IV SA/Wa 3372/18
WyrokWSA w Warszawie2019-03-14
Skład orzekający: Marzena Milewska-Karczewska, Joanna Borkowska, Agnieszka Wąsikowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała sejmiku województwa w sprawie podziału województwa na obwody łowieckie, podjęta na podstawie przepisu uznanego później za niezgodny z Konstytucją RP, może zostać uznana za nieważną w części dotyczącej nieruchomości należących do skarżącego?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność uchwały w części dotyczącej działek ewidencyjnych skarżącego, uznając, że przepis stanowiący podstawę jej wydania (art. 27 ust. 1 Prawa łowieckiego) był od początku niezgodny ze standardami konstytucyjnymi, naruszając proporcjonalnie prawo własności. W pozostałej części skarga została odrzucona z powodu niewykazania przez skarżącego naruszenia jego interesu prawnego.Stan faktyczny
Skarżący R. G. zaskarżył uchwałę Sejmiku Województwa z dnia [...] października 2006 r. w sprawie podziału województwa na obwody łowieckie, kwestionując włączenie jego działek ewidencyjnych do obwodu łowieckiego nr [...]. Podstawą skargi było stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności art. 27 ust. 1 Prawa łowieckiego z Konstytucją RP, co miało skutkować wadliwością uchwały podjętej na jego podstawie. Sejmik wniósł o oddalenie skargi, argumentując, że uchwała została podjęta zgodnie z prawem obowiązującym w dacie jej wydania.Rozstrzygnięcie
1. Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie dotyczącym obwodu łowieckiego nr [...] w części obejmującej działki ewidencyjne o numerach: [...] i [...] (KW [...]). 2. Odrzucono skargę w pozostałej części. 3. Zasądzono od Sejmiku Województwa [...] na rzecz skarżącego R. G. kwotę 300 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr), sędzia WSA Joanna Borkowska, Sędziowie asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, Protokolant sekr. sąd. Wioletta Matuszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2019 r. sprawy ze skargi R. G. na uchwałę Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie podziału Województwa [...] na obwody łowieckie 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie dotyczącym obwodu łowieckiego nr [...] w części obejmującej działki ewidencyjne o numerach: [...] i [...] (KW [...]); 2. odrzuca skargę w pozostałej części; 3. zasądza od Sejmiku Województwa [...] na rzecz skarżącego R. G. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest uchwała Sejmiku Województwa [...] (dalej: "Sejmik") z dnia [...] października 2006r. nr [...] w sprawie podziału Województwa [...] na obwody łowieckie (dalej: "zaskarżona uchwała").
Skargę na powyższą uchwałę w części dotyczącej obwodu łowieckiego nr [...] określonego w załączniku do tej uchwały do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł R. G. (dalej: "skarżący"). Skarżący wskazał, że ww. uchwałą utworzono między innymi obwód nr [...] administrowany przez Koło Łowieckie [...]. Na terenie tego obwodu, w miejscowości [...] (gmina [...]) znajdują się działki rolne nr: [...], (KW [...]) i [...], których właścicielem jest skarżący. W skardze zostało podkreślone, że podstawą prawną podjęcia uchwały Sejmiku nr [...] był art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie (aktualny t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1295; dalej: "Prawo łowieckie"), który w dniu 22 stycznia 2016r. utracił moc obowiązującą w związku z wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2014r. (P 19/13). W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 27 ust. 1 Prawa łowieckiego z art. 64 ust. 1 i ust. 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP polegającą na upoważnieniu do objęcia reżimem obwodu łowieckiego nieruchomości bez zapewnienia jej właścicielowi odpowiednich środków ochrony praw w sytuacji sprzeciwu wobec wykorzystywania należącej do niego nieruchomości na cele związane z organizacją i prowadzeniem polowań na zwierzęta. Trybunał zauważył, że konieczność znoszenia przez właściciela faktu wykonywania polowania na terenie jego nieruchomości jest podstawowym ograniczeniem prawa własności. Zdaniem skarżącego, uchwała Sejmiku Województwa [...] nr [...] została podjęta w sposób naruszający jego konstytucyjne prawa i wolności, nie zapewniono mu skutecznej możliwości sprzeciwienia się włączenia jego nieruchomości do obwodu łowieckiego. Wobec tego skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały Sejmiku Województwa [...] nr [...] w sprawie podziału województwa na obwody łowieckie w części dotyczącej obwodu łowieckiego nr [...] oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Sejmik wniósł o jej oddalenie w całości. Sejmik podkreślił, że w dacie przyjęcia uchwały zostały wypełnione wszystkie wymagania procedury sporządzenia przedmiotowej uchwały zapisane w Prawie łowieckim. Odnosząc się zaś do zarzutów skarżącego Sejmik wskazał m.in., że wniesiona skarga przekracza interes prawny skarżącego, bowiem wnosi on o stwierdzenie nieważności całej uchwały w zakresie dotyczącym obwodu nr [...], podczas gdy jest właścicielem działek ewidencyjnych o nr [...] i [...] położonych w miejscowości [...], gmina [...], które stanowią jedynie część tego obwodu łowieckiego. Żądanie skarżącego przekracza granice narzuconego przedmiotową uchwałą interesu prawnego skarżącego, który wynika z prawa jakie przysługuje mu do nieruchomości objętej zaskarżoną uchwalą. Sejmik zaznaczył również, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy nowelizującej Prawo łowieckie do dnia 31 marca 2020r. ma zostać podjęta uchwała o podziale województwa na obwody łowieckie, po przeprowadzeniu procedury przewidzianej w art. 27 znowelizowanego Prawa łowieckiego, tj. m.in. zapewniającej właścicielom i użytkownikom wieczystym nieruchomości gruntowych możliwość składania uwag do projektu uchwały dotyczących wyłączenia ich nieruchomości z obwodów łowieckich. Konkludując, wobec tego, że zaskarżona uchwała została przyjęta z zachowaniem wymogów ustawowych obowiązujących w dacie jej uchwalenia, a także ze względu na zobowiązanie nałożone przez ustawodawcę do wydania nowej uchwały w przedmiocie podziału województwa na obwody łowieckie do dnia 31 marca 2020r. spełniającej standardy wyznaczone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2014r., sygn. akt P/19/13, Sejmik wniósł o oddalenie skargi w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga w części zasługuje na uwzględnienie, tj. w odniesieniu do działek położonych w miejscowości [...] (gmina [...]) nr [...] i [...] (KW [...]), których właścicielem jest skarżący (art. 147 § 1 P.p.s.a.). W pozostałej części, tj. co do pozostałej części obwodu łowieckiego nr [...], skarga podlega odrzuceniu z uwagi na niewykazanie przez skarżącego naruszenia jego interesu prawnego (art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. w zw. z art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2017 r., poz. 2096; dalej: "u.s.w."). W świetle powołanego wyżej art. 90 ust. 1 u.s.w. skarga na uchwałę gminy nie ma charakteru swoistego actio popularis, a zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem. Dla skutecznego wniesienia takiej skargi konieczne jest stwierdzenie naruszenia zindywidualizowanego interesu prawnego i wykazanie związku pomiędzy prawnie określoną sytuacją skarżącego a zaskarżoną uchwałą, naruszającą jego konkretny interes prawny lub uprawnienie poprzez ograniczenie lub pozbawienie konkretnych uprawnień wynikających z prawa materialnego (por. np. wyrok NSA z 15 lutego 2017 r., II OSK 1282/15; wyrok NSA z 14 września 2012 r., II OSK 1541/12 oraz wyrok NSA z 11 kwietnia 2008 r., II OSK 1749/07 - CBOSA; W. Kisiel, Legitymacja jednostki do zaskarżania uchwał samorządowych (w orzecznictwie sądów administracyjnych), ZNSA nr 3/2009, s. 36). Wobec powyższego należy uznać, że skarżący nie wykazał interesu prawnego w zakresie pozostałych działek zaliczonych do obwodu łowieckiego nr [...]. Wnoszący skargę może działać tylko w swoim interesie i nie może kwestionować ustaleń w zakresie podziału na obwody łowieckie co do obszarów, co do których skarżący nie ma tytułu prawnego. Tym samym Sąd w punkcie 2 wyroku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a., odrzucił skargę w pozostałej części.
