V SA/Wa 161/17

Starszy referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. Sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) listopada 2016 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy odroczenia spłaty nienależnie pobranych płatności postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka z o.o. D. A. z siedzibą w W. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi 7.794.375,94 zł, natomiast wysokość zysku za ostatni rok obrotowy wyniosła 67.726,80 zł. Skarżąca wskazała, iż posiada rachunek bankowy, na którym nie zgromadzono środków pieniężnych. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż Spółka obecnie nie zajmuje się żadną działalnością, natomiast podejmuje czynności zmierzające do sprzedaży gospodarstwa Spółki w całości bądź w części. Dodatkowo wskazano, iż rachunek bankowy skarżącej został zajęty i w chwili obecnej widnieje na nim blokada kwoty 170.905,68 zł. Skarżąca wezwana do przedłożenia dodatkowego oświadczenia nadesłała pismo z dnia 7 kwietnia 2017 r., do którego załączyła kopie następujących dokumentów: zeznania podatkowego CIT-8 za rok 2016, bilansu za 2015 i 2016 rok, jednostronnego rachunku zysków i strat za 2015 i 2016 rok, ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych w roku 2016 oraz dwa wyciągi z rachunku bankowego za okres od 13 do 31 grudnia 2016 r. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W pierwszej kolejności przypomnieć należy, iż rozpoznanie wniosku o prawo pomocy polega na porównaniu stanu majątkowego posiadania wnioskującej strony z wysokością ciążących na niej kosztów sądowych. W niniejszej sprawie jest to wydatek w wysokości 200 zł, na który składa się wpis sądowy od skargi. Rozpoznając przedmiotowy wniosek uznano, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za jego uwzględnieniem. Wskazać należy, iż wnioskująca strona jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, posiada majątek znacznej wartości, nie znajduje się w stanie upadłości czy likwidacji. Według oświadczeń złożonych na formularzu PPPr – Spółka w roku 2016 osiągnęła zysk w wysokości 67.726,80 zł, posiada również majątek trwały o wartości 7.794.375,94 zł. Z przedłożonych przez Spółkę dokumentów finansowych w postaci bilansów za 2015 i 2016 rok wynika z kolei, iż Spółka wypracowała w roku 2016 wyższe przychody netto ze sprzedaży – 57.883,50 zł w stosunku do analogicznych przychodów z roku 2015 – 31.221,71 zł, jak również wyższe przychody finansowe – 15.448,14 zł w stosunku do roku poprzedniego – 338,96 zł. Ponadto z urzędu należało wziąć pod uwagę informacje ujawnione w toku innych postępowań o prawo pomocy zainicjowanych przez Spółkę, zgodnie z którymi: w roku 2015 uzyskała dofinansowanie ze środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" w wysokości 288.000,00 zł (vide: postanowienie WSA w Warszawie z dnia 3 sierpnia 2016 r. o sygn. akt V SA/Wa 157/16), otrzymała kredyt kupiecki oraz dofinansowanie od swojego wspólnika w kwocie łącznie 83.208 zł (vide: postanowienie WSA w Warszawie z dnia 8 grudnia 2016 r. o sygn. akt III SA/Wa 2830/16). Zauważyć zatem należy, iż zarówno w 2015, jak i w 2016 r. Spółka nie odnotowała strat lecz osiągała zyski. Ponadto posiada ona majątek o wartości znacznie przekraczającej wysokości wpisu sądowego w sprawie, co zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych stanowi już podstawę do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA: z dnia 19 listopada 2004 r. o sygn. akt FZ 463/04; z dnia 15 marca 2012 r. o sygn. akt II GZ 89/12; orzeczenia dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). W jednym z orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił również, iż od strony – w szczególności, jeśli jest osobą prawną – można oczekiwać, że będzie dysponować swoim majątkiem w taki sposób, aby uzyskać z niego sumy potrzebne na pokrycie kosztów sądowych, w szczególności, jeśli w porównaniu z jego wartością są one niewielkie (zob. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2012 r. o sygn. akt II GZ 478/12). Pod pojęciem stanu majątkowego należy rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz także środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (zob. postanowienie NSA z dnia 1 maja 2012 r. o sygn. akt II FZ 390/12; postanowienie NSA z dnia 10 marca 2011 r. o sygn. akt I OZ 144/11). Zatem przy ocenie przesłanek udzielenia prawa pomocy, uwzględnić należy, wartość nieruchomości i możliwości pozyskiwania z nich pożytków (por. postanowienie NSA z dnia 14 maja 2015 r. o sygn. akt I FZ 67/15). Podnieść w końcu należy, iż prawo pomocy może być przyznane wyłącznie wówczas gdy wnioskująca strona nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.), nie zaś w sytuacji, gdy środki takie wprawdzie posiada, jednakże przeznacza je na pokrycie innych wydatków czy zobowiązań. Niezależnie od powyższego podnieść należy, iż na odmowę uwzględnienia wniosku skarżącej wpływ miało również nienależyte wykonanie zarządzenia z dnia 22 marca 2017 r., w zakresie w jakim Spółka została wezwana do przedłożenia pełnych wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z okresu od 1 listopada 2016 r. do dnia otrzymania wezwania, ewentualnie dokumentu bankowego, z którego wynika zamknięcie, zajęcie bądź blokada rachunku, a także kopii raportów kasowych z tego samego okresu. W odpowiedzi skarżąca nadesłała jedynie wyciąg nr [...] z dnia 13 grudnia 2016 r. oraz wyciąg nr [...] za okres od 14 do 31 grudnia 2016 r., natomiast nie przedłożyła – wbrew wskazaniu w piśmie z dnia [...] r. – żądanych raportów kasowych. Stwierdzić zatem należało, iż Spółka nie wykonała obowiązku nałożonego z mocy art. 255 p.p.s.a., co uniemożliwiło analizę obrotów środkami pieniężnymi, które skarżąca przecież posiadać musi, skoro ciągle prowadzi działalność gospodarczą. Na marginesie wskazać należy, iż z przesłanych wyciągów wynika, iż na rachunek skarżącej wpłynęła w dniu [...] r. kwota 4.500 zł tytułem "czynszu dzierżawnego za 2016 rok za działkę nr [...] położoną w S.", w konsekwencji czego na rachunku tym na dzień 31 grudnia 2016 r. znajdowała się kwota 4.587,61 zł. Natomiast nie jest możliwe zweryfikowanie prawdziwości oświadczenia Spółki złożonego na urzędowym formularzu PPPr z dnia [...]r., zgodnie z którym skarżąca w dacie jego wypełnienia nie posiadała na rachunku bankowym żadnych środków. Odnosząc się z kolei do podnoszonego przez Spółkę "zablokowania przez Urząd Skarbowy w W." środków na rachunku bankowym, wskazać należy, iż na tę okoliczność skarżąca nie przedłożyła żadnego dokumentu bankowego, do czego była wzywana, ani innego dokumentu wystawionego przez organ skarbowy bądź egzekucyjny. Niezależnie jednak od tego wskazać trzeba, iż okoliczności te nie mogły same z siebie świadczyć o spełnieniu ustawowych przesłanek udzielenia prawa pomocy. W orzecznictwie podnosi się bowiem, iż w tej kwestii istnieje możliwość zastosowania przez stronę skarżącą środka wynikającego z przepisu art. 166a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.), z którego wnika, że istnieje możliwość dokonywania wypłat z zajętego rachunku bankowego za zgodą organu egzekucyjnego w celu poniesienia wydatków związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą. Nie stanowią także takiej podstawy ewentualne trudności finansowe, jakich doświadcza przedsiębiorca w obrocie gospodarczym. Zauważyć bowiem należy, iż osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2011 r. o sygn. akt I OZ 191/11). W orzecznictwie wskazuje się również, że nawet brak bieżących dochodów nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy nie zgromadziła ona w okresie prowadzenia działalności gospodarczej dostatecznych środków na ten cel, ani też w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności np. poprzez wystąpienie w odpowiednim czasie o ogłoszenie upadłości. W postanowieniu z dnia 14 maja 2015 r. o sygn. akt I FZ 67/15, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż nie może umknąć uwadze również, że brak dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych nie jest tożsamy z ujemnym wynikiem rachunkowym z działalności operacyjnej wnioskodawcy, w szczególności gdy z działalności tej przedsiębiorca uzyskuje przychody. Jak podnosi się w orzecznictwie, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r. o sygn. akt I OZ 208/08). Sąd ten dodał także, iż zobowiązania skarżącej związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, nie mogą korzystać z pierwszeństwa przed należnościami względem Skarbu Państwa, wynikającymi z udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z kolei w postanowieniu z dnia 4 września 2014 r. o sygn. akt V SAB/Wa 5/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż celem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku. Jeżeli więc przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, to mu się ona opłaca, nawet jeśli przejściowo ma pewne kłopoty finansowe. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności. Jeżeli natomiast przedsiębiorca faktycznie działalności nie prowadzi, lecz jej nie likwiduje i nie wniósł o ogłoszenie upadłości, to nie ma podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Warte podkreślenia jest przy tym to, iż postanowienie to zapadło po uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wcześniejszego postanowienia odmawiającego zwolnienia Spółki z kosztów sądowych, a następnie zostało utrzymane przez sąd drugiej instancji postanowieniem z dnia 30 października 2014 r. o sygn. akt II GZ 709/14. Reasumując stwierdzić należało, iż nie zostały spełnione ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, bowiem wnioskująca Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.