IV SA/Wa 3244/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Zielińska – Baran po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...] sp.j. z siedzibą w [...] od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 12 lipca 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi [...] sp.j. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia: utrzymać w mocy postanowienie Referendarza sądowego Postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. Starszy referendarz sądowy odmówił przyznania [...] sp.j. z siedzibą w [...] prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi tej Spółki na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania Odpis tego postanowienia doręczono pełnomocnikowi Skarżącego w dniu [...] lipca 2017 r. W ustawowym terminie pełnomocnik skarżącej Spółki wniósł pismo zatytułowane "zażalenie". Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskutek nieuzasadnionego uznania, że Skarżąca posiada wystarczające środki na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego. Podał, że pomimo prawidłowego ustalonego stanu majątkowego oraz możliwości finansowych Spółki referendarz wskazał, że kwoty uzyskanych odszkodowań z tytułu wywłaszczenia powinny w pierwszej kolejności zostać przeznaczone na zabezpieczone kosztów postępowania. W ocenie Skarżącego jest to rozumowanie błędne bowiem w przypadku niewypłacenia uzyskanych odszkodowań inwestorom Skarżąca doprowadziłaby do wystąpienia przeciwko niej z powództwami cywilnymi, co w jej sytuacji finansowej doprowadziłoby do upadłości. Ponadto postępowanie w niniejszej sprawie nie jest jedynym postępowaniem prowadzonym przez Skarżącą, a one również generują koszty. W ocenie skarżącej niezasadnym jest również przyjęcie, że nie wykazała, iż zaprzestała prowadzenia jakiejkolwiek działalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 zwaną dalej P.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę prawną z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności należy wskazać, że od postanowienia referendarza sądowego przysługuje sprzeciw, co wprost wynika z art. 259 § 1 P.p.s.a. Natomiast pełnomocnik skarżącego, będący radcą prawnym, wniósł zażalenie na wskazane w sentencji postanowienie. Sąd jednak uznał, że mimo błędnego oznaczenia środka zaskarżenia, spełnia ono jednak wymogi sprzeciwu, w dodatku zostało wniesione w ustawowym terminie. Nie ma zatem przeszkód do nadania mu właściwego biegu (por. uchwała Sądu Najwyższego z 24 maja 2017 r., sygn. III CZP 2/17). Odmawiając przyznania Skarżącej prawa pomocy Referendarz sądowy wskazał m.in. że "nie uzasadnia zwolnienia wpisu sądowego w niniejszej sprawie argumentacja skarżącej, że wypłacane odszkodowania w tych sprawach są zwracane inwestorom, którzy sfinansowali ich zakup, bowiem skoro spółka zdecydowała się wystąpić na drogę sądową, bowiem w jej ocenie odszkodowanie powinno być wyższe, powinna zabezpieczyć środki potrzebne jej do dochodzenia swych praw. Poza tym skarżąca podniosła, że nie prowadzi działalności, jednak nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających ten fakt. Nic nie wskazuje na to, aby spółka stała się niewypłacalna i aby toczyło się w stosunku do niej postępowanie upadłościowe". W ocenie Sądu, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, powyższe wywody należy uznać za prawidłowe. We wniosku o przyznanie prawa pomocy Spółka podała, że została zawiązana w celu budowy centrum handlowego. W tym celu ze środków osób trzecich nabyła nieruchomości pod tę inwestycję. W 2016 r. nieruchomości Spółki zostały w 70% Wywłaszczone. Od chwili zablokowania inwestycji przez GDDKiA nie posiada żadnych przychodów, poza wypłatami części odszkodowań. Odszkodowanie te Spółka zwraca inwestorom, którzy sfinansowali zakup nieruchomości. Spółka wskazała, że wartość środków trwałych według bilansu wynosi [...] zł, zysk za ostatni rok obrotowy wynosi [...] zł, zaś stan konta [...] zł Przy ocenie sytuacji spółki Sąd miał na względzie, że okoliczność, że spółka, pomimo twierdzeń o trudnej sytuacji materialnej osiągnęła zysk za ostatni rok obrotowy. Ponadto wobec spółki nie toczy się postępowanie o ogłoszeniu upadłości. Wobec tego przyjąć zatem należy, że wspólnicy spółki widzą możliwości dalszego jej funkcjonowania. Podkreślić także należy, że Spółka nie wykazała by podjęła jakiekolwiek starania zmierzające do pozyskania środków na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W orzecznictwie zwraca się uwagę na fakt, iż przedsiębiorstwo, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r. I OZ 208/08). Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2011 r., sygn. I OZ 191/11). Jeżeli chodzi o podniesione we wniosku okoliczności, dotyczące konieczności przekazywania części odszkodowań inwestorom w orzecznictwie sądowym wskazuje się, iż zobowiązania cywilnoprawne nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym (postanowienie NSA z 28 września 2011 r., I FZ 189/11). Również kwestia dotycząca prowadzenia przez Skarżącą szeregu postępowań sądowych nie może wpłynąć na ocenę zaskarżonego postanowienia. Prawo pomocy jest wyjątkiem od tej zasady i zastosowanie tej instytucji ogranicza się do szczególnie uzasadnionych przypadków. Strona skarżąca inicjująca postępowanie sądowe powinna zatem przewidzieć możliwość ponoszenia związanych z tym kosztów (por. postanowienie NSA z dnia 9 listopada 2007 r. sygn. akt II OZ 1090/07, postanowienie NSA z 12 lutego 2008 r. sygn. akt II OZ 80/08). W tej sytuacji jako prawidłowe należało ocenić stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, W tym stanie rzeczy na podstawie art. 260 § 1 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.