IV SA/Wa 2736/15
WyrokWSA w Warszawie2016-01-28
Skład orzekający: Agnieszka Wójcik, Grzegorz Rząsa, Tomasz Wykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami może stanowić podstawę do ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania na podstawie art. 11 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma zastosowania do stanów faktycznych ukształtowanych przed wejściem w życie tej ustawy (przed 1 stycznia 1998 r.). W związku z tym, brak jest podstaw prawnych do ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą bez odszkodowania na podstawie art. 11 ustawy z 1958 r., a postępowanie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu.Stan faktyczny
Skarżący wystąpili z wnioskiem o zwrot nieruchomości przejętej na rzecz Skarbu Państwa lub o ustalenie odszkodowania. Starosta odmówił zwrotu nieruchomości i umorzył postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania. Wojewoda utrzymał decyzję Starosty w mocy, wskazując, że nie zaszły przesłanki do zwrotu nieruchomości, a przejęcie części nieruchomości nastąpiło z mocy prawa bez odszkodowania na podstawie ustawy z 1958 r., a dla pozostałej części zrealizowano cel wywłaszczenia. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących ustalenia odszkodowania i umorzenia postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi H. W. i Z. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oraz umorzenia postępowania w zakresie ustalenia odszkodowania oddala skargę
I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Wojewoda [...] (dalej "Wojewoda"), po rozpatrzeniu odwołania H. W. i Z. R. (dalej "skarżących") od decyzji Starosty [...] (dalej "Starosty") z dnia [...] maja 2015 r. nr [...], orzekającej o odmowie zwrotu nieruchomości o pow.330 m2, przejętej na rzecz Skarbu Państwa, oznaczonej w momencie przejęcia numerem działki [...] o pow. 0,1000 ha, położonej w G. przy ul. [...], oraz orzekającej o umorzeniu postępowania w zakresie ustalenia odszkodowania za przejęcie przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, utrzymał decyzję Starosty w mocy.
II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Wojewodę zaskarżonej obecnie decyzji z dnia [...] lipca 2015 r., przedstawia się w sposób następujący:
1. Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2015 r. skarżące, reprezentowane przez przez r.pr. E. K., wystąpiły o zwrot nieruchomości o pow. 330 m2, przejętej na rzecz Skarbu Państwa, oznaczonej w momencie przejęcia numerem działki [...] o pow. 0,1000 ha, położonej w G. przy ul. [...] (dalej "wywłaszczona nieruchomość" albo "nieruchomość"), stanowiącej byłą własność skarżących, ewentualnie o ustalenie odszkodowania za przejęcie wywłaszczonej nieruchomości.
2. Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. Starosta orzekł o: (1) odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, (2) umorzeniu postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu przejęcia nieruchomości na własność Państwa.
3. Pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. skarżące wniosły odwołanie od decyzji Starosty z dnia [...] maja 2015 r. w części stanowiącej pkt 2 tego orzeczenia, zarzucając orzeczeniu naruszenie art.129 ust.5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014 r., poz.518 z późn. zm.), dalej "u.g.n.".
III. Zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. Wojewoda rozpatrzył odwołanie skarżących od decyzji Starosty z dnia [...] maja 2015 r., utrzymując tę decyzję w mocy.
Uzasadniając orzeczenie odwoławcze, Wojewoda wskazał w szczególności, co następuje:
1. W niniejszej sprawie nie wystąpiły ustawowe przesłanki do orzeczenia o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości na rzecz skarżących, przewidziane w art.136 ust.3 i nast. u.g.n. (z racji zajścia w odniesieniu do części wywłaszczonej nieruchomości zdarzenia, o którym mowa w art.229 u.g.n., a w odniesieniu do pozostałej części działki – z racji zrealizowania na niej, w ustawowych terminach, celu wywłaszczenia oraz z racji zagospodarowania jej na drogę publiczną).
2. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że przedmiotowa część nieruchomości - działki nr [...] była przejęta przez Skarb Państwa bez odszkodowania na podstawie przepisów ustawy z dn. 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz.U. nr 31, poz. 138 z późn. zm.). Przepis art. 11 cyt. ustawy z dn. 22 maja 1958 r. przewidywał, że z gruntów objętych podziałem 33% ogólnej powierzchni przechodzi na własność Państwa bez odszkodowania z przeznaczeniem na cele użyteczności publicznej oraz jako działki budowlane umożliwiające prezydium rad narodowych prowadzenie właściwej gospodarki terenami. Przejście tych gruntów na własność Państwa następowało w stanie wolnym od wszelkich obciążeń z dniem uprawomocnienia się decyzji o zatwierdzeniu podziału, która ponadto stanowiła podstawę ujawnienia prawa własności w księgach wieczystych. Z powołanej regulacji wynikało więc, że sama ostateczna decyzja administracyjna o podziale nieruchomości była podstawą przejścia z mocy prawa nieruchomości na rzecz Państwa i stanowiła zarazem podstawę ujawnienia prawa własności w księgach wieczystych. Istotne znaczenie dla rozpatrywanej sprawy ma okoliczność, iż przejęcie przez Państwo 33% własności nieruchomości nie nastąpiło na podstawie władczego rozstrzygnięcia organów administracji państwowej, lecz z mocy samego prawa. Powołana wyżej ustawa nie przewidywała bowiem w ogóle konieczności podejmowania decyzji administracyjnych w takich sprawach. Skoro zatem organy administracyjne nie orzekały o przejęciu spornej nieruchomości na własność Państwa, gdyż została ona nabyta przez Państwo z mocy samego prawa, to jest z mocy art. 11 cyt. ustawy, to nie miały podstawy do orzekania o przyznaniu bądź odmowie przyznania odszkodowania za taką nieruchomość.
3. Wobec jednoznacznego brzmienia art. 11 powołanej wyżej ustawy (33% ogólnej powierzchni gruntu przechodzi na własność Państwa bez odszkodowania) istota problemu sprowadza się do ustalenia czy w aktualnie obowiązującym systemie prawnym można wskazać przepis, który uprawniałby obecnie organy administracji do ustalenia odszkodowania za grunt przejęty przed laty w trybie powołanego przepisu bez odszkodowania. W ocenie organu odwoławczego, stanowisko organu I instancji, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż aktualnie brak przepisu prawa, który regulowałby możliwość dochodzenia rekompensaty za grunty przejęte bez odszkodowania na podstawie art. 11 wskazanej wyżej ustawy, należy uznać za prawidłowe.
Ten ostatni przepis jednoznacznie wskazywał, że 33% powierzchni parcelowanych gruntów przechodzi na własność Państwa bez odszkodowania. Skoro do odjęcia prawa własności doszło w oparciu o przepis, który przewidywał przejęcie na własność Państwa określonego mienia bez odszkodowania, to nie można do skutków takiego przejęcia (wbrew twierdzeniu odwołującego) stosować art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2015r. Dz.U. poz. 782). Takie stanowisko potwierdza również orzecznictwo sądów administracyjnych ( por. wyroki NSA z 16.03.201 lr. sygn. akt I OSK 695/10, z 25.04.2012r. sygn. akt I OSK 624/11, z 6.03.2012r. sygn. akt I OSK 397/11 ). Podstawy prawnej do przyznania odwołującemu dochodzonego odszkodowania nie da się także wywieźć z art. 216 u.g.n., gdyż stwarza on tylko możliwość zwrotu gruntu przejętego na podstawie ustawy o terenach dla budownictwa, a już nie ustalenia odszkodowania za taki grunt.
4. Wobec powyższego należy stwierdzić, że brak jest w badanej sprawie w ogóle podstaw materialnoprawnych do podejmowania przez organy administracji rozstrzygnięcia (wydania decyzji administracyjnej) w sprawie przyznania lub odmowy przyznania odszkodowania za grunty przejęte przez Państwo w trybie art. 11 ustawy z dn. 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach. W konsekwencji postępowanie w tej sprawie, wszczęte z wniosku odwołujących, jako bezprzedmiotowe, podlega obligatoryjnemu umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 Kpa, o czym też prawidłowo orzekł organ I instancji.
IV. Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. skarżące wniosły do tut. Sądu (za pośrednictwem organu) skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2015 r., zarzucając jej:
1) naruszenie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm.) poprzez błędną interpretację i uznanie, że w sprawie brak jest podstaw prawnych do wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, skutkujące wydaniem orzeczenia o skarżonej treści;
2) naruszenie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędną interpretację skutkującą uznaniem, że w przedmiotowej sprawie zasadne było umorzenie postępowania przez organ 1 instancji, pomimo braku bezprzedmiotowości warunkującej jego zastosowanie;
3) błędną analizę zgromadzonego materiału dowodowego skutkujące wydaniem skarżonego rozstrzygnięcia.
Uzasadniając zarzuty skargi, skarżące wskazały w szczególności, co następuje:
1. Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.
W wyroku z dnia 21 grudnia 2009 r. (sygn. akt I OSK 1111/2008) Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że jeżeli do dnia wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami nie została wydana odrębna decyzja o ustaleniu odszkodowania, to na podstawie art. 129 ust. 5 u.g.n. winna być ona aktualnie wydana. Nie można twierdzić, że warunkiem zastosowania ww. przepisu jest okoliczność, aby stan faktyczny, do którego przepis ten miałby być zastosowany, istniał w dacie wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. W uzasadnieniu wyroku NSA podniósł, iż nie podziela poglądu, że warunkiem zastosowania ww. przepisu jest okoliczność, aby stan faktyczny, do którego przepis ten miałby być zastosowany, istniał w dacie wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Warunek taki nie wynika z treści art. 129 ust. 5 ww. ustawy, a ponadto ustawa ta przewiduje obowiązek jednoczesności orzekania o wywłaszczeniu i odszkodowaniu. Przy takiej zatem regulacji zastosowanie omawianego przepisu, przy założeniu, iż byłby on tylko stosowany do stanów zaistniałych po dniu 1 stycznia 1998 r., byłoby rzeczą w zasadzie marginalną i nie istniałaby konieczność, aby dla takich sytuacji wprowadzać przepis o tak ogólnej, wręcz ramowej treści. Odmienna, od przyjętej w tej sprawie, interpretacja wspomnianego przepisu stałaby poza tym w sprzeczności z konstytucyjną zasadą ochrony własności (art 64 Konstytucji), a przede wszystkim z zasadą wyrażoną w art. 21 ust 2 Konstytucji, gwarantującą prawo do odszkodowania w przypadku wywłaszczenia. W obecnej chwili za utrwalone stanowisko należy uznać, iż podstawą wydania "nowej" decyzji odszkodowawczej jest art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Pomimo więc, że ustawa z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach nie przewidywała wypłaty odszkodowań za grunty przejęte na zasadzie art. 11 ww. ustawy, to obecne przepisy zakładają wypłatę odszkodowań za wywłaszczane grunty. Art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazuje, że wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Z regulacji art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wynika zakres temporalny zarówno pozbawienia praw do nieruchomości, jak i czasu obowiązywania przepisów nakazujących ustalenie odszkodowania. Skoro więc obecnie przepisy nakazują wypłatę odszkodowań za wywłaszczane nieruchomości, a uprzednio obowiązująca ustawa nie przewidywała tego rodzaju odszkodowań za pozbawianie prawa własności co do części nieruchomości, to interpretacja przepisu zakładająca jego funkcję kompensacyjną wskazuje jednoznacznie, że przepis ten może stanowić samoistną przesłankę do wydania decyzji odszkodowawczej, skoro nie może być dokonany zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
2. Skarżące nie zgadzają się też z samą formą umorzenia postępowania przez organ I instancji, co zostało zaaprobowane poprzez wydanie rozstrzygnięcia skarżonej treści. Zgodnie bowiem z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części, przy czym bezprzedmiotowość decyzji administracyjnej występuje wówczas, gdy pojawi się niemożliwość zrealizowania celu, który organ administracyjny ma na względzie, wydając decyzję administracyjną.
W świetle art. 105 § 1 kpa decyzję o umorzeniu postępowania organ administracji państwowej wydaje wtedy, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub gdy organ administracyjny stwierdzi oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy. Skoro więc w przedmiotowej sprawie istnieje przepis wskazujący na podstawę wypłaty odszkodowań, tj. art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który wskazały odwołujące we wniosku wszczynającym postępowanie, a organ stoi na stanowisku, że przesłanki do ustalenia odszkodowania na podstawie powyższego przepisu nie zostały w przedmiotowej sprawie spełnione, winien był wydać decyzję odmowną, wskazującą na przesłanki negatywnego załatwienia sprawy. Dlatego też chociażby decyzja w skarżonej części nie może pozostać w obrocie prawnym i winna zostać wyeliminowana.
V. W odpowiedzi na skargę Rada wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
VI. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.
Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2015 r. nie narusza przepisów prawa w sposób upoważniający Sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.
W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził.
VII. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. prowadzi do następujących wniosków:
1. Przedmiotem rozstrzygania zaskarżonej decyzji Wojewody była kwestia dopuszczalności ustalenia na rzecz skarżących, na podstawie art.129 ust.5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, odszkodowania z tytułu nieodpłatnego przejęcia przez Skarb Państwa, z mocy prawa i bez odszkodowania, prawa własności przedmiotowej działki na podstawie art.11 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz.U. nr 31, poz. 138 z późn. zm.). W ocenie Wojewody, podzielającego w tym zakresie stanowisko orzekającego w I instancji Starosty [...], przepis art.129 ust.5 pkt 3 u.g.n. nie może znaleźć w niniejszej sprawie, w następstwie czego wywołane wnioskiem skarżących postępowanie odszkodowawcze podlega umorzeniu na podstawie art.105 § 1 k.p.a. z racji jego bezprzedmiotowości. Ocenę tę Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznaje w całości za trafną.
2. Przepis art. 11 ustawy wywłaszczeniowej z dnia 22 maja 1958 r., na podstawie którego doszło do wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości przewidywał, że z gruntów objętych podziałem 33% ogólnej powierzchni przechodzi na własność Państwa bez odszkodowania z przeznaczeniem na cele użyteczności publicznej oraz jako działki budowlane umożliwiające prezydium rad narodowych prowadzenie właściwej gospodarki terenami. Przejście tych gruntów na własność Państwa następuje w stanie wolnym od wszelkich obciążeń z dniem uprawomocnienia się decyzji o zatwierdzeniu podziału. Decyzja ta stanowi podstawę do ujawnienia prawa własności w księgach wieczystych.
3. Przepis art.129 ust.5 pkt 3 u.g.n. stanowi, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Podkreślić należy, że samo literalne brzmienie tego przepisu, charakteryzujące się niedostatecznym stopniem precyzji, budzi istotne wątpliwości w kontekście zakresu zastosowania tej regulacji. Powyższe w pierwszej kolejności odnosi się do kwestii dopuszczalności zastosowania przepisu do stanów prawnych, ukształtowanych przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r.
Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela stanowisko w kwestii wykładni cytowanego przepisu, sformułowane w wyroku Naczelnego Sądy Administracyjnego z dnia 12 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 710/08, publ. LEX. Stwierdzono tam mianowicie, że "Powyższy przepis nie ma zastosowania do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie U.g.n., a więc do spraw, w których przed dniem 1 stycznia 1998 r. nastąpiło przejęcie lub nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa bez ustalenia odszkodowania. Przepis ten należy bowiem interpretować zgodnie z ogólną regułą stosowania ustawy do stanów faktycznych zaistniałych po jej wejściu w życie. Ponadto, odwołując się do założenia racjonalności prawodawcy należy stwierdzić, że gdyby intencją ustawodawcy było objęcie zakresem tego przepisu także stanów faktycznych sprzed wejścia w życie tej ustawy, znajdowałoby to odzwierciedlenie w wyraźnym brzmieniu tego przepisu (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt III SA/Po 688/07). (...) Powołany art. 129 ust. 5 pkt 3 U.g.n. obejmuje swą dyspozycją jedynie wywłaszczenia, które nastąpiły w czasie jej obowiązywania, czyli począwszy od dnia 1 stycznia 1998 r., jeśli na skutek naruszenia prawa decyzja wywłaszczeniowa nie zawiera rozstrzygnięcia w przedmiocie odszkodowania (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 sierpnia 2006 r., II SA/Rz 260/06, ONSAiWSA 2007/4/92). Z tego względu powyższy przepis nie znajduje zastosowania do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Na marginesie zauważyć należy, iż uzasadnienie rządowego projektu ustawy o zmianie U.g.n. oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 1421 złożony w Sejmie 12 marca 2003 r., s. 79), którą dodany został ust. 5 do art. 129, nie pozwala na rozszerzenie tego przepisu na sprawy, w których wywłaszczenie lub nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło przed dniem 1 stycznia 1998 r. (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4 marca 2009 r., II SA/Po 746/08).".
Sąd orzekający w niniejszej sprawie odnotowuje wprawdzie, że w nowszym orzecznictwie sądowym pojawiają się liczne orzeczenia, dopuszczające stosowanie art.129 ust.5 pkt 3 u.g.n. do stanów ukształtowanych przed dniem 1 stycznia 1998 r., niemniej sformułowanej tam wykładni Sąd nie podziela. Nie można bowiem tracić z pola widzenia okoliczności o najistotniejszym znaczeniu, to jest tego, że dopuszczenie obecnie retrospektywnie w trybie tego przepisu (w ocenie Sądu wbrew intencji ustawodawcy) szerokiej możliwości rekompensowania byłym właścicielom tych nieruchomości, które wywłaszczono przed kilkudziesięcioma latami, faktu nieodpłatności tych wywłaszczeń (co najistotniejsze nieodpłatności wprost przewidzianej ówcześnie obowiązującymi przepisami) kłóci się z zasadą pewności obrotu.
4. W świetle powyższego, nawet zatem jeśliby uznać, że dyspozycja art. 129 ust. 5 u.g.n. przepisu rozciąga się również na przypadki pozbawienia prawa do nieruchomości przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, to i tak zastosowanie art. 129 ust. 5 u.g.n. byłoby w niniejszej sprawie wyłączone z tego powodu, że żaden przepis obowiązujący, ówcześnie ani dziś, nie przewiduje odszkodowania za grunt przejęty w trybie wskazanym w art.11 ustawy wywłaszczeniowej z dnia 22 maja 1958 r. Zgodnie zatem z obowiązującymi w dacie wydania orzeczenia wywłaszczeniowego przepisami, nie było możliwości przyznania ówczesnym właścicielom nieruchomości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. W wyroku NSA z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 624/11, publ. LEX, wskazano, że: "Przepisy aktualnie obowiązującej u.g.n. nie dają podstaw do wypłaty odszkodowania za grunt przejęty na własność państwa bez odszkodowania w trybie art. 11 ustawy z 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach".
A zatem, odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze należy stwierdzić, iż nie mogą one prowadzić do zmiany zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej bowiem w ocenie sądu, organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Stąd też należy stwierdzić że brak jest podstaw do uwzględnienia przedmiotowej skargi.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło