V SA/Wa 1566/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Grupy (...) Sp. z o.o. z siedzibą w K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Grupy (...) Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... kwietnia 2016 r. nr ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych p o s t a n a w i a: odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie We wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca - Grupa Producentów Owoców "S." Sp. z o.o. z siedzibą w K. D.wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podała, że jest organizacją non-profit i jej majątek jest udostępniony członkom - producentom nieodpłatnie lub po kosztach własnych. Nieruchomości jeszcze przez 5 lat w 75% będą stanowić własność Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przy czym koszty administrowania tymi nieruchomościami w całości obciążają skarżącą. Skarżąca wskazała też, iż w roku 2010, kiedy budowano chłodnię, nastąpiła powódź, która opóźniła tę inwestycję, a także spowodowała straty w sadach należących do członków grupy. W pierwszym roku po powodzi spółka poniosła stratę przekraczającą milion zł. Przez trzy lata udziałowcy wnosili dopłaty do kapitału zapasowego zwrotnego (ponad milion zł), ale trudna sytuacja sadowników (spowodowana "embargiem rosyjskim") uniemożliwiła dalsze dopłaty. Skarżąca jest obciążona kredytem obejmującym kwotę 2.720.000 zł, którego miesięczna rata spłaty (wraz z odsetkami) wynosi ok. 36.000 zł. Posiada również zobowiązania wobec dostawców owoców. Z kolei firma N. S. jest zadłużona wobec skarżącej spółki na kwotę ponad 350.000 zł z tytułu zakupu jabłek. W konkluzji skarżąca podniosła, iż nie ma zdolności kredytowej, a także brakuje jej środków finansowych na bieżącą działalność. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 1.740.000 zł, wartość środków trwałych spółki (według bilansu za ostatni rok) wyniosła 9.902.778 zł, a za ostatni rok obrotowy odnotowała stratę w kwocie 166.544 zł. Ponadto oświadczyła, iż posiada dwa rachunki bankowe (na jednym zgromadzone są środki w wysokości 267 zł, a stan drugiego konta to 0 zł), zaś w kasie spółki brak jest środków. W roku 2016 dochody skarżącej sięgnęły kwoty 688.690 zł, a jej zobowiązania wyniosły 4.436.836 zł. Z rachunku zysków i strat sporządzonego na dzień 31 grudnia 2015 r. wynika, iż w roku ubiegłym spółka, przy przychodzie netto ze sprzedaży w wysokości 3.446.046,06 zł, poniosła stratę w kwocie 166.544,05 zł. Bilans spółki za rok obrotowy 2015 zamknął się po stronie aktywów i pasywów kwotą 15.585.088,71 zł. Natomiast jednostronny rachunek zysków i strat sporządzony na 31 lipca 2016 r. wskazuje, iż w okresie pierwszych siedmiu miesięcy bieżącego roku spółka odnotowała stratę w kwocie 199.495,80 zł przy przychodzie netto ze sprzedaży w wysokości 1.306.439,53 zł. Z kolei według bilansu sporządzonego na 31 lipca 2016 r., stan - zarówno po stronie aktywów, jak i po stronie pasywów - sięgnął kwoty 15.018.039,92 zł. Skarżąca przedłożyła również wyciągi z dwóch rachunków bankowych: 1) prowadzonego w (...) S.A. za okres od 1 czerwca 2016 r. do 31 sierpnia 2016 r., na którym saldo końcowe wynosiło 105,58 zł, 2) prowadzonego w (...) S.A. za okres od 23 czerwca 2016 r. do 31 sierpnia 2016 r., na którym saldo końcowe wynosiło 0 zł. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie prawnej, gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści cytowanego wyżej przepisu wynika, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia jakichkolwiek kosztów postępowania spoczywa na podmiocie wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym musi on przedstawić Sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Oceniając stan majątkowy skarżącej należy mieć na uwadze, że w przypadku przedsiębiorców (a do takich niewątpliwie należy skarżąca) miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejszy zatem jest fakt uzyskiwania przychodów i poziom, na jakim przychody te się kształtują (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego /NSA/ z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt I FZ 10/10). Skarżąca spółka zarówno w roku ubiegłym, jak i ciągu pierwszych siedmiu miesięcy bieżącego roku osiągnęła znaczny przychód z prowadzonej działalności gospodarczej (w 2015 r. – 3.446.046,06 zł, a w okresie od 1 stycznia do 31 lipca 2016 r. – 1.306.439,53 zł). Na uwagę zasługuje także duża skala wydatków na koszty działalności operacyjnej (w 2015 r. – 4.535.775,48 zł, a w okresie od 1 stycznia do 31 lipca 2016 r. – 1.903.596,56 zł), na które składają się m.in. amortyzacja, zużycie materiałów i energii, usługi obce, wynagrodzenia oraz wartość sprzedanych towarów i materiałów. Pomimo odnotowywanej straty spółka utrzymuje dotychczasową skalę prowadzonej działalności gospodarczej. Zaznaczyć przy tym należy, iż wskazywana przez skarżącą strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza automatycznie konieczności zwolnienia strony z kosztów sądowych. Wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego /dalej NSA/ z 9 września 2013 r., sygn. akt II GZ 489/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. W orzecznictwie podnosi się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (vide postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, lecz musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (vide postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tymczasem nie mamy do czynienia z takim przypadkiem na gruncie przedmiotowej sprawy. Spółka w oczywisty sposób nie utraciła płynności finansowej, skoro osiąga znaczne przychody. Jednocześnie o jej możliwościach płatniczych świadczy regularne pokrywanie wydatków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej zarówno o charakterze cywilnoprawnym (np. zapłata na rzecz kontrahentów: M. T. kwoty 17.036,80 zł w dniu 18 sierpnia 2016 r., czy też D. J. kwoty 41.970,38 zł w dniu 24 sierpnia 2016 r.), jak i publicznoprawnym (regularne wpłaty na rzecz Urzędu Skarbowego w P. i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych). Podkreślenia wymaga, że koszty sądowe również są wydatkami związanymi z bieżącą działalnością spółki. Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się bowiem z możliwością powstania konieczności prowadzenia postępowań sądowych. Inne zobowiązania związane z bieżącą działalnością spółki nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (vide postanowienie NSA z 18 lipca 2012 r., sygn. akt I GZ 155/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć jednocześnie wypada, iż skarżąca uiszcza opłaty należne w sprawach prowadzonych w sądach powszechnych oraz nie ma trudności w spłacaniu kredytu, którego miesięczna rata spłaty oscyluje wokół kwoty 29.000 zł. Ponadto analiza transakcji dokonywanych na rachunku bankowym skarżącej spółki (prowadzonym w Alior Bank S.A.) wskazuje, że często przekazywane są z niego znaczne sumy na rachunek bankowy prezesa zarządu M. Z. I tak np. w 2 czerwca 2016 r. została przelana mu kwota 17.500 zł, a w dniu 6 czerwca 2016 r. – kwota 27.000 zł (obie wpłaty tytułem pożyczki). Natomiast na drugim rachunku bankowym (prowadzonym w (...) S.A.) w okresie od 23 czerwca 2016 r. do 31 sierpnia 2016 r. miały miejsce zaledwie dwie transakcje – obie w dniu 30 czerwca 2016 r. (z konta skarżącej w (...) S.A. została przekazana na omawiany rachunek kwota 2.013,84 zł, a następnie kwota ta została w tym samym dniu przelana na rzecz prezesa zarządu M. Z. tytułem wynagrodzenia za 1 miesiąc). Zaakcentować również należy, iż skarżąca posiada majątek znacznej wartości – wartość środków trwałych według bilansu sporządzonego na dzień 31 lipca 2016 r. wynosi 9.902.778,43 zł, a więc wielokrotnie przewyższa opłatę sądową w wysokości 7.953 zł. W orzecznictwie dotyczącym porównywania wysokości ciążących na stronie kosztów sądowych z posiadanym majątkiem podnosi się, iż osoba prawna nie zasługuje na zwolnienie z kosztów sądowych jeżeli dysponuje majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wymaganego wpisu (por. postanowienie NSA z 15 marca 2012 r., sygn. akt II GZ 89/12). Ze znajdującej się w aktach sądowych niniejszej sprawy informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu na dzień 6 lipca 2016 r. z rejestru przedsiębiorców (pobranej na podstawie art. 4 ust. 4aa ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym – t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186 ze zm.) nie wynika, aby skarżąca spółka zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej, znajdowała się w fazie upadłości czy likwidacji bądź posiadała zaległości. Odnosząc się do argumentu, że spółka jest organizacją non-profit, wskazać trzeba, iż wynikający z rejestru przedsiębiorców przedmiot działalności spółki w żaden sposób nie wskazuje, aby jej cel działania był społeczny, niezarobkowy. Przedmiotem działalności skarżącej jest bowiem m.in. sprzedaż hurtowa i detaliczna kwiatów i roślin, owoców i warzyw, transport drogowy towarów, sprzedaż hurtowa paliw, sprzedaż detaliczna żywności i wyrobów tytoniowych, wynajem i dzierżawa maszyn i urządzeń rolniczych oraz pozostałych pojazdów samochodowych. Skarżąca nie figuruje w rejestrze organizacji pożytku publicznego. Z żadnego dokumentu spółki nie wynika, że wypracowany przez nią zysk nie może być podzielony między wspólników, lecz ma być przeznaczony na cel społeczny. Mając na uwadze okoliczność, że skarżąca spółka (pomimo odnotowywanej straty) osiąga dobre wyniki finansowe, wykazane poziomem przychodów, stwierdzić należy, iż skutki ryzyka związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej nie stanowią w analizowanym przypadku okoliczności uzasadniającej przyznanie prawa pomocy (vide postanowienie NSA z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt II FZ 1265/14). Skoro nadesłane przez skarżącą dokumenty świadczą o jej dobrej kondycji finansowej, brak jest podstaw do uznania, że spółka nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, które na obecnym etapie sprawy sprowadzają się do wpisu sądowego od skargi w kwocie 7.953 zł. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.