V SA/Wa 117/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Małgorzata Leśniewska - po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia ... listopada 2017 r. nr ... w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego postanawia: odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Skarżący M.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Po otrzymaniu odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, miesięczny dochód netto skarżący określił na kwotę 1540 zł, natomiast jako stałe wydatki i zobowiązania skarżący wymienił: 600 zł wyżywienie, 489 zł kredyty, 7000 zł debet, 142 zł opłaty za telefon, 50 zł opłaty za telewizję, 100 zł paliwo. Z uwagi, iż oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, skarżący został wezwany do przedstawienia w terminie 14 dni: a) wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych, prowadzonych także w ramach działalności gospodarczej z okresu ostatnich trzech miesięcy, b) dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanego przez skarżącego wynagrodzenia za pracę, c) kopii zeznania podatkowego skarżącego za rok 2017 r., d) oświadczenia czy skarżący korzysta z pomocy socjalnej, finansowej lub rzeczowej ośrodka pomocy społecznej, rodziny, znajomych, czy też innych osób lub instytucji, jeżeli tak to z jakiej i ewentualnie w jakiej wysokości; e) dokumentów (rachunki, faktury) potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu/mieszkania: media (np. woda, gaz, energia elektryczna), nieczystości płynne, opał, środki czystości ze wskazaniem czy opłaty obejmują rozliczenie miesięczne, dwumiesięczne, czy też inne; f) dokumentów potwierdzających spłatę rat kredytu, który przez skarżącego został wymieniony w pkt 11 formularza wniosku (489 zł) wraz z kopią umowy kredytu i harmonogramem spłat oraz oświadczeniem na jaki cel został przeznaczony; g) oświadczenia jaki skarżący ma tytuł prawny do mieszkania (domu), w którym aktualnie przebywa, w przypadku wynajmowania mieszkania, należało przedstawić kopię umowy najmu mieszkania. Powyższe wezwanie skarżący otrzymał 29 czerwca 2018 r. i nie udzielił na nie odpowiedzi. W myśl art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny (pkt 2). Zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby fizycznej o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, jak również dane o stanie rodzinnym. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa (postanowienia NSA: z dnia 1 sierpnia 2017 r. sygn. akt II OZ 770/17, z dnia 29 marca 2017 r. sygn. akt II GZ 242/17, z dnia 9 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 713/09). Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący nie wykonał zarządzenia referendarza sądowego, nie przedstawił żadnych z żądanych dokumentów, jak również nie złożył stosowych oświadczeń. Skarżący uchylając się od złożenia pełnego oświadczenia dotyczącego stanu majątkowego uniemożliwił dokonanie wszechstronnej oceny swojej rzeczywistej sytuacji finansowej oraz możliwości płatniczych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06). Referendarz sądowy rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie jest w stanie jednoznacznie stwierdzić jaką kwotą miesięcznie dysponuje skarżący i czy jest to kwota uniemożliwiająca poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) – skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanego wynagrodzenia, czy też dotyczących wydatków ponoszonych na utrzymanie mieszkania, spłat rat kredytu, ponadto nie przedstawił wyciągów z rachunków bankowych. Dokonując analizy sytuacji finansowej skarżącego jak również oceny możliwości płatniczych referendarz sądowy musi dysponować pełnymi, precyzyjnymi danymi dotyczącymi wysokości źródeł utrzymania, niezbędnych wydatków, wysokości udzielanej skarżącemu pomocy. Wyciąg z konta bankowego stanowi źródło informacji dotyczące zarówno transakcji obciążeniowych, uznaniowych, jak również zgromadzonych środków, pozwala ocenić jakiego obrotu środkami pieniężnymi dokonuje skarżący, czy nie wyzbywa się środków w związku z wezwaniem do przedstawienia wyciągów z rachunków bankowych, czy nie dysponuje dodatkowym źródłem dochodu (skarżący nie przedstawił zeznania podatkowego za 2017 r.). Tego rodzaju dane są istotne w kontekście spełnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty został pogląd, że niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2017 r. sygn. akt I OZ 2123/16, z dnia 17 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OZ 873/16). Dodatkowo należy zauważyć, że prywatne zobowiązania finansowe skarżącego (spłata rat kredytu) nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, takimi jak ponoszenie kosztów postępowania we własnej sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 grudnia 2013 r. o sygn. akt I OZ 1202/13). Podstawową zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu (art. 199 p.p.s.a.). Strona, z której inicjatywy prowadzone jest postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania, przerzucanie zaś tego obowiązku na Skarb Państwa stanowi wyjątek (postanowienie NSA z dnia 15 marca 2011 r. sygn. akt I OZ 150/14). Wobec powyższego wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.