V SA/Wa 3421/15

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. P. C. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia (...) czerwca 2015 r. nr (...) w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych poza kasynem gry postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez odmowę zwolnienia od kosztów sądowych C. P. C. Sp. z o.o. z siedzibą w W., dalej "Skarżąca" lub "Spółka" wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Przedmiotem Spółki jest obrót nieruchomościami. Kapitał zakładowy Spółki wynosi 50.000 zł, wartość środków trwałych Spółki na 31 grudnia 2014 r. wynosiła 31.126,01 zł, za ostatni rok Spółka uzyskała zysk w kwocie 16.301,32 zł, a stan rachunku bankowego w dniu 31 sierpnia 2015 r. wynosił 23.212,05 zł. Spółka wskazała, że nie jest w stanie zapłacić kary pieniężnej w kwocie 48.000 zł, tym bardziej, że zostały jej wymierzone kary pieniężne również w innych postepowaniach. Dodatkowo Spółka wskazała, że jej zobowiązania wynoszą 157.740,96 zł, a wydatki miesięczne stanowią kwotę 193.000 zł. Odpowiadając na wezwanie Sądu z 15 października 2015 r. Skarżąca przedłożyła zeznanie podatkowe CIT-8 za 2014 r., deklarację VAT-7K za 1, 2 i 3 kwartał 2015 r., wyciąg z rachunków bankowych, bilans i rachunek zysków i strat według stanu na dzień 30 września 2015 r., informację o środkach trwałych sprzedanych w 2015 r., wykaz zobowiązań i należności Spółki na dzień 23 października 2015 r., wyliczenie średniomiesięcznych wydatków w okresie od 1 stycznia 2015 r. do 30 września 2015 r. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 i art. 258 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a", referendarz sądowy może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Sąd może przyznać osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy strona wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a zwolnienie z części kosztów postępowania, jest możliwe jeśli jednostka taka wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie (art. 246 § 2 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie Skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w części. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że co do zasady, każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia. Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Prawo pomocy ma charakter szczególny i dlatego z uprawnienia tego mogą skorzystać jedynie podmioty, które wykażą, że znajdują się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wymagalnym kosztem sądowym jest wpis od skargi w wysokości 1.440 zł. Oceniając sytuację finansową Skarżącej na podstawie złożonych przez nią oświadczeń i dokumentów źródłowych referendarz sądowy doszedł do wniosku, iż nie wykazała ona, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z analizy dokumentów wynika, że Skarżąca w 2014 r. uzyskała przychód w kwocie 838.491,63 zł, poniosła koszty podatkowe w wysokości 818.329,89 zł oraz uzyskała dochód w wysokości 20.161,74 zł. Co istotne, w 2015 roku Skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą. Z deklaracji VAT-7K składanych w 2015 r. wynika, że Skarżąca dokonywała transakcji handlowych (sprzedaż w pierwszym kwartale 2015 r. kształtowała się na poziomie 524.578 zł, w drugim kwartale 2015 r. wyniosła 688.758 zł, a w trzecim kwartale 629.738 zł). Zgodnie z rachunkiem zysków i strat sporządzonym według stanu na dzień 30 września 2015 r. Spółka uzyskała przychody w wysokości 1.805.786,42 zł i poniosła koszty w wysokości 1.855.289,83 zł wykazując stratę z działalności gospodarczej w kwocie 55.369,90 zł. W bilansie sporządzonym na dzień 30 września 2015 r. Spółka wykazała środki pieniężne w kasie i na rachunkach w kwocie 230.549,47 zł. Skarżąca nie posiada środków trwałych, ponieważ w 2015 r. zbyła trzy pojazdy o łącznej wartości 55.254,55 zł. W dniu 23 października 2015 r. Skarżąca posiadała należności w kwocie 125.457,14 zł oraz zobowiązania w wysokości 204.280,44 zł, w tym w wysokości 150.000 zł w tytułu pożyczek. Oświadczyła również, że stan konta na dzień 23 października 2015 r. wynosi 125,12 zł, a stan kasy wynosi "0" zł . Średniomiesięczne wydatki Spółki wynoszą 196.063,47 zł i należą do nich miedzy innymi koszty usług obcych, w tym usługi remontowe (13.117,33 zł), koszty najmu i usługi utrzymania lokali (81.892,08 zł). Z przedstawionych informacji