IV SA/Wa 470/18

Dnia 14 września 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska Sędzia WSA Jarosław Łuczaj po rozpoznaniu 14 września 2018 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. B. i M. L. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa (dalej: "Minister") z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] (dalej: "zaskarżone postanowienie"). Postanowieniem tym Minister stwierdził niedopuszczalność odwołania B. B. i M. L. (dalej: "skarżący") od decyzji Wojewody W. z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 1977 r., nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], obręb [...] oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m², stanowiącej współwłasność L. L.., F. L.., S. J., S. J. i K. J.. II. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy. II.1. Decyzją z dnia z dnia [...] września 1977 r. Prezydent Miasta [...] orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], obręb G., oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m², stanowiącej współwłasność L. L.., F. L.., S. J., S. J. i K. J.. Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. P. L. G. R., K. J., B. B. i M. L. reprezentowani przez r. pr. A. K. wystąpili do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 1977 r. nr [...]. Pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. Wojewoda [...] poinformował pełnomocnika wnioskodawców, iż M. L. i B. B. nie są osobami uprawnionymi do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].09.1977 r., nr [...]. II.2. Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważność wskazanej wyżej decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].09.1977 r., nr [...]. Pismem z dnia [...] lipca 2014 r. P. L., G. R., K. J., B. B. i M. L., reprezentowani przez r. pr. A. K. złożyli odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...].. II.3. Minister wydając zaskarżone postanowienie przypomniał, że zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Z powyższego wynika, iż uprawnienie do wniesienia odwołania przysługuje stronie. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowo administracyjnym stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej są strony (lub ich następcy prawni) toczącego się wcześniej postępowania wywłaszczeniowego, a także osoby którym obecnie przysługują prawa rzeczowe do wywłaszczonej nieruchomości (wyrok NSA w Warszawie z 30 października 2003 r., sygn. akt I SA 3087/01). Z akt przedmiotowej sprawy nie wynika, aby B. B. i M. L. byli stronami postępowania wywłaszczeniowego zakończonego decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].09.1977 r., nr [...], ani też byli następcami prawnymi byłych współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości. Ponadto z treści KW nr [...] wynika, iż obecnie wywłaszczona nieruchomość oznaczona geodezyjnie jako działka nr [...], obręb [...] ark. [...] stanowi drogę publiczną i jest własnością Skarbu Państwa. Wobec powyższego nie można zgodzić się z zarzutami odwołania, że interes prawny B. B. i M. L. do wniesienia odwołania wynika z faktu, że są oni właścicielami sąsiedniej nieruchomości bezpośrednio przyległej do nieruchomości wywłaszczonej. Ponadto twierdzenia skarżących, iż są oni następcami prawnym byłych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Ze znajdujących się w aktach sprawy aktów notarialnych z dnia [...] maja 1986 r. rep. [...] nr [...] i z dnia z dnia [...] września 2001 r. rep. [...] [...] wynika, iż B. B. i M. L. nabyli udziały w nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Tym samym B. B. i M. L. nie przedstawili żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że mają interes prawny w przedmiotowej sprawie. III.1. W skardze złożonej na wskazane na wstępie postanowienie B. B. i M. L., reprezentowani przez radcę prawnego A. K., zarzucili naruszenie art. 28 k.p.a. przez błędne uznanie, że skarżący nie posiadają przymiotu strony w niniejszym postępowaniu. W uzasadnieniu skargi radca prawny reprezentujący skarżących B. B. i M. L. wskazał, że są oni współwłaścicielami działki nr [...], sąsiadującej z wywłaszczoną nieruchomością (działka nr [...]). W związku z powyższym mają oni status strony w postępowaniu administracyjnym. Jest tak dlatego, że jako sąsiedzi nie mają możliwości przechodzenia przez działkę [...]. Skarżący są ponadto wnioskodawcami w postępowaniu sądowym [...] (Sąd Rejonowy [...] w [...]), gdzie przyznano im statut strony i Sąd statusu tego nie kwestionuje. Radca prawny wniósł również: "O zwrócenie się do Sądu Rejonowego [...] w [...] o nadesłanie do akt niniejszej sprawy - akt [...]. W związku z powyższym, na zasadzie art. 106 par. 5 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 248 par. 1 kpc wnoszę o zwrócenie się o akta jak wyżej i przeprowadzenie z dokumentów zawartych w tych aktach (numery stron akt wskażę po ich dołączeniu) - dowodów na okoliczność, że skarżący posiadają przymiot strony (art. 28 k.p.a.) w niniejszym postępowaniu". III.2. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie. IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zważył, co następuje: IV.1. Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.). IV.2. Zgodnie z art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze podmiotowym i przedmiotowym. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez jednostkę niemającą legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia albo też wniesienia odwołania przez stronę niemającą zdolności do czynności prawnych. Przyczyny podmiotowe pozostają w bezpośrednim związku z przyznaniem jednostce statusu strony. Organ obowiązany jest dokonać oceny, czy jednostka żądająca udzielenia jej obrony przez ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie ma status strony. Jedynie, gdy jednostka jest adresatem uprawnienia lub obowiązku określonego w rozstrzygnięciu, przysługuje jej legitymacja procesowa (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2017 r., II OSK 405/16, CBOSA; B. Adamiak. J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2016, s. 601-602). Reasumując ten wątek, w świetle art. 134 k.p.a. Minister był uprawniony, a wręcz zobowiązany do oceny, czy wszystkie osoby wnoszące odwołanie od decyzji Wojewody z dnia [...] czerwca 2014 r. mają status strony w postępowaniu nadzwyczajnym. IV.3. Przepisy regulujące postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej nie wprowadzają szczególnych regulacji prawnych dotyczących legitymacji do udziału w tym nadzwyczajnym postępowaniu (zob. art. 157 § 2 k.p.a.). Oznacza to, że o tym, kto jest stroną w postępowaniu nadzwyczajnym, rozstrzyga ogólna norma art. 28 k.p.a. (por. np. wyrok NSA z 9 listopada 2017 r., I OSK 2167/16, CBOSA) Zgodnie z tym przepisem, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istotą interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. O tym, czy jednostka ma w sprawie interes prawny lub obowiązek prawny przesądza to, czy w wyniku dokonania autorytatywnej konkretyzacji normy materialnego prawa administracyjnego następuje przyznanie lub ograniczenie uprawnienia lub nałożenie lub zwolnienie z obowiązku (por. np. wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2017 r., II OSK 346/17, CBOSA). Należy podkreślić, że interes prawny winien być bezpośredni, konkretny i realny. Musi to być przy tym interes własny danego podmiotu, czyli nie można go wywodzić z sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie związki pomiędzy tymi podmiotami byłyby związkami o charakterze prawnym (por. np. postanowienie NSA z 3 września 2014 r., II OZ 783/14, CBOSA i cyt. tam orzecznictwo i piśmiennictwo). Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli sytuację, w której dany podmiot jest co prawda bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednakże nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (por. wyrok NSA z 11 maja 2017 r., sygn. II OSK 2269/15). Przenosząc te ustalenia na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący nie wykazali, aby wynik postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 1977 r. dotyczącej działki nr [...] będzie miał bezpośredni wpływ na zakres praw i obowiązków skarżących (w znaczeniu prawnomaterialnym). Konstatacja taka nie wynika z samego faktu sąsiedztwa nieruchomości. Skarżący nie wykazali również, że są spadkobiercami właścicieli wywłaszczonej nieruchomości lub przysługuje im prawo własności tej nieruchomości albo inne prawo rzeczowe, na którego zakres może mieć wpływ ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Podobnie sam udział skarżących w postępowaniu nieprocesowym w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym [...] w [...] (sygn. akt [...]), nie czyni skarżących stronami postępowania nadzwyczajnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Są to dwa różne postępowania (z akt administracyjnych dołączonych do sprawy IV SA/Wa 471/18 wynika, że postepowanie to dotyczy ustanowienia służebności oraz toczy się z wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej [...] z udziałem M. L., G. R., S. J., B. B., P. L. orasz K. J. – zob. np. pismo SR z [...] grudnia 2012 r.), mające odrębny przedmiot oraz podstawę materialnoprawną. Stąd tez posiadanie statusu uczestnika w postepowaniu nieprocesowym nie przesądza o tym, że status taki dany podmiot ma również w postępowaniu nadzwyczajnym prowadzanym w trybie k.p.a. W tym aspekcie nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia wniosek dowodowy skarżących o dołączenie akt sprawy Sądu Rejonowego [...] w [...] (sygn. akt [...]). Uzupełniająco tylko należy dodać, że przedmiotowy wniosek dowodowy został sformułowany przez zawodowego pełnomocnika wadliwie. Po pierwsze, dotyczy on nie dowodu uzupełniającego z dokumentu, ale dowodu na okoliczność główną, a przy tym dowodu mającego mieć, według oceny skarżących, znaczenie rozstrzygające. Tego rodzaju dowód winien być zatem przeprowadzony w postępowaniu administracyjnym, a nie postępowaniu przed sądem administracyjnym. Po drugie, dowodem z dokumentu w rozumieniu art. 106 § 3 p.p.s.a. nie są akta sprawy, ale konkretne dokumenty zawarte w tych aktach. W realiach niniejszej sprawy chodzi przy tym o akta sprawy, w której skarżący mają status uczestników. Mają oni zatem pełny dostęp do tych akt (art. 525 k.p.a.). W świetle zasady szybkości postępowania (art. 7 p.p.s.a.), to na skarżących ciążył w takim przypadku obowiązek uzyskania odpisów z akt sprawy cywilnej i ewentualnie ich przedłożenie sądowi administracyjnemu celem rozważanie dopuszczenia dowodu z takich dokumentów w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. Po trzecie, co już zaakcentowano wyżej, okoliczność, na którą miał być przeprowadzony dowód z akt sprawy (tj. uznanie przez sąd powszechny interesu prawnego skarżących w postępowaniu nieprocesowym) nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. IV.4. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.