IV SA/Wa 2882/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Gminy [...] o przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2882/16 w sprawie ze skargi Gminy [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia: odmówić przywrócenia terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 lutego 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2882/16, po rozpoznaniu na rozprawie w tymże dniu, oddalił skargę Gminy [...] wniesioną na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość stanowiącą działki ew. nr [...], [...], [...] w obrębie [...] miasta [...]. Wobec tego, że żadna ze stron postępowania nie zgłosiła wniosku o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku, wyrok ten uzyskał walor prawomocności od dnia 14 marca 2017 r. W piśmie z dnia 9 czerwca 2017 r. (data nadania w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego), profesjonalny pełnomocnik skarżącej Gminy [...] zgłosił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 9 lutego 2017 r., dołączając jednocześnie wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia powyższego wyroku. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącej podał, że w dniu 9 lutego 2017 r. na stronie e-wokanda skarżący ustalił, że Sąd w dniu 9 lutego 2017 r. w sprawie IV SA/Wa 2882/16 uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...]. W dniu 2 czerwca 2017 r. drogą mailową Starostwo Powiatowe w [...] przesłało Gminie [...] elektroniczną wersję wyroku Sądu z dnia 9 lutego 2017 r., którego treść odbiega od treści wyroku, która zawisła na stronie e-wokanda w dniu 9 lutego 2017 r. Zatem dopiero z tą chwilą Gmina [...] uzyskała informację, że treść wyroku była odmienna od tej ustalonej pierwotnie. Tym samym, zgodnie z art. 141 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uzyskanie wyroku wraz z uzasadnieniem wymaga zgłoszenia wniosku o uzasadnienie. Pełnomocnik podał, że Gmina pozostawała w przeświadczeniu opartym na ustaleniu wskazanym na wstępie, że z urzędu uzyska uzasadnienie wyroku. Tym samym, w ocenie pełnomocnika, "czynność w postaci zgłoszenia wniosku o uzasadnienie wyroku nie została przez stronę dokonana bez jej winy", a wniosek o przywrócenie terminu jest w pełni zasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Okoliczności podniesione we wniosku o przywrócenie terminu nie zasługują na uwzględnienie. W świetle postanowień zawartych w art. 86 i 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), uchybiony termin należy przywrócić na wniosek strony, jeżeli zostaną kumulatywnie spełnione następujące przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin (w tym wypadku złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku), 4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, 5) powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania sądowego. Brak spełnienia jednej z wymienionych przesłanek, wyklucza możliwość pozytywnego rozpoznania wniosku. Przez uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy podmiotu, który uchybił terminowi należy rozumieć wskazanie okoliczności, których wystąpienie było niezależne od jego woli i uniemożliwiło mu dopełnienie czynności procesowej w terminie, inaczej mówiąc – wskazanie przeszkody, której strona nie była w stanie przezwyciężyć nawet przy dochowaniu najwyższej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw, przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przeszkoda, o której mowa musi mieć charakter nagły. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy należy zaliczyć przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2006 r., sygn. akt II OSK 1087/07, LEX nr 501183). W doktrynie i utrwalonym orzecznictwie sądowym przyjmuje się bowiem, że to brak winy strony (pełnomocnika) jest warunkiem koniecznym przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na stronie (pełnomocniku) spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Oznacza to, że dla przyjęcia winy wystarczy nawet lekka postać niedbalstwa w trosce o swoje sprawy, co z kolei stoi na przeszkodzie przywróceniu terminu do jej dokonania. Teoretycy prawa administracyjnego, definiując pojęcie braku winy przy niedochowaniu terminu procesowego i mówiąc o przeszkodzie nie do przezwyciężenia, identyfikują ją wręcz poprzez stan siły wyższej. Do okoliczności uzasadniających przyjęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie należą obłożna choroba zainteresowanego czy też dotyczące strony postępowania nadzwyczajne zjawiska wywołane działaniem sił przyrody eliminujące nie tylko możliwość złożenia przez nią pisma procesowego w terminie, ale wykluczające w ogóle normalne działanie (vide: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2005, wyd. II, s. 399). Należy skonstatować, że art. 86 § 1 powołanej ustawy stanowi wyjątek od obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady formalizmu. Zasada formalizmu procesowego jest nieodzownym elementem sprawnego i rzetelnego przeprowadzenia postępowania. Przez zachowanie wymogów formalnych zarówno sąd, jak i uczestnicy postępowania realizują postulat jawnego postępowania – poddanego kontroli uczestniczących w nim podmiotów – w którym możliwe jest skupienie materiału procesowego. Mimo że formalizm może ograniczać swobodę co do treści i formy, czy terminów, niemniej jednak brak pewnych obostrzeń w tym zakresie prowadziłby do anarchii i destrukcji wymiaru sprawiedliwości, a przez to czynił z prawa do sądu wartość iluzoryczną (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2008 r., SK 40/07, OTK ZU 2008, seria A, nr 6, poz. 101, pkt 6.5.1; S. Cieślak, Formalizm procesowy w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, w: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego a Kodeks postępowania cywilnego. Materiały Ogólnopolskiego Zjazdu Katedr i Zakładów Postępowania Cywilnego, Serock k. Warszawy, pod red. T. Erecińskiego i K. Weitza, Warszawa 2010, passim; postanowienie NSA z dnia 17 czerwca 2014 r., I OZ 456/14). Dokonanie oceny wystąpienia tej przesłanki musi nastąpić na podstawie wszystkich okoliczności konkretnej sprawy i z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności jakiej można i należy wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu Sąd ocenia zatem, czy strona uprawdopodobniła okoliczności, które powołała na usprawiedliwienie opóźnienia w dokonaniu czynności procesowej oraz czy te okoliczności są tego rodzaju, że nie można przypisać winy za to opóźnienie. W rozpoznawanym wniosku pełnomocnik skarżącej usiłuje wykazać, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, chociaż sam pełnomocnik w zdaniu przyznaje, że "czynność w postaci zgłoszenia wniosku o uzasadnienie wyroku nie została przez stronę dokonana bez jej winy", a więc, że uchybienie terminu nastąpiło z winy strony. Ponadto podnoszona przez pełnomocnika przyczyna uchybienia terminu nie może stanowić podstawy do uwzględnienia rozpoznawanego wniosku. Pełnomocnik nie uprawdopodobnił podnoszonej przyczyny uchybienia terminu, bowiem nie załączył do wniosku wydruku z e-Terminarza dostępnego na stronie internetowej Sądu, który zawiera informacje o posiedzeniach i wynikach rozpraw. Wyjaśnić ponadto należy, że wynik wyświetlany w e-Terminarzu jest automatycznie pobierany przez system teleinformatyczny do e-Terminarza z informatycznego Systemu Obsługi Spraw Orzekanych (tzw. systemu OSO), do którego to systemu OSO wynik rozprawy jest wprowadzany przez protokolanta na sali rozpraw natychmiast po ogłoszeniu orzeczenia i nie ma możliwości, aby w e-Terminarzu wyświetlał się inny wynik rozprawy aniżeli w systemie OSO. Ponadto, nawet gdyby dać wiarę twierdzeniom pełnomocnika skarżącej, że na stronie e-wokandy widniało rozstrzygnięcie przypisane tej sprawie, że Sąd "uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...].09.2016r. nr [...]", co jest oczywiście niemożliwe, to wówczas w takiej sytuacji uznać należałoby, że rozstrzygnięcie takie jest wynikiem błędu systemu teleinformatycznego. Zauważyć też trzeba, że w e-Terminarzu, tak jak i w systemie OSO nie są podawane tak szczegółowe dane o wynikach rozpraw, na jakie wskazuje pełnomocnik we wniosku. W przypadku, gdy Sąd uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję, wówczas zarówno w e-Terminarzu, jak i w systemie OSO wyświetla się informacja o wyniku tej treści: "Uchylono zaskarżoną decyzję", zaś w przypadku uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji – "Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję" albo "Uchylono decyzję I i II instancji" i nie jest podawana ani data, ani numer uchylonego aktu, ani nazwa organu, który ten akt wydał, w przypadku zaś oddalenia skargi – "Oddalono skargę". Dodatkowych szczegółów o uchylonym przez Sąd akcie administracyjnym nie zamieszcza się w wynikach, bowiem nie ma rzeczywistej możliwości zamieszczenia takich danych w wynikach w systemie OSO, a więc również w e-Terminarzu nie będą się one wyświetlać. Wskazana we wniosku okoliczność, nie daje podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione. Nie ulega wątpliwości w rozpatrywanej sprawie, że opóźnienie w złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wynikało z niedostatecznej staranności pełnomocnika w prowadzeniu spraw skarżącej. Pełnomocnik skarżącej został w dniu 28 grudnia 2016 r. zawiadomiony o terminie rozprawy wyznaczonym na dzień 9 lutego 2017 r. (dowód: karta 32 akt sądowych), jednak na rozprawę się nie stawił. Mógł więc zadbać o uzyskanie informacji o wyniku rozprawy i w ustawowym terminie zgłosić wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wskazać bowiem należy, że informację o rozstrzygnięciu wydanym na rozprawie można uzyskać nie tylko osobiście stawiając się w sądzie na wyznaczony termin rozprawy czy poprzez wyszukiwanie wyniku rozprawy w danej sprawie za pomocą opcji wyszukiwania danych w elektronicznej wokandzie zamieszczonej na stronie Sądu w tzw. e-Terminarzu. Informacje te można otrzymać również telefonicznie, jak i za pośrednictwem poczty elektronicznej, kierując zapytanie do sekretariatu wydziału, w którym sprawa jest rozpoznawana, przy wykorzystaniu danych kontaktowych zamieszczonych na stronie internetowej Sądu. W ocenie Sądu nie było zatem przeszkód, aby pełnomocnik skarżącej wiedząc, że sprawa skarżącej będzie rozpoznawana w dniu 9 lutego 2017 r., podjął w ciągu siedmiu dni od tej daty działania mające na celu uzyskanie informacji potwierdzającej lub też nie treść wyniku rozprawy pozyskany ze strony e-Terminarza. Pełnomocnik mógł zarówno uzyskać za pośrednictwem osoby trzeciej odpowiednią informację o rozstrzygnięciu wydanym na rozprawie, jak i złożyć w przepisanym terminie wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W takim zaś stanie rzeczy nie sposób uznać, że uchybienie terminowi nastąpiło z przyczyn niezależnych od skarżącej. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe dokonanie czynności procesowych. Jak zauważa się w orzecznictwie, brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jaki można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (zob. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2014 r., I OZ 1164/14). Należy mieć bowiem na uwadze, że Gmina [...] dysponując profesjonalną obsługą prawną, wnosząc skargę na decyzję, powinna była liczyć się z koniecznością dokonywania czynności procesowych w ściśle określonych przez obowiązujące prawo terminach. Niezachowanie natomiast należytej staranności przez pełnomocnika osoby prawnej pociąga również konsekwencje dla osoby prawnej, w której jest on zatrudniony (por. postanowienia NSA: z dnia 25 stycznia 2005 r., FZ 552/04; z dnia 19 marca 2010 r., II OZ 248/10 i z dnia 11 marca 2015 r., I OZ 179/15 – dostępnie na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).). W świetle powyższego stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki warunkujące zasadność złożonego wniosku o przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i brak jest podstaw do jego uwzględnienia. Z powyższych względów, na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.