V SA/Wa 2561/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Arkadiusz Tomczak po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi S. w N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] listopada 2012 r. znak [...] Skarżąca S. w N. zawarła w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Uzasadniając wniosek wskazano na znaczną wysokość kwoty dotacji podlegającej zwrotowi (318.055,00 zł). Podniesiono, że przymusowe wyegzekwowanie tej kwoty doprowadzi do niewypłacalności skarżącej, konieczności złożenia przez nią wniosku o ogłoszenie upadłości, w następstwie czego dojdzie do utraty pracy oraz źródeł utrzymania przez 21 pracowników oraz 6 osób wykonujących pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej. Skarżąca nadmieniła, że trudną sytuację Spółdzielni potwierdza jej wynik finansowy za 2014 r., w którym strata wyniosła 64.000 zł. Do wniosku załączyła zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych (CIT-8) oraz sprawozdanie z działalności S. w N. na dzień 31 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., Sąd na wniosek strony może wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu lub czynności, będących przedmiotem zaskarżenia, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja ta ma charakter wyjątku od zasady przewidującej, że ostateczna decyzja/postanowienie administracyjne korzystają z domniemania zgodności z prawem i podlegają wykonaniu. Rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania aktu na podstawie powołanego przepisu Sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Nie jest dopuszczalne w ramach tych przesłanek dokonywanie merytorycznej oceny zarzutów podniesionych w skardze. Na tym etapie postępowania sądowego nie dokonuje się bowiem oceny zasadności zarzutów, jak również legalności decyzji będącej przedmiotem wniesionej skargi. Instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Użycie przez ustawodawcę w art. 61 § 3 ustawy p.p.s.a. zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym miedzy innymi w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2004 r. o sygn. akt GZ 138/04, podstawową przesłanką wstrzymania wykonania decyzji, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., jest wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę (majątkową lub uszczerbek niemajątkowy), które nie będą mogły być wynagrodzone przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Żądając wstrzymania wykonania decyzji, strona skarżąca ma zatem obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienia NSA z 14 listopada 2006 r., II FZ 585/06; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie wystarczy zatem ogólny tylko wywód strony. Jej twierdzenia powinny wyjaśniać, na czym polega niebezpieczeństwo powstania kwalifikowanych skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., a także znajdować potwierdzenie w dokumentach źródłowych dotyczących jej sytuacji finansowej i majątkowej. Podkreślić również należy, iż w judykaturze utrwalony jest już pogląd, zgodnie z którym podmiot występujący o ochronę tymczasową nie może oczekiwać od sądu, aby z urzędu poszukiwano usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny (por. postanowienia NSA: z dnia 25 kwietnia 2012 r., II FSK 498/12; z dnia 10 maja 2011 r., II FZ 106/11;z dnia 9 września 2011 r., II FSK 1501/11; z dnia 28 września 2011 r., I FZ 219/11 i z dnia 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07). Skarżąca uzasadniając swój wniosek podniosła, iż wyegzekwowanie kwoty określonej w zaskarżonej decyzji może doprowadzić do niewypłacalności Spółdzielni i konieczności złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. W ocenie skarżącej, okoliczność ta potwierdza, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wystąpienia nieodwracalnych skutków. Skutki te miałyby powstać w sferze finansowej i sferze zasobów ludzkich (utrata źródła utrzymania przez 27 osób). W pierwszej kolejności Sąd podkreśla, że – co do zasady – nawet trudna sytuacja finansowa osoby prawnej nie powoduje sama przez się ziszczenia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, określonych w omawianym przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że wstrzymanie wykonania decyzji uzasadniać mogą tylko konkretne okoliczności, będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Innymi słowy, strona musi wykazać, że w powiązaniu z jej sytuacją majątkową, wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki z powodu wystąpienia tych konkretnych okoliczności. Natomiast za wstrzymaniem wykonania aktu nie mogą przemawiać same obiektywne, przedstawione przez stronę trudności, pojawiające się w prowadzonej działalności gospodarczej, bowiem w postępowaniu o udzielenie ochrony tymczasowej badany jest wpływ wykonania zaskarżonego aktu na sytuację majątkową strony, a nie wpływ na tę sytuację jakichkolwiek innych czynników (por. postanowienie NSA z dnia 21 marca 2013 r. o sygn. akt I FZ 15/13). W konsekwencji oznacza to, iż badanie przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej nie sprowadza się li tylko do oceny kondycji finansowej wnioskującej strony, a już z pewnością ocena ta nie jest tożsama z oceną dokonywaną przy badaniu wniosku o prawo pomocy. Podkreślenia przy tym wymaga, iż przesłanek wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie należy mylić z przesłankami, jakimi należy kierować się w ramach instytucji prawa pomocy. Jeżeli zatem uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu sprowadza się do kwestii związanych ze stanem majątkowym strony, to nie wystarczy tylko wykazanie, że sytuacja materialna wnioskodawcy jest zła, ale niezbędne jest jeszcze uprawdopodobnienie, że brak zastosowania ochrony tymczasowej w tym konkretnym przypadku spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w sferze majątkowej wnioskującej strony (por. postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2015 r o sygn. akt II GZ 651/15). Podkreślić należy, że zweryfikowanie przez Sąd tego, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku skarżącej, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o jej rzeczywistej (aktualnej) sytuacji finansowej, np. poprzez podanie wysokości środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych, kwotach posiadanych ewentualnych wierzytelności, itp. Tymczasem skarżąca przedstawiła jedynie dokument podatkowy. Odnosząc się zaś do przedłożonego przez skarżącą dokumentu CIT-8 za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2014 r. zauważyć należy, iż nie może znaleźć uznania okoliczność, że skarżąca w 2014 r. poniosła stratę podatkową. Zgodnie bowiem z ugruntowanym już stanowiskiem orzecznictwa, w obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r. o sygn. akt I FZ 327/13). Warto na zakończenie wskazać, iż w orzecznictwie odnoszącym się do problematyki wstrzymywania aktów nakładających obowiązek ponoszenia wydatków pieniężnych podnosi się, iż rodzaj nałożonego obowiązku nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro chodzi o świadczenie pieniężne z natury rzeczy przecież odwracalne. Stanowisko takie zostało przedstawione w postanowieniu NSA z dnia 20 grudnia 2004 r. o sygn. akt. GZ 138/04, w którym dodatkowo wskazano, iż w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi, istnieje oczywista możliwość zwrotu nadpłaconych kwot. Z kolei w postanowieniu z dnia 7 października 2011 r. o sygn. akt II GSK 2001/11, NSA zauważył, iż każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Mając na uwadze wskazane okoliczności, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji.