V SA/Wa 4234/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Bożena Zwolenik po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. G. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 28 września 2016 r. o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi R. G. [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 28 września 2016 r. o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. R.G. (dalej: "Skarżący") złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na opisaną w komparycji postanowienia decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym. Zarządzeniem z dnia [...] października 2015 r. wezwano Skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 4.587 zł. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 15 lutego 2016 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Po rozpoznaniu sprzeciwu Skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 21 marca 2016 r., utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego. Zarządzeniem z dnia [...] maja 2016 r. wezwano Skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia [...] października 2015 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W dniu [...] czerwca 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął kolejny wniosek Skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę wobec nieuiszczenia wpisu sądowego. Pełnomocnik Skarżącego wystąpił z zażaleniem do NSA na to postanowienie wnosząc o jego uchylenie. Wezwany do uzupełnienia braku formalnego kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, Skarżący złożył w dniu [...] sierpnia 2016 r. wypełniony urzędowy formularz PPF, w którym wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 28 września 2016 r. starszy referendarz sądowy umorzył postępowanie z kolejnego wniosku Skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W sprzeciwie od tego postanowienia Skarżący wniósł o jego uchylenie w całości i merytoryczne rozpoznanie wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. Skarżący nie zgadza się z umorzeniem postępowania i domaga się merytorycznego rozpoznania jego wniosku. W pierwszej kolejności Sąd zauważa, że wniosek Skarżącego o prawo pomocy, sporządzony na urzędowym formularzu PPF z dnia [...] lipca 2016 r. (k. 141-142 akt sądowych), jest kolejnym takim wnioskiem Skarżącego w niniejszej sprawie. W jego treści Skarżący sformułował żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, podobnie jak w ramach pierwszego wniosku, sporządzonego na urzędowym formularzu PPF i nadanym w dniu [...] listopada 2015 r. (k. 18-21 akt). Mając więc na uwadze zakres przedmiotowy obu wskazanych wniosków, jak również brzmienie art. 245 § 3 p.p.s.a., Sąd stwierdził, iż są one tożsame, bowiem w obu przypadkach Skarżący żąda przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym, złożenie kolejnego wniosku o prawo pomocy w sprawie, w której uprzednio rozpoznawano już wniosek o tożsamym przedmiotowo zakresie i wydano prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy, powoduje konieczność dokonania jego oceny w trybie art. 165 p.p.s.a. W myśl tego przepisu postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Oznacza to, że rozpoznając przedmiotowy wniosek, nie można pominąć prawomocnego już postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2016 r., które zapadło uprzednio w niniejszej sprawie. Orzeczeniem tym utrzymano w mocy postanowienie o odmowie przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Przepis art. 249a p.p.s.a. stanowi, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Zgodnie z wypracowanym ostatnio orzecznictwem sądów administracyjnych przepis ten znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy strona skarżąca składa kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy oparty na identycznej argumentacji jak podnoszona w prawomocnie oddalonym już rozstrzygnięciu i który de facto ma na celu jedynie przedłużenie toczącego się postępowania sądowego (por. postanowienia NSA: z dnia 31 maja 2016 r. o sygn. akt I GZ 351/16; z dnia 8 czerwca 2016 r. sygn. akt I GZ 368/16; z dnia 15 lipca 2016 r. sygn. akt I GZ 398/16; z dnia 4 sierpnia 2016 r. sygn. akt II GZ 768/16; także postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 20 września 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 895/15). Dodatkowo w literaturze podkreśla się, że art. 249a p.p.s.a. może znaleźć zastosowanie w postępowaniach toczących się w trybie art. 165 p.p.s.a., a więc wówczas, gdy strona powtórnie wnosi o przyznanie prawa pomocy po uprzednim oddaleniu jej wniosku w tym przedmiocie, bądź domaga się – w drodze zmiany wcześniejszego postanowienia przyznającego stronie prawo pomocy – rozszerzenia jego zakresu ergo przyznania tego prawa w szerszym zakresie (R. Hauser, M Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo CH Beck, Warszawa 2015, str. 989). Rozpoznawany wniosek został złożony po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowienia o odrzuceniu skargi z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego. W judykaturze znany jest pogląd, zgodnie z którym, za podstawę modyfikacji rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy w trybie art. 165 p.p.s.a., poza kwestiami dotyczącymi stricte sytuacji finansowej, może być również uważana zmiana sytuacji procesowej strony postępowania. Zmiana ta może być przejawem nałożenia na stronę obowiązku sporządzenia skargi kasacyjnej przy pomocy profesjonalnego pełnomocnika, bez którego wszczęcie postępowania kasacyjnego nie jest możliwe (por. postanowienie NSA z dnia 4 czerwca 2009 r. sygn. akt II FZ 196/09), czy też pojawienia się "wynikającego z kolejnego etapu postępowania obowiązku strony poniesienia kolejnych kosztów sądowych" (por. postanowienie NSA z dnia 12 listopada 2007 r. sygn. akt II FZ 93/07). W niniejszej sprawie Skarżący od samego początku jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, dlatego w obu wnioskach o prawo pomocy wnosił jedynie o zwolnienie od kosztów sądowych. Jednakże na obecnym etapie postępowania nie ciąży na nim obowiązek uiszczenia jakichkolwiek kosztów sądowych. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 14 czerwca 2016 r. o odrzuceniu skargi, które zapadło na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Jest ono wolne od wpisu sądowego z mocy art. 220 § 4 p.p.s.a. Sąd podziela zatem stanowisko referendarza sądowego, że rozpoznanie wniosku Skarżącego o przyznanie prawa pomocy stało się zbędne. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 249a p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.