W dalszej kolejności należy podnieść, że jeżeli akt prawny, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a., wydany zostanie z istotnym naruszeniem prawa, to stosownie do art. 147 § 1 P.p.s.a. (stosowanym w niniejszej sprawie w zw. z art. 82 i 83 oraz 90 u.s.w.) Sąd uwzględnia skargę, stwierdzając jego nieważność w całości lub w części. Taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie. Przede wszystkim wskazać należy, że warunkiem skutecznego złożenia skargi jest: po pierwsze - charakter sprawy objętej przedmiotem zaskarżenia, która musi być sprawą z zakresu administracji publicznej; po drugie - skierowanie do organu przed wniesieniem skargi bezskutecznego wezwania do usunięcia naruszenia prawa (sprawa dotyczy bowiem uchwały podjętej przed 1 czerwca 2017r. – zob. art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. z 2017 r., poz. 935 oraz postanowienie NSA z 7 marca 2018r., sygn. akt II OZ 192/18, CBOSA); po trzecie - zachowanie ustawowego terminu do wniesienia skargi przewidzianego w art. 53 § 2 P.p.s.a. i po czwarte - wykazanie przez podmiot wnoszący skargę, że uchwała narusza przysługujący mu interes prawny bądź uprawnienie. Wyjaśnić trzeba, że sąd nie bada merytorycznie treści kwestionowanej uchwały, jeżeli strona skarżąca nie wykaże skutecznie naruszenia swego interesu prawnego zapisami aktu prawa miejscowego.
W rozpatrywanej sprawie wszystkie te warunki zostały spełnione w odniesieniu do działek [...] i [...] (KW [...]). Trzeba też mieć na względzie, że w związku z wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2014r., sygn. akt P 19/13 - art. 27 ust. 1 ustawy Prawo łowieckie utracił moc z dniem 22 stycznia 2016r., w wyniku czego po stronie sejmików brak jest już możliwości tworzenia nowych obwodów łowieckich oraz zmiany dotychczasowych obwodów (zmiana legislacyjna w tej kwestii nastąpiła dopiero z dniem 1 kwietnia 2018r. na mocy ustawy z dnia 22 marca 2018r. o zmianie ustawy - prawo łowieckie oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. z 2018 r. poz. 651).
W przekonaniu Sądu, zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego. Według art. 9 i art. 89 ustawy o samorządzie województwa, na podstawie tej ustawy oraz na podstawie upoważnień udzielonych w innych ustawach i w ich granicach sejmik województwa stanowi akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze województwa lub jego części. Uchwała sejmiku województwa w sprawie podziału na obwody łowieckie jest aktem prawa miejscowego, albowiem reguluje sytuację prawną podmiotów spoza aparatu administracyjnego samorządu wojewódzkiego. Objęcie danej nieruchomości obwodem łowieckim w sposób trwały ogranicza prawo własności osoby fizycznej, m. in. zobowiązując ją do znoszenia czynności polowania na jej gruncie. W tym aspekcie uchwała ta zawiera w istocie normy generalne i abstrakcyjne ograniczające prawo własności osób fizycznych. Warto dodać, że od 1 kwietnia 2018r. nie budzi już wątpliwości charakter prawny uchwały o podziale na obwody łowieckie. Zgodnie bowiem z nowym brzmieniem art. 27 ust. 1 Prawa łowieckiego, podziału na obwody łowieckie, a także zmiany granic obwodu lub zmiany zaliczenia obwodu do kategorii dokonuje w obrębie województwa sejmik województwa, w drodze uchwały, stanowiącej akt prawa miejscowego. Nie budzi również wątpliwości, że skarga została poprzedzona bezskutecznym wezwaniem Sejmiku Województwa [...] do usunięcia naruszenia prawa co do działki nr [...]. Sąd uznał również, że powyższy wymóg został spełniony także w stosunku do działki nr [...] mimo, iż w piśmie omyłkowo wskazano nr działki [...] (pismo skarżącego z dnia [...] października 2018r, znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy). Skarżący dołączył również odpis księgi wieczystej potwierdzającej nr ww. działek.
