IV SA/Wa 2921/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. M. T. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału IV z dnia 9 listopada 2017 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł. W odpowiedzi, we wniosku z dnia 1 grudnia 2017 r., uzupełnionym wnioskiem z dnia 20 grudnia 2017 r. (złożonym na urzędowym formularzu PPF), M. T. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca podała, że w gospodarstwie domowym pozostaje z małoletnim synem. Wskazała, że uzyskuje dochód ze stosunku pracy w wysokości 1.025,87 zł miesięcznie, natomiast syn otrzymuje alimenty od ojca w wysokości 200 zł. Jako posiadany majątek wykazała dom o powierzchni około 30 m2 do kapitalnego remontu oraz zabudowaną nieruchomość rolną o powierzchni 0,49 arów. Oświadczyła, że posiada oszczędności w wysokości 60.000 zł pochodzące ze sprzedaży mieszkania. Nadmieniła, że mieszka w wynajmowanym lokalu, w oddaleniu od szkoły syna i miejsca pracy, co spowodowane jest obowiązkiem zapewnienia opieki nad niepełnosprawnymi rodzicami, od których otrzymała zabudowaną nieruchomość. Podała, że koszty stancji wynoszą 600 zł, dojazdy do pracy około 500 zł, a stałe opłaty za zabudowaną nieruchomość około 100 zł. Stwierdziła, że wydatki na utrzymanie przekraczają zarobki, dlatego musi wykorzystywać oszczędności zgromadzone na rozbudowę i remont domu, który obecnie nie nadaje się do zamieszkania. Przystępując do oceny przedmiotowego wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. W świetle art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Treść powołanego przepisu wskazuje, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Trzeba przy tym zaznaczyć, że przy ocenie, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy należy brać pod uwagę nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów, ale również stan majątkowy (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 listopada 2016 r. sygn. akt I OZ 1170/16, z dnia 17 marca 2016 r. sygn. akt I OZ 241/16, z dnia 27 stycznia 2016 r. sygn. akt I OZ 37/16. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przedmiotowy wniosek należałoby zatem uwzględnić, jeżeli wykazane przez M. T. możliwości płatnicze uprawniałyby do twierdzenia, że bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i syna nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Ustalenie, czy zachodzi taka sytuacja wymaga określenia relacji kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie do wykazanych przez skarżącą dochodów i majątku. Wysokość wpisu od skargi wynosi 200 zł (§ 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Wysokość ewentualnie należnych, innych opłat sądowych w postępowaniu wszczętym skargą na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, wpis od skargi kasacyjnej lub zażalenia, jednorazowo nie przekroczy 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192, § 3 i § 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Co istotne, ewentualne uiszczenie wymienionych opłat sądowych nie będzie się wiązać z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Porównanie ustalonej powyżej wielkości kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie z przedstawionymi przez skarżącą informacjami o źródłach utrzymania, majątku i ponoszonych wydatkach, nie pozwala na stwierdzenie, że M. T. nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i małoletniego syna. Podana przez skarżącą wysokość środków utrzymania dwuosobowego gospodarstwa domowego, pochodzących z wynagrodzenia za pracę i alimentów otrzymywanych przez małoletniego syna, wynosi 1.225 zł miesięcznie. Z kolei wykazane wydatki na mieszkanie, dojazdy do pracy i opłaty za nieruchomość wynoszą około 1.200 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni wywiodła, że koszty utrzymania przekraczają zarobki, co zmusza ją do korzystania z za zgromadzonych oszczędności. Niemniej jednak, przypominając, że wpis od skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., wynosi 200 zł, zaś wysokość innych opłat sądowych, jednorazowo nie przekroczy 100 zł, należy wskazać, że M. T. zadeklarowała oszczędności w kwocie 60.000 zł, która wielokrotnie przekracza wysokość wszystkich opłat sądowych w sprawie. Koszty sądowe trzeba natomiast traktować, jako wydatki bieżące w budżecie gospodarstwa domowego, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, jak koszty mieszkania, wyżywienia, ubrania, czy leczenia (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 10 listopada 2017 r. sygn. akt II OZ 1364/17, z dnia 12 lutego 2016 r. sygn. akt I OZ 115/16, z dnia 19 stycznia 2016 r. sygn. akt II OZ 20/16, z dnia 14 stycznia 2016 r. sygn. akt II OZ 7/16. Niepublikowane. Dostępne: LEX nr 486700 oraz http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie kwestionując zatem w żadnym razie zasadności gromadzenia przez skarżącą środków na rozbudowę i remont domu, należy stwierdzić, że wygospodarowanie z posiadanych oszczędności 200 zł lub 100 zł, nie spowoduje uszczerbku koniecznego utrzymania skarżącej i jej małoletniego syna. Podsumowując, ponoszenie kosztów postępowania sądowego zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącego. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, albo że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Jak wykazano powyżej, dokonana w przedmiotowej sprawie ocena możliwości płatniczych M. T. nie pozwala stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zachodzi taka sytuacja. Stały dochód ze stosunku pracy, a także posiadane oszczędności, pozwalają na zabezpieczenie kosztów koniecznego utrzymania, a także na wygospodarowanie dodatkowych środków z przeznaczeniem na inne cele, wśród których pierwszeństwo należy przyznać kosztom postępowania sądowego. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.