V SA/Wa 3150/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Irena Jakubiec-Kudiura po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. A. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia ... września 2014 r. nr ... w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości postanawia: odmówić przywrócenia terminu. Zarządzeniem z dnia 23 grudnia 2014 r. A. A. została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 2.000 zł. Przesyłka obejmująca wezwanie wykonane zgodnie z powyższym zarządzeniem – przesłana na wskazany w skardze adres – była dwukrotnie awizowana (w dniach 26 stycznia 2015 r. i powtórnie 3 lutego 2015 r.) i zwrócona jako niepodjęta w dniu 10 lutego 2015 r. (vide: k. 21 akt sądowych). Zarządzeniem z dnia 24 lutego 2015 r. wezwanie uznane zostało za doręczone – w trybie przepisu art. 73 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; zwanej dalej: "p.p.s.a.") – z dniem 9 lutego2015 r. Pismem nadanym w dniu 24 lutego 2015 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego, a jednocześnie dokonała w tym samym dniu przelewu na rachunek bankowy Sądu żądanej opłaty w wysokości 2.000 zł. Uzasadniając wniosek podniosła, iż nie otrzymała przesyłki sądowej obejmującej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, jak również nie otrzymała powiadomienia o możliwości jej odbioru w urzędzie pocztowym (awizo). Wyjaśniła, iż budynki na osiedlu, na którym mieszka, są słabo oznaczone i często zdarza się, że listonosze mylą adresatów. Natomiast w związku z tym, iż wiele mieszkań jest zamieszkiwanych przez obcokrajowców, korespondencja w ramach sąsiedzkiej pomocy zazwyczaj nie jest odnoszona do właściwego adresata. W ocenie skarżącej, opisana sytuacja powstała bez jej winy. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 87 § 1, 2 i 4 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Powyższe oznacza, że Sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy. Na wstępie Sąd zobowiązany jest zbadać, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie zakreślonym przez ustawodawcę w art. 87 § 1 p.p.s.a. W niniejszej sprawie czas ustania przyczyny uchybienia terminu należy odnieść do dnia, w którym skarżąca dowiedziała się o wezwaniu do uiszczenia wpisu, co według jej oświadczenia nastąpiło w tym samym, w którym sporządziła wniosek i dokonał przelewu wpisu sądowego na rachunek bankowy Sądu, a więc dniu 24 lutego 2015 r. Oznacza to, że termin wniosku został zachowany. Przechodząc do oceny kolejnej z przesłanek warunkujących przywrócenie uchybionego terminu, tj. do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy, stwierdzić należy, że kryterium braku winy w rozumieniu art. 86 §1 p.p.s.a. polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd winien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu może zatem mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2012 r. o sygn. akt II FZ 1040/12; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc powyższe kryteria do rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że skarżąca nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w niedochowaniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia o tym adresata. Zawiadomienie to, w myśl art. 73 § 2 p.p.s.a., wraz z informacją o możliwości odbioru pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Art. 73 § 3 p.p.s.a. określa obowiązek dokonania powtórnego awizowania, natomiast art. 73 § 4 p.p.s.a. precyzuje moment, w którym uznaje się takie awizowane podwójnie pismo za doręczone. Z powyższych regulacji wynika wyraźnie, że dla stwierdzenia skutku doręczenia konieczne jest, po pierwsze, złożenie pisma na okres czternastu dni np. w placówce pocztowej, a po drugie, zawiadomienie o tym adresata. Brzmienie niniejszego przepisu nie budzi wątpliwości co do tego, które wymogi – zarówno przechowywania przesyłki, jak i zawiadomienia o niej adresata są – z punktu widzenia art. 73 p.p.s.a. – istotne. Należy przy tym podkreślić, że to, czy wymogi awizowania zostały spełnione, podlega ocenie na podstawie treści zawartych przede wszystkim na kopercie i formularzu potwierdzenia odbioru, na których dokonywane są przez doręczyciela i pracowników poczty stosowne adnotacje obrazujące przebieg działań związanych z doręczaniem pisma. Sąd, badając, czy spełnione zostały przesłanki doręczenia z art. 73 p.p.s.a., musi być w stanie – na podstawie posiadanych od poczty informacji – stwierdzić, czy adresat był zawiadomiony o miejscu przechowywania przesyłki i terminie, w którym można ją odebrać, a także to gdzie, kiedy i z jakiej przyczyny doręczyciel zostawił awizo, oraz czy doszło do powtórnego (i w odpowiednim odstępie czasowym) awizowania tejże przesyłki. Domniemanie doręczenia wynikające z art. 73 p.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, iż dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. W doktrynie podnosi się, iż obalenie domniemania doręczenia przez awizo jest oczywiście możliwe, jednak nie neguje ono dokonania doręczenia, a prowadzi do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z tym doręczeniem w zakresie biegu terminu (por. J. Jodłowski, K. Piasecki [red.], Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. I, Warszawa 1989 r., s. 247). Oznacza to, że jeśli dokonano doręczenia zgodnie z wymogami art. 73 p.p.s.a., mimo że adresat nie został powiadomiony o adresowanym do niego piśmie, może się on uchylić się od negatywnych skutków tego stanu rzeczy, jeżeli uprawdopodobni okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. By jednak wykazać brak winy w uchybieniu terminu powinien dysponować argumentem w postaci przeprowadzonej reklamacji usług pocztowych w oparciu o zasady określone w rozporządzeniu Ministra Cyfryzacji i Administracji z dnia 26 listopada 2013 r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1468). W niniejszej sprawie twierdzenia strony w tym przedmiocie są jednostronne i nie zostały poparte żadnymi dowodami. Skarżąca nie wykazała, że podjęła czynności zmierzające do uprawdopodobnienia swojego stanowiska, w szczególności nie przedstawiła dowodów na to, że zainicjowała wszczęcie stosownego postępowania wyjaśniającego przed organami pocztowymi, tj. procedury reklamacyjnej. W kontekście dowodu z dokumentu, jakim jest koperta ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, przeciwdowodu nie może stanowić samo oświadczenie strony o braku awizo. W związku z tym trudno przyjąć, aby awizo nie zostało pozostawione w skrzynce pocztowej. Sąd nie ma w takim przypadku podstaw do tego, aby kwestionować prawidłowość doręczenia (por. postanowienie NSA z dnia 7 września 2012 r. o sygn. akt II OZ 722/12, postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2015 r. o sygn. akt II FZ 2136/14). Obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a., w każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło (por. postanowienie NSA z dnia 9 marca 2011 r. o sygn. akt II OSK 368/11; postanowienie NSA z dnia 29 kwietnia 2015 r. o sygn. akt II OSK 971/15). W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu ustawowego terminu do uiszczenia wpisu sądowego i na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. .