V SA/Wa 4058/15

Starszy referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "M. P." Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe w podatku akcyzowym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez odmowę zwolnienia od kosztów sądowych "M. P." Sp. z o.o. z siedzibą w K., dalej "Skarżąca" lub "Spółka" wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej na skutek działań organów podatkowych, które w ramach prowadzonych postępowań nałożyły na Spółkę zobowiązania pieniężne w łącznej wysokości 14.432.640 zł. Skarżąca w zasadzie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej z uwagi na brak możliwości zaspokojenia roszczeń organów podatkowych. W wyniku podjętych czynności egzekucyjnych Spółka nie posiada środków na rachunkach bankowych, a z uwagi na brak obrotów na rachunkach, banki "wypowiedziały umowy". Spółka wskazała, że uzyskuje dochód jedynie z prowadzenia myjni samochodowej na obiekcie dzierżawionym oraz ponosi koszty i wydatki z tytułu: ZUS i wynagrodzenia Prezesa. Z formularza PPPr wynika również, że kapitał zakładowy Spółki wynosi 1.600.950 zł, środki trwałe zgodnie z bilansem za ostatni rok przedstawiały wartość 236.587,69 zł, a za ostatni rok bilansowy Spółka poniosła stratę w kwocie 2.933,47 zł. Odpowiadając na wezwanie Sądu z 17 listopada 2015 r. Skarżąca przedłożyła zeznania podatkowe CIT-8 za lata 2013-2014 r., deklaracje VAT-7K za 1, 2 i 3 kwartał 2015 r., dokumenty potwierdzające prowadzenie wobec Spółki postępowań egzekucyjnych, bilanse i rachunki zysków i strat, informację o środkach trwałych, wykaz aktualnych zobowiązań i należności Spółki, wyciągi bankowe oraz wypowiedzenie umowy rachunku bankowego. Skarżąca wyjaśniła, że w dwóch ostatnich latach nie zbywała środków trwałych o wartości ponad 10.000 zł, nie zgłaszała wniosków o upadłość, nie posiada żadnych zasobów finansowych. Wyjaśniła również, że wspólnicy nie podjęli uchwał w sprawie dopłat do kapitału, ponieważ Spółka jest zmuszona do zaprzestania działalności gospodarczej i ogranicza się do jej prowadzenia jedynie w celu zabezpieczenia finansów na jej funkcjonowanie. Skarżąca przedstawiła również umowę pożyczki, wyjaśniając, że z uwagi na sytuację finansową do długu przystąpiła inna Spółka, która spłaca zadłużenia w zamian za podnajem obiektu stacji paliw. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 i art. 258 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a", referendarz sądowy może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Sąd może przyznać osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy strona wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a zwolnienie z części kosztów postępowania, jest możliwe jeśli jednostka taka wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie (art. 246 § 2 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie Skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w części. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że co do zasady, każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia. Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Prawo pomocy ma charakter szczególny i dlatego z uprawnienia tego mogą skorzystać jedynie podmioty, które wykażą, że znajdują się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wymagalnym kosztem sądowym jest wpis od skargi w wysokości 500 zł. Oceniając sytuację finansową Skarżącej na podstawie złożonych przez nią oświadczeń i dokumentów źródłowych stwierdzić należy, iż Spółka nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z analizy dokumentów wynika, że Skarżąca w 2014 r. uzyskała przychód w kwocie 661.094,38 zł, poniosła koszty podatkowe w wysokości 390.882,98 zł oraz uzyskała dochód w wysokości 270.211,40 zł. Co istotne, w 2015 roku Skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą. Z deklaracji VAT-7K składanych w 2015 r. wynika, że Skarżąca dokonywała transakcji handlowych (sprzedaż w pierwszym kwartale 2015 r. kształtowała się na poziomie 63.843 zł, w drugim kwartale 2015 r. wyniosła 80.549 zł, a w trzecim kwartale 81.949 zł). W rachunku zysków i strat sporządzonym według stanu na dzień 31 października 2015 r. Spółka wykazała stratę netto w kwocie 68.019,22 zł. Równocześnie w tym samym okresie uzyskała przychody netto ze sprzedaży (244.426,48 zł), przychody operacyjne (20.830 zł), poniosła koszty działalności operacyjnej (331.022,47 zł), koszty finansowe (2.253,23 zł). Ponadto, według bilansu sporządzonego na dzień 31 października 2015 r. Spółka posiadała środki trwałe o wartości 192.232,69 zł (w tym: budynek, wiata) oraz należności krótkoterminowe w wysokości 1.353.289,92 zł. Spółka wykazała również środki pieniężne w kasie i na rachunkach w kwocie 950,56 zł. Z drugiej strony Skarżąca posiada zobowiązania w wysokości 1.143.757,56 zł. Odnosząc się do wyjaśnień, iż Spółka prowadzi działalność gospodarczą jedynie w zakresie zabezpieczającym finanse na jej funkcjonowanie wskazać należy, że nie jest to argument, który uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Koszty funkcjonowania Spółki, w tym wykazane na formularzu PPPr koszty wynagrodzenia Prezesa oraz koszty ponoszone tytułem składek na Zakład Ubezpieczeń Społecznych, nie korzystają z przywileju pierwszeństwa względem kosztów postępowań sądowych. Zwrócić uwagę należy, że Spółka nie zgłosiła wniosku o upadłość, nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej i nadal pozostaje w obrocie prawnym, jako przedsiębiorca. W takiej sytuacji, z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy, ma obowiązek podejmować wszelkie niezbędne działania w celu prowadzenia działalności gospodarczej i uzyskiwania przychodów. W orzecznictwie zwraca się uwagę na fakt, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r. I OZ 208/08). Skoro spółka osiąga przychody, jest kwestią wyboru, czy przeznaczy uzyskane środki na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy na pokrycie kosztów sądowych, natomiast zaznaczyć należy, że nakładom na działalność gospodarczą nie można przypisać pierwszeństwa przez kosztami sądowymi. Zauważenia wymaga również, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 marca 2011 r. o sygn. akt I OZ 191/11). W orzecznictwie dotyczącym porównywania wysokości ciążących na stronie kosztów sądowych z posiadanym majątkiem podnosi się, iż osoba prawna nie zasługuje na zwolnienie z kosztów sądowych gdy dysponuje majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wymaganego wpisu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 marca 2012 r. o sygn. akt II GZ 89/12). W jednym z orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił również, iż od strony – w szczególności, jeśli jest osobą prawną – można oczekiwać, że będzie dysponować swoim majątkiem w taki sposób, aby uzyskać z niego sumy potrzebne na pokrycie kosztów sądowych, w szczególności, jeśli w porównaniu z jego wartością są one niewielkie (zob. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2012 r. o sygn. akt II GZ 478/12). Pod pojęciem stanu majątkowego należy rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz także środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (zob. postanowienie NSA z dnia 1 maja 2012 r. o sygn. akt II FZ 390/12; postanowienie NSA z dnia 10 marca 2011 r. o sygn. akt I OZ 144/11). Stwierdzić należy, że według bilansu sporządzonego na dzień 31 października 2015 r. Spółka posiadała środki trwałe o wartości 192.232,69 zł oraz aktywa obrotowe o wartości 1.354.740,48 zł, w tym należności krótkoterminowe w wysokości 1.353.289,92 zł oraz środki pieniężne w kasie i na rachunkach w kwocie 950,56 zł. W orzecznictwie wskazuje się również, że nawet brak bieżących dochodów nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy nie zgromadziła ona w okresie prowadzenia działalności gospodarczej dostatecznych środków na ten cel, ani też w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności, np. poprzez wystąpienie w odpowiednim czasie o ogłoszenie upadłości. W postanowieniu z dnia 14 maja 2015 r. o sygn. akt I FZ 67/15, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż nie może umknąć uwadze również, że brak dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych nie jest tożsamy z ujemnym wynikiem rachunkowym z działalności operacyjnej wnioskodawcy, w szczególności, gdy z działalności tej przedsiębiorca uzyskuje przychody. Z kolei w postanowieniu z dnia 4 września 2014 r. o sygn. akt V SAB/Wa 5/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż celem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku. Jeżeli więc przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, to mu się ona opłaca, nawet jeśli przejściowo ma pewne kłopoty finansowe. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności. Jeżeli natomiast przedsiębiorca faktycznie działalności nie prowadzi, lecz jej nie likwiduje i nie wniósł o ogłoszenie upadłości, to nie ma podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów sądowych (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 października 2014 r., sygn. akt II GZ 709/14). Z uwagi na całokształt powyżej wskazanych okoliczności stwierdzić należy, że wniosek Skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.