo ustalono termin, w którym dowiedzieli się o wydaniu decyzji Starosty [...] z [...] września 2011 r., znak [...]. Skarżącym nigdy nie udostępniono przedmiotowej decyzji do wglądu, ani dokumentów stanowiących podstawę do jej wydania. W postanowieniu Nr [...] z [...] maja 2016 r. DRZGW w [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu ww. postanowienia organ II instancji wyjaśnił, że w niniejszej sprawie Starosta [...] wywiódł na podstawie posiadanych informacji, które nabył podczas formalnego badania wniosku J. i A. D. oraz A. P. o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji Starosty [...] z [...] września 2011 r., znak [...], którą udzielono W. O. pozwolenia wodnoprawnego, że wniosek złożono po terminie. DRZGW w [....] wskazał również, że ponowna analiza wniosku o wznowienie przedmiotowego postępowania, wskazuje na powołanie się przez wnioskodawców na przyczynę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., czyli okoliczność braku udziału w postępowaniu bez własnej winy. Zdaniem organu II instancji, w omawianej sprawie mamy do czynienia z sytuacją wniesienia żądania, przez podmiot, który uważa, że nie brał udziału bez własnej winy w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej, jednakże wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu, który określono w art. 148 § 2 k.p.a. W zaistniałej sytuacji organ I instancji obowiązany był do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. W piśmie z 22 czerwca 2016 r. skarżący: A. D., J. D. i A. P. wnieśli skargę na postanowienie Nr [...] DRZGW w [...] z [...] maja 2016 r. zarzucając ww. postanowieniu naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Na tej podstawie wniesiono o: I. Uchylenie postanowienia jako niezgodnego z prawem. W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że Starosta [...] wydał decyzję w dniu [...] września 2011 r. znak [...], i nigdy nie powiadomił skarżących o tej decyzji. W dokumentacji nie uwzględniono faktu zamieszkiwania w rejonie oddziaływania rur drenażowych innych mieszkańców, podano nieprawdziwe informacje jakoby były na tym terenie tylko nieużytki. Jedyną informacją o tym po 12 miesiącach od wydania decyzji była wzmianka w piśmie decyzji od Burmistrza miasta [...] w dniu [...] września 2012 r. nr [...] w sprawie zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W pouczeniu nie było informacji że skarżący mogą się odwołać od decyzji Starosty, tylko w terminie 14 dni do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] co skarżący uczynili niezwłocznie 8.10.2012 r. Poza tym niejednokrotnie na piśmie zgłaszali sprzeciw wobec montowania jakichkolwiek urządzeń drenażowych w granicy ich działki. W dniu 28 lutego 2011 r. wysłali w tej sprawie pismo do Urzędu Miasta [...] i do W. Poza tym powołali świadków, którzy potwierdzili, że na tym terenie nie było nigdy rowów melioracyjnych. W pkt 2 skargi skarżący wnieśli o wstrzymanie wykonania postanowienia do czasu rozpoznania skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, ponieważ zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wystąpienia ulewnych deszczy zamontowane drenaże spowodują zalanie terenu, budynków i słupów średniego napięcia elektrycznego co może grozić utratą zdrowia i życia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej: p.p.s.a.), polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpatrywania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przeprowadzona na płaszczyźnie zgodności z prawem kontrola zaskarżonego postanowienia, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do konstatacji, że skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, ponieważ zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające nie naruszają prawa. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest odmowa wznowienia postępowania, zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji Starosty [...] z [...] września 2011 r., znak [...], zmienionej następnie decyzją z [..] stycznia 2012 r., znak [...], którą udzielono W. O. pozwolenia wodnoprawnego z uwagi na upływ terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W ocenie Sądu, organy administracji obu instancji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrały materiał dowodowy, a następnie dokonały prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów k.p.a. Materiał dowodowy oraz postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ I i ll instancji są zgodne z wymogami określonymi w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu, podejmując rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie organy przeprowadziły również w sposób prawidłowy proces subsumcji stanu faktycznego pod obowiązujące normy prawne regulujące wydanie postanowienia przez organ I instancji o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] z [...] września 2011 r., znak [...], zmienioną decyzją Starosty [...] z [...] stycznia 2012 r., znak [...] dotyczącego wydania W. O., pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie trzech rurociągów oraz rowu otwartego dających upust wodom opadowym i roztopowym z terenów przyległych wyżej położonych oraz z terenu działek oznaczonych w ewidencji gruntów obrębu [...] numerami [...], [...], [...], [...], [...]. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia DRZGW w [...] wyjaśnił także przesłanki, które spowodowały wydanie tego rozstrzygnięcia. Organ przywołał również przepisy prawne, które stosował wydając rozstrzygnięcie oraz wyjaśnił dlaczego mają zastosowanie w niniejszej sprawie. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze wskazać należy, że organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie, z którego wynika, że skarżący dowiedzieli się o pozwoleniu wodnoprawnym, udzielonym w decyzji Starosty [...] z [...] września 2011 r., znak [...] z uzasadnienia decyzji Burmistrza Miasta [...] z [...] września 2012 r., znak [...], wydanej w sprawie zmiany stanu wody na gruncie. Zaznaczyć trzeba, że dla ustalenia zachowania terminu, o którym mowa wart. 148 § 2 k.p.a. w zw. zart. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. istotne znaczenie ma odkodowanie zwrotu "strona dowiedziała się o decyzji". Zdaniem Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę, za dzień dowiedzenia się przez stronę o decyzji uznać należy dzień, w którym strona powzięła wiadomość o jej istnieniu, przy czym elementami tej wiedzy - niezależnie od źródła, z którego ona pochodzi - jest fakt wydania decyzji i przedmiot zawartego w niej rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Chodzi więc tu o takie dane, jak nazwa organu, który decyzję wydał oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Nie jest natomiast konieczne dokładne poznanie pełnej treści decyzji, w tym jej daty, czy numeru. Wystarczy, jeżeli strona posiadła informację, czego dana decyzja dotyczy. Z kolei bez znaczenia z punktu widzenia zachowania terminu jest okoliczność, że strona nie dołożyła należytej staranności w celu zdobycia tej wiadomości (por. wyroki NSA: z 6 maja 2009 r., sygn. II OSK 714/08, z 19 sierpnia 2010 r., sygn. II OSK 1296/09- oraz z 9 września 2011 r., sygn. II OSK 2407/10- dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). To na stronie żądającej wznowienia postępowania, spoczywa obowiązek udowodnienia, kiedy konkretnie dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, czy też wydaniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie postępowania wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego, o którym mowa w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. To z kolei, nie zwalnia jednak organu administracyjnego z obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności, a następnie weryfikacji twierdzeń strony i przedłożonych przez nią dowodów oraz rzeczowego przedstawienia swojego stanowiska, w oparciu o cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Ze zwrotnych potwierdzeń odbioru ww. decyzji Burmistrza Miasta [...], wynika że decyzja została odebrana przez J. i A. D. oraz A. P. w dniu 27 września 2012 r. Wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji Starosty [...] o z [...] września 2011 r., znak [...] został nadany w dniu 27 grudnia 2012 r. W okolicznościach niniejszej sprawy organ II instancji obowiązany był do utrzymania w mocy postanowienia Starosty [...] z [...] listopada 2015 r., znak [...] o odmowie wznowienia postępowania, gdyż żądanie wniesiono, przez podmiot, który uważał, że nie brał udziału bez własnej winy w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej, jednakże wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu, który określono w art. 148 § 2 k.p.a. Termin, o których mowa w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. jest terminem prekluzyjnym, co oznacza, iż w razie uchybienia mu może być przywrócony na ogólnych zasadach z art. 58 k.p.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że organ administracji jest obowiązany z urzędu badać zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, bowiem wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, pomimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, gdyż godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnych (por. wyrok NSA z 28 stycznia 2014 r., sygn. II OSK 2043/12; wyrok WSA w Warszawie z 27 lutego 2013 r., I SA/Wa 2014/12- dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak zaś ustalenia okoliczności zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania jest naruszeniem, które może mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 13 listopada 2013 r., II OSK 2721/13- dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z uwagi bowiem na szczególny charakter instytucji wznowienia postępowania, ustalenia organu administracji publicznej dotyczące zachowania terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania muszą być jednoznaczne. Podkreślić też należy, że zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Jednakże wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i art. 145b następuje tylko na żądanie strony. Mając na uwadze, że zaskarżone postanowienie podjęte zostało z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa, a przyczyny, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia organu I instancji znalazły jednoznaczny wyraz w jego uzasadnieniu, skarga nie mogła zostać uwzględniona, a Sąd orzekł na mocy art. 151 p.p.s.a. jaki w sentencji.