wynika, że Spółka w latach 2014 - 2015 obraca środkami pieniężnymi wielokrotnie przewyższającymi wysokość wpisu sądowego (1.440 zł). Z przedstawionego wyciągu bankowego wynika, że na konto Spółki wpływały znaczne kwoty (np. w dniu 8 października 2015 r. wpłacono kwotę 24.000 zł, w dniu 7 października 2015 r. – 114.000 zł, w dniu 1 października 2015 r. – 50.000 zł). Przedłożone dokumenty księgowe świadczą o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której Spółka uzyskuje wysokie przychody. W orzecznictwie zwraca się uwagę na fakt, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r. I OZ 208/08). Skoro spółka osiąga przychody, jest kwestią wyboru, czy przeznaczy uzyskane środki na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy na pokrycie kosztów sądowych, natomiast zaznaczyć należy, że nakładom na działalność gospodarczą nie można przypisać pierwszeństwa przez kosztami sądowymi. Zauważenia wymaga również, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 marca 2011 r. o sygn. akt I OZ 191/11). W orzecznictwie dotyczącym porównywania wysokości ciążących na stronie kosztów sądowych z posiadanym majątkiem podnosi się, iż osoba prawna nie zasługuje na zwolnienie z kosztów sądowych gdy dysponuje majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wymaganego wpisu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 marca 2012 r. o sygn. akt II GZ 89/12). W jednym z orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił również, iż od strony – w szczególności, jeśli jest osobą prawną – można oczekiwać, że będzie dysponować swoim majątkiem w taki sposób, aby uzyskać z niego sumy potrzebne na pokrycie kosztów sądowych, w szczególności, jeśli w porównaniu z jego wartością są one niewielkie (zob. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2012 r. o sygn. akt II GZ 478/12). Pod pojęciem stanu majątkowego należy rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz także środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (zob. postanowienie NSA z dnia 1 maja 2012 r. o sygn. akt II FZ 390/12; postanowienie NSA z dnia 10 marca 2011 r. o sygn. akt I OZ 144/11). Stwierdzić należy, że Skarżąca nie dysponuje aktualnie środkami trwałymi, ponieważ sprzedała je w 2015 r. (wartość sprzedaży określiła na kwotę 55.254,55 zł). Zauważyć jednak należy, że w bilansie na dzień 30 września 2015 r. wykazała aktywa obrotowe o wartości 287.480,71 zł, w tym zapasy (51.126,65 zł), towary (50.032,54 zł), inwestycje krótkoterminowe w podmiotach powiązanych (230.549,47 zł). W orzecznictwie wskazuje się również, że nawet brak bieżących dochodów nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy nie zgromadziła ona w okresie prowadzenia działalności gospodarczej dostatecznych środków na ten cel, ani też w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności, np. poprzez wystąpienie w odpowiednim czasie o ogłoszenie upadłości. W postanowieniu z dnia 14 maja 2015 r. o sygn. akt I FZ 67/15, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż nie może umknąć uwadze również, że brak dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych nie jest tożsamy z ujemnym wynikiem rachunkowym z działalności operacyjnej wnioskodawcy, w szczególności, gdy z działalności tej przedsiębiorca uzyskuje przychody. Z kolei w postanowieniu z dnia 4 września 2014 r. o sygn. akt V SAB/Wa 5/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż celem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku. Jeżeli więc przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, to mu się ona opłaca, nawet jeśli przejściowo ma pewne kłopoty finansowe. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności. Jeżeli natomiast przedsiębiorca faktycznie działalności nie prowadzi, lecz jej nie likwiduje i nie wniósł o ogłoszenie upadłości, to nie ma podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Warte podkreślenia jest przy tym to, iż postanowienie to zapadło po uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wcześniejszego postanowienia odmawiającego zwolnienia Spółki z kosztów sądowych, a następnie zostało utrzymane przez sąd drugiej instancji postanowieniem z dnia 30 października 2014 r. o sygn. akt II GZ 709/14. Z uwagi na całokształt powyżej wskazanych okoliczności referendarz sądowy uznaje, że wniosek Skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.