Nadmienić należy, że zgodnie z art. 82 ust. 1 u.s.w., uchwała organu samorządu województwa sprzeczna z prawem jest nieważna. W myśl ust. 5 tego artykułu w przypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę wydano z naruszeniem prawa. Analiza wskazanych przepisów prowadzi do wniosku że istnieją dwa rodzaje wad aktów stanowionych przez organ województwa – istotnych i nieistotnych. Do istotnych wad uchwały, skutkujących stwierdzeniem jej nieważności, zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. m. in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 1996 r., SA/Gd 327/95, OwSS 1996, Nr 3, poz. 90; z dnia 11 lutego 1998 r., II SA/Wr 1459/97, OwSS 1998, Nr 3, poz. 79, wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2007 r., IV SA/Wa 2296/06, LEX nr 320813, także Z. Kmieciak, M. Stahl, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, Samorząd terytorialny 2001/1-2, s. 102). Za istotne naruszenie prawa uznać należy w szczególności uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym (por. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 grudnia 2003 r., sygn. akt P 9/02). Co do zasady, stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z prawem podstawy prawnej do wydania uchwały przez jednostkę samorządu terytorialnego uznać należy za wadę istotną tej uchwały. Zaskarżona uchwała wydana została na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze zm.). W dacie podejmowania tej uchwały wskazane przepisy stanowiły, że podziału na obwody łowieckie oraz zmiany granic tych obwodów dokonuje w obrębie województwa właściwy sejmik województwa, w drodze uchwały, po zasięgnięciu opinii właściwego dyrektora regionalnej dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe i Polskiego Związku Łowieckiego, a także właściwej izby rolniczej (ust. 1). Jeżeli obwód łowiecki ma się znajdować w obszarze więcej niż jednego województwa, uchwałę, o której mowa w ust. 1, podejmuje sejmik województwa właściwy dla przeważającego obszaru gruntów w uzgodnieniu z sejmikiem województwa właściwym dla pozostałego gruntu (ust. 2). Unormowania te niewątpliwie upoważniały sejmik województwa do podjęcia uchwały w przyjętym kształcie. Okoliczność ta – w ocenie Sądu - nie może jednak skutkować oddaleniem skargi, przyjmując, że późniejsza utrata mocy obowiązującej tego przepisu (art. 27 ust. 1 Prawa łowieckiego utracił moc z dniem 22 stycznia 2016 r., na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 10 lipca 2014r. sygn. akt P 19/13, który orzekł o jego niezgodności z ustawą zasadniczą, wobec czego w dacie wniesienia niniejszej skargi już nie obowiązywał) - ma istotne znaczenie dla oceny legalności zaskarżonej uchwały. Skoro TK pozbawił ten przepis domniemania konstytucyjności, to skutek ten należy rozważać od początku jego obowiązywania. Skład rozpatrujący niniejszą sprawę podziela zatem stanowisko wyrażone już w wyroku z dnia 3 grudnia 2014r. (II OSK 2311/14, CBOSA), w którym Naczelny Sąd Administracyjny uznając wsteczną moc przedmiotowego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2014 r., P 19/13, wskazał, że za niestosowaniem przepisu, który utracił domniemanie konstytucyjności przemawia ochrona praw jednostki oraz ekonomia procesowa. W ocenie NSA, pominięcie wzruszenia domniemania konstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną działania organu administracji publicznej byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej z uwagi na konieczność ochrony innych wartości konstytucyjnych, tutaj prawa własności. Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanym wyroku argumentował, że realizacja gwarancji konstytucyjnych - także przez sądy - na gruncie istniejącego stanu normatywnego, zakładającego przez określony czas obowiązywanie niekonstytucyjnego przepisu (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP) - stawia zarazem wyzwania i możliwości wyboru przez same sądy takiego środka proceduralnego, który najlepiej pozwoli na osiągnięcie efektu najbliższego nakazowi wykładni i stosowania prawa w zgodzie z Konstytucją (por. wyrok TK z dnia 27 października 2004 r. sygn. akt SK 1/04, OTK-A z 2004 r., nr 9, poz. 96). Z tych też przyczyn sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są do wzięcia pod uwagę przedmiotu regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, powody, dla których Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania konstytucyjnego przepisu (por. wyroki NSA z dnia 23 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 1403/05; z dnia 17 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 483/10; z dnia 29 kwietnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1070/10; z dnia 9 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 231/11; z dnia 25 czerwca 2012 r. sygn. akt I FPS 4/12- CBOSA). W związku z tym, na uwagę zasługują argumenty Trybunału Konstytucyjnego, które stanowiły podstawę powołanego wyroku z dnia 10 lipca 2014r. sygn. akt P 19/13. Trybunał podkreślił, że właścicielom nieruchomości objętych granicami obwodu łowieckiego nie przysługują żadne szczególne środki prawne pozwalające na wyłączenie nieruchomości stanowiących przedmiot ich własności spod reżimu obwodu łowieckiego. Właściciel nieruchomości nie może złożyć sprzeciwu wobec włączenia przedmiotu jego własności do obwodu łowieckiego, zarówno na etapie stanowienia uchwały przez sejmik województwa, jak i po jej wejściu w życie. Poza tym właścicielowi nie przysługują żadne instrumenty prawne umożliwiające wyłączenie jedynie niektórych ograniczeń, wprowadzonych w związku z objęciem jego nieruchomości granicami obwodu łowieckiego, w szczególności nie może on stanowczo sprzeciwić się wykonywaniu na swoim gruncie polowania przez uprawnione do tego osoby trzecie. Ponadto Trybunał stwierdził, że mechanizm tworzenia obwodów łowieckich, biorąc pod uwagę całokształt ograniczeń będących skutkiem objęcia nieruchomości granicami obwodu łowieckiego, jest ukształtowany w sposób niespełniający przesłanki proporcjonalności. Zauważył także, że na wszystkie te ograniczenia nakłada się dodatkowo niedostatecznie uregulowany obowiązek informacyjny wobec właścicieli, których nieruchomość należy do obwodu łowieckiego. Brak jakichkolwiek prawnych form udziału właścicieli nieruchomości w procesie tworzenia obwodów łowieckich, obejmujących te nieruchomości oraz brak instrumentów prawnych umożliwiających właścicielom wyłączenie ich nieruchomości spod reżimu obwodu łowieckiego lub wyłączenie poszczególnych ograniczeń, jakie przewiduje prawo łowieckie, niezależnie od powodu, jakim uzasadniają to żądanie (ekonomiczny, światopoglądowy itp.), nie jest konieczne dla zapewnienia należytego poziomu ochrony środowiska, w szczególności zaś ochrony zwierzyny. Swoistego automatyzmu przyjętego unormowania nie uzasadnia również to, że prawidłowe prowadzenie gospodarki łowieckiej wymaga zapewnienia ciągłości powierzchni obwodów łowieckich. Ochrona środowiska stanowi jedną z wartości uzasadniających ograniczenie konstytucyjnych praw i wolności (art. 31 ust. 3 Konstytucji). Ograniczenia wprowadzane ze względu na ochronę środowiska powinny mieć jednak charakter proporcjonalny do innych wartości konstytucyjnie chronionych. Taką wartością jest - zgodnie z art. 21 ust. 1 Konstytucji - ochrona prawa własności. Trybunał podkreślił, że analiza rozwiązań przyjętych w prawie łowieckim oraz w innych aktach przewidujących objęcie nieruchomości specjalnym reżimem administracyjnoprawnym dowodzi, że wykonywanie przez uprawnione podmioty zadań publicznych, a także prowadzenie gospodarki łowieckiej, jest możliwe przy zapewnieniu właścicielom nieruchomości bardziej skutecznych środków ochrony. Trybunał zaznaczył, że zapewnienie takich środków nie wyklucza także realizacji przewidzianego w prawie łowieckim celu społecznego w zakresie uprawiania myślistwa, kultywowania tradycji oraz krzewienia etyki i kultury łowieckiej (art. 3 pkt 4 Prawa łowieckiego). Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym wyroku zwrócił również uwagę, że ograniczenia prawa własności związane z prowadzeniem gospodarki łowieckiej były przedmiotem licznych rozważań Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. W wyroku z dnia 29 kwietnia 1999 roku w sprawie Chassagnou i inni przeciwko Francji (nr skargi 25088/94,28331/95, 28443/95, LEX nr 76997) wskazał, że wprowadzenie obowiązku tolerowania polowań na terenie prywatnej nieruchomości stanowi ingerencję w prawo własności. Jednocześnie zmuszanie właścicieli na terenie prywatnej nieruchomości, która jest sprzeczna z ich przekonaniem stanowi nieproporcjonalne ograniczenie prawa własności chronionego art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U z 1995 roku, nr 36, poz. 175/1).
Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą skargę podzielił przytoczony pogląd, iż brak jakichkolwiek mechanizmów prawnych umożliwiających właścicielom nieruchomości wyrażenie woli w przedmiocie włączenia ich gruntów do obwodów łowieckich i w konsekwencji nałożenia na nich określonych obowiązków, stanowi nieproporcjonalne naruszenie gwarantowanego konstytucyjnie i konwencyjnie prawa własności. W tym stanie rzeczy, Sąd odmówił zastosowania względem nieruchomości skarżącego art. 27 ust. 1 Prawa łowieckiego w brzmieniu obowiązującym w chwili podjęcia zaskarżonej uchwały, stanowiącego podstawę wydanej uchwały uznając, że od samego początku przepis ten nie odpowiada standardom konstytucyjnym, ingerując nieproporcjonalnie w prawo własności prywatnej. Sąd nie mógł uwzględnić żądania stwierdzenia nieważności przedmiotowej uchwały w całości w odniesieniu do obwodu łowieckiego nr [...], gdyż mógł orzekać jedynie w granicach naruszonego przedmiotową uchwałą interesu prawnego skarżącego. Ponadto, wyjaśnić trzeba, że w chwili orzekania przez Sąd, osoba fizyczna właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości wchodzącej w skład obwodu łowieckiego mogła złożyć oświadczenie o zakazie wykonywania polowania na tej nieruchomości w formie pisemnej (art. 27b Prawa łowieckiego obowiązujący od 1 kwietnia 2018r.). Przepis ten ma zastosowanie również do zaskarżonej uchwały (zob. art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 22 marca 2018r. o zmianie ustawy - Prawo łowieckie oraz niektórych innych ustaw). Rzeczona możliwość złożenia oświadczenia o zakazie wykonywania polowania na tej nieruchomości nie czyni jednak niniejszego postępowania bezprzedmiotowym ani nie pozbawia skarżącego interesu prawnego w domaganiu się stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały. Należy mieć na uwadze, że sąd administracyjny posiada uprawnienie do stwierdzenia nieważności takiego aktu, a więc orzeczenia o jego wadliwości od chwili jego podjęcia (ex tunc). Wówczas uchwałę tę należy potraktować tak jakby nigdy nie została podjęta. Wyeliminowanie uchwały z obrotu prawnego ze skutkiem od dnia jej podjęcia może mieć znaczenie dla praw lub obowiązków adresatów jej norm (por. np. postanowienie NSA z 14 czerwca 2012r. sygn. akt II FSK 990/12, CBOSA).
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. W pkt 2 sentencji odrzucono skargę w odniesieniu do działek nie będących przedmiotem własności skarżącego na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. O kosztach postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. Na koszty te składa się wpis od skargi w kwocie 300 zł. ustalony na podstawie § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło