V SA/Wa 2190/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Małgorzata Leśniewska - po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania z tytułu nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania postanawia: odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Z. K.(dalej skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania z tytułu nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania . W niniejszej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo. Jedynym źródłem jego utrzymania jest świadczenie emerytalne w wysokości 3416 zł, po potrąceniu komorniczym 2373,47 zł. Skarżący wyjaśnił, że pełni funkcję członka zarządu spółki M. S.K. sp. z o.o. z siedzibą w S., jednakże od 2014 r. nie uzyskuje z tego tytułu żadnych dochodów. Podał, że w 2014 r. uległ ciężkiemu wypadkowi i w związku z powyższym koszty jego leczenia wynoszą ok. 600-700 zł. Ponadto wyjaśnił, że posiada miesięczne obciążenie kredytowe przekraczające kwotę 2500 zł, zobowiązanie podatkowe w kwocie ok. 6000 zł (spłacane po 100 zł), obciążenia komornicze w kwocie 1100 zł. Skarżący stwierdził, że nie posiada wystarczających środków do życia, dlatego też wspierany jest przez rodzinę. W rubryce 11 formularza wniosku skarżący wymienił kredyty na łączną kwotę 40 000 zł, 60 000 zł debetu na kartach kredytowych, opłaty za media 200 zł, opłaty za używanie mieszkania 400 zł. Z uwagi, iż oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożone dokumenty były niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskującej strony, skarżący został wezwany – stosownie do treści art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "p.p.s.a.") do nadesłania: a) wyciągów z posiadanych przez skarżącego wszystkich rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; b) dokumentów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu/mieszkania: media (np. woda, nieczystości płynne, śmieci, energia elektryczna), gaz, opał, środki czystości; c) dokumentu potwierdzającego wysokość opłaty wskazanej w pkt 11 wniosku o przyznanie prawa pomocy związanej z mieszkaniem w wysokości 400 zł miesięcznie; d) kopii umów kredytów, które zostały przez skarżącego wymienione w rubryce 11 formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wraz z harmonogramem spłat (49 000 zł + 60 000 zł debetu) oraz oświadczeniem na jaki cel zostały przeznaczone; e) dokumentów potwierdzających: zaległość podatkową w wysokości 6 000 zł oraz prowadzoną egzekucję komorniczą (1140 zł miesięcznie); f) dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanej przez skarżącego emerytury (kopia ostatniego przekazu pocztowego, wyciąg z rachunku bankowego); g) oświadczenia czy skarżący korzysta z pomocy socjalnej, finansowej lub rzeczowej ośrodka pomocy społecznej, rodziny, znajomych, czy też innych osób lub instytucji, jeżeli tak to z jakiej i ewentualnie w jakiej wysokości (w przypadku korzystania z pomocy właściwego ośrodka pomocy społecznej lub innej instytucji należy przedstawić stosowne zaświadczenie). W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przedstawił kopię decyzji o waloryzacji emerytury - zgodnie z którą wysokość świadczenia do wypłaty wynosi 3517.01 zł; wykaz zadłużenia z tytuły umowy pożyczki w kwocie 44 441,63 zł oraz zadłużenia na trzech kartach debetowych w kwocie 63,13 zł, 14 106,16 zł, 46 888,95 zł; wyciąg z rachunku bankowego, z wyciągi z rachunków dotyczących kart kredytowych, zestawienie kosztów leczenia za 2017 r. Pomimo wskazania, że skarżący przedstawia decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego dotyczącą zaległości podatkowej CIT za 2016 r. w kwocie przekraczającej 6000 zł z miesięczną ratą w wysokości 100 zł, decyzja ta nie została przedstawiona. Ponadto skarżący oświadczył, że wydatki związane z jego utrzymaniem, w tym. m. in. koszty leczenia, koszty czynszu mieszkaniowego i mediów, pokrywane są przez jego małżonkę, skarżący podał, że obecnie nie ma dostępu do rachunków a pożyczka z 2016 r. służyła spłacie zaistniałych zobowiązań w latach 2013-2015. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a). Zgodnie zaś z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby fizycznej o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, jak również dane o stanie rodzinnym. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka redakcja przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prowadzi do wniosku, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa. Powyższe w orzecznictwie sądów administracyjnych nie jest kwestionowane (postanowienia NSA: z dnia 1 sierpnia 2017 r. sygn. akt II OZ 770/17, z dnia 29 marca 2017 r. sygn. akt II GZ 242/17, z dnia 9 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 713/09). W ocenie referendarza sądowego skarżący w niniejszej sprawie nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a). Na wstępie zauważyć należy, że skarżący w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, ponosi koszty leczenie ok. 700 zł, opłaty za media w wysokości 200 zł, czynsz za mieszkanie 400 zł a komornik prowadzi egzekucję potrącając ok. 1140 zł ze świadczenia emerytalnego. Natomiast w piśmie będącym odpowiedzią na zarządzenie dotyczące przedstawienia dodatkowych dokumentów źródłowych skarżący oświadczył, że wydatki związane z jego utrzymaniem, w tym m. in. koszty leczenia, koszty czynszu mieszkaniowego, mediów pokrywane są przez jego małżonkę, w związku z czym nie ma do nich dostępu. Ponadto skarżący nie przedstawił, dokumentów potwierdzających prowadzenie egzekucji komorniczej (potrącenie 1140 zł miesięcznie z emerytury) natomiast z decyzji o waloryzacji emerytury wynika, że jej wysokość wynosi 3517,01 zł. Z przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego nie wynika aby tak czy też inna kwota z tego tytułu wpływała na konto skarżącego, natomiast wynika z niego, że skarżący w lutym 2018 r. dokonał wpłaty raty pożyczki w kwocie 1169 zł, zaś w kwietniu 2018 r. w wysokości 1117 zł. Ponadto z przedstawionych wyciągów z rachunku kart kredytowych nie wynika, aby skarżący był zobowiązany do jednorazowej wpłaty w wysokości 60 000 zł – podanej w formularzu wniosku. Z wyciągu z 10 kwietnia 2018 r. rachunku karty zakończonej cyframi (...) wynika, że skarżący dokonał w marcu spłaty zadłużenia w kwocie 1800 zł, w kwietniu w kwocie 1760 zł – skarżący nie zalega ze spłatą z poprzedniego okresu. Z wyciągu z dnia 17 kwietnia 2018 r. rachunku karty zakończonej cyframi (...) wynika, że skarżący w kwietniu dokonał wpłaty na łączną kwotę 1170 zł - skarżący nie zalega ze spłatą z poprzedniego okresu. Z wyciągu z (...) kwietnia 2018 r. z rachunku karty zakończonej cyframi (...) wynika, że skarżący w marcu dokonał spłaty kwoty 26 zł i nie zalega ze spłatą z poprzednich okresów. Sumując same spłaty z tytułu zadłużenia na kartach kredytowych oraz raty pożyczki wynika, że skarżący w miesiącu kwietniu 2018 r. dokonał wpłat na rzecz banku w łącznej wysokości 4047 zł. W postanowieniu z dnia 19 grudnia 2013 r. o sygn. akt I OZ 1202/13 Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do spłaty rat kredytu wskazał, iż prywatne zobowiązania finansowe nie mają pierwszeństwa przed zobowiązania publicznoprawnymi. Wobec powyższego ani spłata rat kredytów, ani pożyczek nie może być traktowana priorytetowo w stosunku do obowiązków ponoszenia kosztów postępowania. Skoro skarżący jest w stanie wygospodarować środki na spłatę rat kredytu (zadłużenia na kartach kredytowych) w miesiącu kwietniu w łącznej wysokości 4047 zł, to winien także pokryć koszty postępowania sądowego. Tym bardziej, że koszty leczenia, koszty czynszu, koszty mediów, jak oświadczył skarżący pokrywane są przez jego małżonkę. Ponadto wobec tak złożonego oświadczenia powstaje wątpliwość czy skarżący nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żoną, a wtedy należałoby wziąć pod uwagę dodatkowo miesięczny dochód netto żony skarżącego. Zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r., poz. 682 ze zm.) oboje małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. W myśl zaś art. 23 ww. ustawy małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Wobec powyższego nawet jeśli pomiędzy małżonkami istniałaby rozdzielność majątkowa, to i tak nadal są zobowiązani do zaspokajania potrzeb rodziny. Tym samym należało wykazać sytuację materialną obojga małżonków tak, aby możliwa była ocena rzeczywistych możliwości płatniczych małżonka ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. W ocenie referendarza sądowego, stan majątkowy skarżącego nie został w pełni przedstawiony a wątpliwości jego dotyczące nie zostały usunięte pomimo skierowania do skarżącego wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym nie zasługiwał na uwzględnienie. Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Dodatkowo wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty został pogląd, że niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2017 r. sygn. akt I OZ 2123/16, z dnia 17 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OZ 873/16). W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.