V SA/Wa 324/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2015 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w L. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych; oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej w W., na podstawie art. 163 § 2 w związku art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. – dalej: "O.p."), po rozpatrzeniu wniosku M. Sp. z o. o. w L. (dalej: Spółka, Strona, Skarżąca) z dnia [...] kwietnia 2014 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P., nr [...], z dnia [...] lutego 2014 r. w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych [...], odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania organ wyjaśnił, że w dniu [...] września 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego w P. postanowieniem, nr [...], z dnia [...] września 2011 r. wszczął z urzędu, wobec M. Sp. z o.o. z siedzibą w L., postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych [...]. Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego Naczelnik Urzędu Celnego w P. wydał decyzję, nr [...], z dnia [...] lutego 2014 r. cofającą rejestrację automatu do gier o niskich wygranych [...]. Decyzja została skutecznie doręczona Stronie w dniu [...] lutego 2014 r. Organ wskazał, że zgodnie z art. 223 § 1, § 2 pkt 1 ustawy - Ordynacja podatkowa Strona miała prawo wniesienia odwołania do Dyrektora Izby Celnej w W. w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, a więc do dnia [...] marca 2014 r. Jak wynika z akt sprawy odwołanie z dnia [...] marca 2014 r. zostało nadane w Urzędzie Pocztowym C. w dniu [...] marca 2014 r., a więc zostało złożone przez Spółkę, reprezentowaną przez Pełnomocnika, po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia. Dyrektor Izby Celnej w W., postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., stwierdził, że odwołanie z dnia [...] marca 2014 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P., nr [...], z dnia [...] lutego 2014 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu. Postanowienie to zostało doręczone Pełnomocnikowi Strony w dniu [...] kwietnia 2014 r. W dniu [...] maja 2014 r. do Urzędu Celnego w P. wpłynął wniosek Pełnomocnika Strony z dnia [...] kwietnia 2014 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Pełnomocnik Spółki argumentował, że Strona nie uchybiła terminowi z własnej winy. Pełnomocnik wskazał, że w miesiącach [...] E. C. - prezes zarządu M. sp. z o.o., odbywała podróż zagraniczną, a także ze względu na powypadkowy stan zdrowia nie mogła zajmować się sprawami Spółki, co w konsekwencji doprowadziło do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania z dnia [...] marca 2014 r. Na potwierdzenie powyżej wskazanych okoliczności Pełnomocnik wniósł o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania E. C. Nadto Pełnomocnik poinformował, że Spółka nie zatrudnia żadnych pracowników i nikt inny nie mógł dopilnować terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie Pełnomocnik wyjaśnił, iż wraz z odwołaniem z dnia [...] marca 2014 r., nadanego dnia [...] marca 2014 r., nie został złożony wniosek o przywrócenie terminu, gdyż Strona, jak i Pełnomocnik byli przekonani, że termin ten upływa [...] marca 2014 r. i wniosek taki nie jest konieczny. W dniu [...] maja 2014 r. do Izby Celnej w W. wpłynęło pismo nr [...], przy którym Naczelnik Urzędu Celnego w P. przekazał do Dyrektora Izby Celnej w W. przedmiotowy wniosek. Odmawiając przywrócenia terminu organ odwoławczy, w pierwszej kolejności, odniósł się do kwestii terminowości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Dyrektor Izby Celnej w W. zaznaczył, iż za datę początkową biegu terminu do wniesienia podania o przywrócenie terminu, należy uznać dzień, w którym Strona powzięła wiadomość o uchybieniu terminu, tj. dzień [...] kwietnia 2014 r., czyli datę doręczenia postanowienia Dyrektora Izby Celnej w W., nr [...], z dnia [...] kwietnia 2014 r. stwierdzającego, że odwołanie z dnia [...] marca 2014 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P., nr [...], z dnia [...] lutego 2014 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu. Zdaniem organu w okresie pomiędzy wniesieniem odwołania a odebraniem postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu strona może niewątpliwie pozostawać w subiektywnym przeświadczeniu, że dochowała terminu do wniesienia odwołania. Dopiero po otrzymaniu postanowienia wskazującego na uchybienie terminu dowiaduje się o uchybieniu terminu, z tym też dniem zatem rozpoczyna swój bieg nieprzywracany siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Tak, więc termin siedmiodniowy do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z dnia [...] marca 2014 r., wynikający z art. 162 § 2 ustawy - Ordynacja podatkowa rozpoczął swój bieg [...] kwietnia 2014 r. i upłynął [...] kwietnia 2014 r. Organ podkreślił, że jak wnika z akt sprawy wniosek z dnia [...] kwietnia 2014 r. Pełnomocnik Strony nadał za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. w dniu [...] kwietnia 2014 r. Oznacza to, że Strona przedmiotowy wniosek złożyła w terminie. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania organ odwoławczy wskazał również, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy. Organ odwoławczy podkreślił, iż powołana przez Pełnomocnika Strony przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania, tj. podróż zagraniczna, nie może być uznana za sytuację nagłą, nieprzewidywalną, a zatem taką przeszkodę, której Strona nie mogła przewidzieć. Dyrektor Izby Celnej w W. zwrócił uwagę na fakt, że Strona w dniu [...] października 2012 r. ustanowiła profesjonalnego pełnomocnika do reprezentowania Spółki, tj. adwokata S. T. Organ podkreślił, że termin do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P., nr [...], z dnia [...] lutego 2014 r. upłynął w dniu [...] marca 2014 r., zaś Pełnomocnik sporządził odwołanie w dniu [...] marca 2014 r. (czyli jeszcze w terminie) i nadał je w placówce pocztowej w dniu [...] marca 2014 r. (data stempla pocztowego), uchybił tym samym terminowi do jego wniesienia. Organ odwoławczy zaznaczył, że w przypadku, gdy Strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, kryterium należytej staranności jest podwyższone, ponieważ adwokat czy radca prawny posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur administracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Oznacza to, że dla przyjęcia winy Pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo (por. postanowienie NSA z dnia 9 maja 2006 r., sygn. akt II OZ 468/06), a ponadto zawinienie Pełnomocnika Strony w uchybieniu terminu stanowi negatywną przesłankę do przywrócenia uchybionego terminu (post. WSA w Krakowie z dnia 4 czerwca 2003 r., sygn. akt II SA/Kr 3122/02). Organ zaznaczył, że wybór osoby upoważnionej do reprezentowania Spółki należy do Strony i oparty jest na zasadzie ryzyka, zatem zaniedbania Pełnomocnika obciążają Stronę i nie uwalniają jej od winy oraz skutków procesowych niedokonania czynności w ustawowym terminie (por. postanowienia NSA z dnia 15 maja 2014 r., sygn. akt II FZ 512/14; z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt II OZ 895/12; z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt I FZ 160/11). W związku z powyższym, w ocenie Dyrektora Izby Celnej w W. czasowe przebywanie Strony poza granicami kraju nie może stanowić podstawy do uznania, że Strona uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, tym bardziej, że z sekwencji zdarzeń wynika, iż w sprawie Pełnomocnik sporządził w terminie odwołanie, jednak nadał je już po terminie. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej, za okoliczność wyłączającą zawinienie Strony nie można również uznać powypadkowego stanu zdrowia E. C.uniemożliwiającego prezesowi zarządu Spółki zajmowanie się sprawami Spółki albowiem Strona, najpóźniej od dnia [...] marca 2014 r. działała przez Pełnomocnika, który winien wiedzieć w jakim terminie i gdzie należy składać środek odwoławczy. Pismem z dnia [...] lipca 2014 r. Spółka, reprezentowana przez Pełnomocnika, złożyła skargę, w której zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2014 r. w całości, jednocześnie wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 122, art. 123 § 1, art. 125 § 1 w zw. z art. 162 § 1 O.p. poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego, pominięcie dowodu z przesłuchania Strony, a w konsekwencji błędną ocenę stanu faktycznego polegającą na przyjęciu, iż nie zostały dopełnione wszystkie przesłanki konieczne do zastosowania instytucji przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przeprowadzona przez Sąd kontrola nie wykazała wad skutkujących wyeliminowaniem zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 220 § 1 O.p., od decyzji organu podatkowego wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. W myśl art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 O.p., odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W rozpatrywanej sprawie decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w P., nr [...], z dnia [...] lutego 2014 r. została skutecznie doręczona E. C. - prezesowi zarządu Spółki, w dniu [...] lutego 2014 r. Powyższe zostało stwierdzone własnoręcznym podpisem na potwierdzeniu odbioru, znajdującym się w aktach sprawy. Ostatecznym zatem terminem do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] lutego 2014 r. był dzień [...] marca 2014 r. Odwołanie od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P., Pełnomocnik Strony nadał w placówce pocztowej w dniu [...] marca 2015 r., a więc po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia. Mając powyższe na uwadze Dyrektor Izby Celnej w W., postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., stwierdził, że odwołanie z dnia [...] marca 2014 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P., nr [...], z dnia [...] lutego 2014 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu. Postanowienie to zostało doręczone Pełnomocnikowi Strony w dniu [...] kwietnia 2014 r. Następnie w dniu [...] kwietnia 2014 r. Pełnomocnik Strony skarżącej nadał w urzędzie pocztowym wniosek z dnia [...] kwietnia 2014 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jak słusznie wskazał organ w zaskarżonym postanowieniu Strona dochowała terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, gdyż o fakcie wniesienia odwołania po terminie dowiedziała się w dniu [...] kwietnia 2014 r. - z doręczonego jej postanowienia z dnia [...] kwietnia 2014 r. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do kwestii, czy Skarżąca uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] lutego 2014 r., a w konsekwencji do uznania, czy organ odwoławczy zasadnie odmówił Skarżącej przywrócenia terminu do dokonania wskazanej czynności procesowej. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania organ odwoławczy przywołał treść art. 162 § 1 i § 2 O.p. i uznał, że Spółka nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Zgodnie z art. 162 § 1 i § 2 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Dla przywrócenia terminu konieczne jest zatem łączne spełnienie czterech przesłanek: 1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku jej winy, 2) złożenie przez osobę zainteresowaną wniosku o przywrócenie terminu, 3) dochowanie terminu wniesienia wniosku, 4) dopełnienie czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Wystąpienie zatem łącznie wszystkich czterech przesłanek ma ten skutek, że organ obowiązany jest przywrócić termin. Jedną z przesłanek przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez Stronę, że nie dokonała czynności bez własnej winy. Podkreślenia wymaga, że uprawdopodobnienie jest instytucją o wiele mniej restrykcyjną od udowodnienia i oznacza, że Strona powinna jedynie w sposób wiarygodny uzasadnić okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie, bez konieczności wykazywania ich w sposób ostateczny. Uprawdopodobnienie to środek zastępczy dowodu w znaczeniu ścisłym, niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) o jakimś fakcie (por. S. Babiarz i inni, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Lexis Nexis, Warszawa 2007, Wydanie 4, str. 578). Zaakcentować należy, że o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że Strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. W orzecznictwie wskazuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por: wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2001 r., sygn. akt I SA/Wr 676/99, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl, wyroki NSA z dnia 1 marca 1999 r., sygn. akt II SA 45/99, oraz z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00, niepubl.). Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem Strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy Strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 30 grudnia 1998 r., sygn. akt III SA 1259/98, niepubl.). Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od Strony należycie dbającej o swoje interesy. Przede wszystkim stwierdzić trzeba, że to na Stronie, która uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, spoczywa obowiązek prezentacji dowodu w celu uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Aby uprawdopodobnić brak swojej winy, Strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (por. B. Adamiak: Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. UNIMEX, Wrocław 2012, s. 744). Przenosząc powyższe na grunt badanej sprawy Sąd uznał, że Skarżąca nie dołożyła należytej staranności w dbałości o własne interesy. Jak już bowiem wyżej wskazano art. 162 § 1 O.p. przewiduje możliwość przywrócenia terminu, jednakże jedynie w sytuacji uprawdopodobnienia braku winy wnioskującego w jego uchybieniu. W rozpoznawanej sprawie uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie nastąpiło bez winy Strony. Jako przyczynę uchybienia terminowi do wniesienia odwołania skarżąca powołała się na podróż zagraniczną oraz powypadkowy stan zdrowia prezesa zarządu Spółki. W rozpatrywanej sprawie trudno mówić o uprawdopodobnieniu, że uchybienie nastąpiło bez winy Skarżącej. O braku winy można bowiem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że Strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym podejmowała działania zmierzające do przezwyciężenia tej przeszkody w zachowaniu terminu do wniesienia odwołania (dochowała należytą staranność w prowadzeniu sprawy). Zauważyć bowiem należy, że w przypadku wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, to osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, a nie organ. Oznacza to, że to Strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Organ podatkowy nie ma bowiem obowiązku poszukiwania przyczyn uchybienia terminu, ale jedynie obowiązek weryfikacji twierdzeń Strony pod względem ich wiarygodności (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1289/10, publ. na str. internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć również należy, że art. 162 O.p. nie wymaga udowodnienia istnienia faktu, zatem przy rozpatrywaniu wniosku w sprawie przywrócenia terminu, nie mają zastosowania przepisy dotyczące dowodu (por. wyrok NSA z dnia 06 stycznia 1997 r., sygn. akt III SA 394/96). Przepis 162 § 1 O.p. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To zaś oznacza, iż każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Winą, w rozumieniu art. 162 § 1 O.p. jest przy tym każda jej postać, w tym także niedbalstwo, jako jedna z form winy nieumyślnej. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). Ponadto wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, Strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Prawidłowo organ odwoławczy stwierdził, iż wyjazd zagraniczny i powypadkowy stan zdrowia prezesa zarządu Spółki, nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Podnoszone przez Spółkę okoliczności, nie mogą być uznane za uniemożliwiające wniesienie odwołania w ustawowym terminie. Dyrektor Izby Celnej w W. słusznie zwrócił uwagę na fakt, że Strona w dniu [...] października 2012 r. ustanowiła profesjonalnego pełnomocnika do reprezentowania Spółki, tj. adwokata S. T. W niniejszej sprawie termin do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] lutego 2014 r. upłynął w dniu [...] marca 2014 r., zaś Pełnomocnik sporządził odwołanie w dniu [...] marca 2014 r. (czyli jeszcze w terminie) i nadał je w placówce pocztowej w dniu [...] marca 2014 r. (data stempla pocztowego), uchybił tym samym terminowi do jego wniesienia. W związku z powyższym, w ocenie Sądu organ odwoławczy słusznie uznał, że czasowe przebywanie prezesa zarządu Spółki poza granicami kraju nie może stanowić podstawy do uznania, że Strona uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Z sekwencji zdarzeń niewątpliwie wynika, iż w sprawie Pełnomocnik sporządził w terminie odwołanie, jednak nadał je już po terminie. Za okoliczność wyłączającą zawinienie strony nie można również uznać powypadkowego stanu zdrowia E. C. uniemożliwiającego prezesowi zarządu Spółki zajmowanie się sprawami Spółki albowiem Strona, najpóźniej od dnia [...] marca 2014 r. działała przez Pełnomocnika, który winien wiedzieć w jakim terminie i gdzie należy składać środek odwoławczy. W związku z powyższym w ocenie Sądu ww. dowody należało uznać za wystarczające do określenia stanu faktycznego sprawy, a tym samym wniosek strony dotyczący przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka na okoliczność wyjazdu zagranicznego i stanu zdrowia słusznie został uznany przez organ za zbędny. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie - wbrew twierdzeniom skarżącej - zostało wydane prawidłowo, a tym samym nie zostały naruszone przepisy prawa procesowego. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.