V SA/Wa 45/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Krystyna Madalińska-Urbaniak po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wydanego w sprawie ze skargi R. K. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) września 2017 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z (...) marca 2018 r. odrzucił skargę R. K. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z (...) września 2017 r. nr (...), w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, z uwagi na nieuiszczenie wpisu sądowego od skargi. Pismem z 29 kwietnia 2018 r. (nadanym w dniu 30 kwietnia 2018 r.) Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz do złożenia zażalenie na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że postanowienie z (...)marca 2018 r. zostało odebrane przez syna D. K., który nie mieszka na stałe ze Skarżącym i dlatego nie poinformował go o przesyłce. Dopiero w dniu 24 kwietnia 2018 r. Skarżący znalazł przesyłkę z Sądu w trakcie robienia porządków. Po przeczytaniu postanowienia dowiedział się, że jego córka N. K.-C. w dniu 30 stycznia 2018 r. odebrała wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi i nie przekazała tej informacji dla Skarżącego. Córka, podobnie jak syn nie mieszkają wspólnie ze Skarżącym i nie zostali upoważnieni do odbioru pism sądowych. Do wniosku załączono potwierdzenie uiszczenia wpisu sądowego od skargi i zażalenia, fakturę nr (...) oraz kopertę zaadresowaną do N. K.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Co do zasady, zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.) – dalej powoływana jako "p.p.s.a.", czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Zgodnie natomiast z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do przepisu art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2 cytowanego przepisu). Zatem przywrócenie terminu do dokonania przedmiotowej czynności może nastąpić jedynie przy spełnieniu ustawowej przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Zgodnie natomiast z § 4 art. 87 p.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Jednocześnie wniósł stosowną opłatę. W niniejszej sprawie za termin, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu należy przyjąć datę, 24 kwietnia 2018 r. tj. dzień, w którym Skarżący dowiedział się o odrzuceniu skargi. Skarżący wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wniósł 30 kwietnia 2018 r. Uznać zatem należało, że Skarżący spełnił przesłanki wynikające z art. 87 § 1 i § 4 p.p.s.a. W ocenie Sądu, nie została natomiast spełniona przesłanka braku winy w uchybieniu czynności, wynikająca z § 2 cytowanego przepisu. Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może być zastosowana jedynie wtedy, gdy wszystkie określone w przywołanych przepisach przesłanki zostaną spełnione łącznie. Samo złożenie wniosku przez zainteresowanego we wskazanym terminie oraz dokonanie czynności, dla której zakreślony był termin, nie jest wystarczającą przesłanką przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej. Konieczne jest bowiem uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych, które zresztą tutejszy sąd w pełni podziela podkreśla się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (vide: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 20 stycznia 2015 r. sygn. akt II GZ 896/14 – Lex nr 1628828, 12 lutego 2015 r. sygn. akt I OZ 91/15 – Lex nr 1643289, 9 września 2014 r. sygn. akt II GZ 499/14 – Lex nr 1530525, 24 października 2016 r. sygn. akt I FZ 267/16 – dostępne na stronie internetowej pod adresem https://cbois.nsa.gov.pl.). Skarżący twierdzi, że wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi mimo, że odebrane zostało przez córkę N. K.-C. w dniu 30 stycznia 2018 r., nie dotarło do Skarżącego. Dowiedział się on o tym fakcie dopiero w dniu 24 kwietnia 2018 r. gdy przeczytał postanowienie o odrzuceniu skargi, z kolei odebrane przez syna D. K., który nie poinformował o tym fakcie ojca. W ocenie Sądu wyjaśnień Skarżącego nie można uwzględnić. Wprawdzie Skarżący dopełnił czynności, której nie dokonał w terminie, nie mniej jednak okoliczności podniesione w motywach wniosku nie mogły skutkować jego uwzględnieniem. Odnosząc się do twierdzeń strony o niepoinformowaniu go przez córkę – która odebrała przesyłkę o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi przeznaczoną dla niego należy wskazać, że zgodnie z art. 72 § 1 p.p.s.a., jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było – zarządcy domu lub dozorcy, jeżeli nie mają oni sprzecznych interesów w sprawie i podjęli się oddania mu pisma. Konsekwencją przyjętego rozwiązania jest możliwość skutecznego doręczenia pisma procesowego, do rąk dorosłego domownika przebywającego w miejscu zamieszkania strony. Sama okoliczność zameldowania córki Skarżącego w innym miejscu (o czym przekonać ma Sąd zaadresowana koperta załączona do wniosku) aniżeli miejsce zamieszkania strony nie jest wystarczająca do podważenia statusu domownika. Istotne w tym zakresie jest faktyczne przebywanie w miejscu zamieszkania adresata. Może ono mieć przy tym również charakter jedynie czasowy, chwilowy wynikający z różnych okoliczności życiowych. O tym, że N. K.-C. przebywała w domu Skarżącego świadczy fakt złożenia przez nią podpisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. W orzecznictwie przyjmuje się, że jeżeli dorosły domownik nie odmawia przyjęcia przesyłki, to oznacza, że podjął się on doręczenia tej przesyłki adresatowi (por. wyrok NSA z 15 lipca 2014 r., I GSK 58/13). Z niniejszego wynika jednocześnie domniemanie, że przekazanie pisma adresatowi następuje w dniu odbioru pisma przez dorosłego domownika. Dokonane w tych okolicznościach doręczenie oparte jest na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Adresat przesyłki może obalić to domniemanie wykazując, że doręczenie zastępcze było wadliwe, albo też pismo w ogóle nie dotarło do rąk adresata. Zatem badając spełnienie przez Skarżącego przesłanek z art. 86 §1 ustawy p.p.s.a. należy podkreślić, że sam fakt, że dorosły domownik, który dokonał odbioru korespondencji i nie przekazał jej do rąk adresata we właściwym czasie z informacją o faktycznej dacie odbioru korespondencji, nie wyłącza winy tego ostatniego. Nieuwagi lub zaniedbania nie można bowiem kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 listopada 2011 r. sygn. II FZ 623/11, LEX nr 1070091). Warunkiem doręczenia przesyłki osobie niebędącej adresatem jest to, że odbierający pismo zobowiąże się do jej przekazania odbiorcy. Strona będzie ponosić konsekwencje, jakie wynikają z doręczenia pisma nawet wówczas, gdy pismo jest doręczane podczas jej nieobecności w miejscu zamieszkania (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 174/09, LEX nr 564244 i z 25 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 60/11,CBOSA). Należy wskazać, że jedynie w sytuacji gdy osoba, która odebrała pismo, a nie wywiązała się z obowiązku oddania go adresatowi z przyczyn od niej niezależnych można ewentualnie rozważać tę okoliczność jako uzasadniającą przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Tymczasem okoliczności takich Skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił. Podkreślić bowiem należy, że niedochowanie należytej staranności przez osobę uprawnioną przez ustawodawcę do odbioru poczty i zobowiązującej się do przekazania adresatowi przesyłki nie stanowi okoliczności mającej wpływ na bieg terminów w postępowaniu. Końcowo wskazać trzeba, że odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne doręczenie przesyłki samemu adresatowi, a zatem, generalnie ujmując, ewentualne zaniedbania, nieuwaga, przeoczenie takiej osoby (dorosłego domownika), czy też popełnienia przez nią oczywistej omyłki, spowodowane czynnikami subiektywnymi, nie mogą być kwalifikowane jako brak winy adresata (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 11 grudnia 2013r., sygn. akt II SA/Bd 1173/13). Z podanych wyżej powodów Sąd działając na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.