V SA/Wa 2854/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Małgorzata Leśniewska - po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A. L. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia ... września 2016 r. nr ... w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Wyrokiem z 3 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. L. (dalej "skarżący") na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W.w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Po otrzymaniu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy, następnie w terminie usunął braki formalne wniosku -wypełniając urzędowy formularz PPF i wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, synem i córką, posiada dom o powierzchni 240 m2, dzierżawi od brata nieruchomość rolną o powierzchni powyżej 5 ha. Jako wartościowe przedmioty skarżący wymienił samochód osobowy oraz 2 ciągniki. Ponadto wyjaśnił, że jego żona otrzymuje rentę w wysokości 600 zł, córka jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna z zasiłkiem w wysokości 300 zł, natomiast syn zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę z wynagrodzeniem miesięcznym 2000 zł netto. Jako zobowiązania i stałe wydatki skarżący wymienił spłatę rat kredytu – 205 zł miesięcznie, opał w okresie zimowym – 2500 zł, opłaty za energię elektryczną - 120 zł miesięcznie, leki - 350 zł, Internet - 30 zł, opłaty za odpady komunalne - 30 zł, żywność - 1000 zł, środki higieny - 150 zł, paszę dla bydła - 100 zł. Do wniosku skarżący nie załączył żadnych dokumentów. Z uwagi, iż oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny możliwości płatniczych skarżącego, skarżący zgodnie z zarządzeniem z 27 marca 2018 r. został wezwany do przedstawienia w terminie 14 dni: a) wyciągów z posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę, córkę oraz syna wszystkich rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy ewentualnie oświadczenia o braku posiadania rachunku bankowego; b) dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanej przez żonę skarżącego renty; c) dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanego przez syna skarżącego dochodu miesięcznego; d) zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego, że córka skarżącego jest osobą bezrobotną wraz z informacją o wysokości przyznanego zasiłku; e) zaświadczenia z właściwego urzędu gminy, wskazującego wysokość dochodów uzyskiwanych z nieruchomości rolnej i prowadzonego gospodarstwa rolnego w latach 2015-2017; f) dokumentów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu: media, opał, środki czystości, ze wskazaniem czy opłaty obejmują rozliczenie miesięczne, dwumiesięczne, czy też inne; g) oświadczenia, czy skarżący, jego żona, syn i córka korzystają z pomocy społecznej lub pomocy materialnej innych osób; h) oświadczenia skąd skarżący czerpie środki finansowe na utrzymanie skoro we wniosku nie wskazuje żadnego źródła dochodów oraz jak wykorzystuje posiadaną nieruchomość rolną i prowadzone gospodarstwo rolne; i) kopię decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego za rok 2018; j) kopię umowy kredytu, o której mowa w pkt 11 wniosku o przyznanie prawa pomocy wraz z harmonogramem spłat (rata 205 zł miesięcznie). Powyższe wezwanie skarżący otrzymał 3 kwietnia 2018 r., jednakże nie udzielił na nie odpowiedzi. W myśl art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny (pkt 2). Zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby fizycznej o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, jak również dane o stanie rodzinnym. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa (postanowienia NSA: z dnia 1 sierpnia 2017 r. sygn. akt II OZ 770/17, z dnia 29 marca 2017 r. sygn. akt II GZ 242/17, z dnia 9 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 713/09). Podstawową zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu (art. 199 p.p.s.a.). Strona, z której inicjatywy prowadzone jest postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów tego postępowania, przerzucanie zaś tego obowiązku na Skarb Państwa stanowi wyjątek (postanowienie NSA z dnia 15 marca 2011 r. sygn. akt I OZ 150/14). Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący nie wykonał zarządzenia referendarza sądowego z dnia 27 marca 2018 r., nie przedstawił żadnych z żądanych dokumentów, jak również nie złożył stosowych oświadczeń. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż prowadzi gospodarstwo domowe razem z żoną, córką i synem. Żona skarżącego otrzymuje rentę w wysokości 600 zł, córka jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna i otrzymuje 300 zł zasiłku, natomiast syn skarżącego osiąga miesięczny dochód netto w wysokości 2000 zł z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Wobec niewykonania przez skarżącego zarządzenia, nie można jednoznacznie stwierdzić czy rodzina skarżącego utrzymuje się jedynie z łącznej kwoty 2900 zł miesięcznie czy też skarżący czerpie środki finansowe z prowadzonego gospodarstwa rolnego, jeśli tak, to w jakiej wysokości. Skarżący ponadto nie wyjaśnił jak wykorzystuje prowadzone gospodarstwo rolne oraz nieruchomość rolną. Natomiast z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący dzierżawi od brata ponad 5 ha ziemi i hoduje bydło. Skarżący uchylając się od złożenia pełnego oświadczenia dotyczącego stanu majątkowego uniemożliwił dokonanie wszechstronnej oceny swojej rzeczywistej sytuacji finansowej oraz możliwości płatniczych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06). Referendarz sądowy rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie jest w stanie jednoznacznie stwierdzić jaką kwotą miesięcznie dysponuje rodzina skarżącego i czy jest to kwota uniemożliwiająca poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a.). Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty został pogląd, że niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2017 r. sygn. akt I OZ 2123/16, z dnia 17 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OZ 873/16). Natomiast prywatne zobowiązania finansowe, takie jak spłata rat kredytu, nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, jakimi jest ponoszenie kosztów postępowania we własnej sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 grudnia 2013 r. o sygn. akt I OZ 1202/13). Wobec powyższego skoro skarżący nie wykonał wezwania skierowanego do niej w trybie art. 255 p.p.s.a. a oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy było niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego, należało odmówić przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.