VI SA/Wa 1773/14

WyrokWSA w Warszawie2014-12-10

Skład orzekający: Sławomir Kozik, Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Danuta Szydłowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba wykonująca zawód komornika sądowego może zostać wpisana na listę adwokatów, jeśli deklaruje kontynuację wykonywania zawodu komornika po uzyskaniu wpisu?
Ratio decidendi
Ustawa Prawo o adwokaturze nie zawiera przepisu, który wprost zakazywałby wpisu na listę adwokatów osobie wykonującej zawód komornika. Przepis art. 72 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze dotyczy sytuacji skreślenia z listy adwokatów w przypadku objęcia stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości lub organach ścigania, a nie nabycia prawa do wykonywania zawodu. Wpis na listę adwokatów nie jest tożsamy z rozpoczęciem wykonywania zawodu, a ewentualny zakaz jednoczesnego wykonywania obu zawodów jest zabezpieczony przepisami dotyczącymi sytuacji, gdy adwokat już wykonuje zawód.
Stan faktyczny
Skarżący M. B. złożył wniosek o wpis na listę adwokatów. Okręgowa Rada Adwokacka odmówiła wpisu, uznając, że wykonywanie zawodu komornika uniemożliwia jednoczesne wykonywanie zawodu adwokata i stanowi brak rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej i Ministra Sprawiedliwości. Skarżący wniósł skargę do WSA, domagając się uchylenia decyzji.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości oraz utrzymane nią w mocy uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej i Okręgowej Rady Adwokackiej. Stwierdził, że uchylone rozstrzygnięcia nie podlegają wykonaniu i zasądził od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. i uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r.; 2. stwierdza, że uchylone w pkt 1 rozstrzygnięcia nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego M. B. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sygn. akt VI SA/Wa 1773 /14 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Minister Sprawiedliwości, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 65 pkt 1 i art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. B. utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] stycznia 2014 r., utrzymującą w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z dnia [...] grudnia 2013 r. o odmowie wpisu wnioskodawcy na listę adwokatów Izby Adwokackiej w K. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Minister Sprawiedliwości wyjaśnił, że Okręgowa Rada Adwokacka w K., rozpatrując złożony przez M. B. w dniu [...] października 2013 r. wniosek o wpis na listę adwokatów, uchwałą z dnia [...] grudnia 2013 r. odmówiła wnioskowanego wpisu z powodu niespełnienia przez wnioskodawcę przesłanek wymienionych w art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze albowiem nie daje on rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Dokonana ocena wynikała z faktu wykonywania zawodu komornika i zadeklarowanej przez wnioskującego kontynuacji wykonywania tego zawodu także po uzyskaniu wpisu na listę adwokatów. Zdaniem Rady, wykonywanie zawodu komornika uniemożliwia jednoczesne wykonywanie zawodu adwokata, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Ponadto Rada uznała, iż o braku rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata przesądza ostatecznie niezapoznanie się wnioskodawcy z podstawowymi regułami wykonywania zawodu, a w szczególności zasadami etyki adwokackiej i godności. Uchwała ta została utrzymana w mocy uchwałą Prezydium NRA z dnia [...] stycznia 2014 r. Zainteresowany wniósł odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, wnosząc o uchylenie zaskarżonych uchwał organów samorządu zawodowego i wpisanie go na listę adwokatów Izby Adwokackiej w K. Minister Sprawiedliwości, rozpoznając sprawę podniósł, że aczkolwiek M. B. spełnia wynikające z art. 65 i art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze wymagania formalne polegające na korzystaniu z pełni praw publicznych i posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnych, wykształceniu prawniczym i uprzednim minimum trzyletnim wykonywaniu zawodu komornika, to jednocześnie zachodzi negatywna przesłanka wpisu na listę adwokatów, wynikająca z przepisu art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze. Minister uznał, że należało rozstrzygnąć dwie kwestie natury prawnej, sporne między organami samorządu adwokackiego a odwołującym. Po pierwsze, trzeba ustalić rolę przepisu art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy w ujęciu funkcjonalnym i celowościowym. Zdaniem organu dosłowne brzmienie przepisu, co do zasady dotyczącego sytuacji kiedy adwokat obejmuje określone stanowisko, co ex lege powoduje obowiązek skreślenia go z listy adwokatów, nie może ograniczać zasady racjonalności ustawodawcy, którą należy kierować się w wykładni prawa. Jednocześnie Minister podkreślił, że wykładnia nie może dotyczyć samodzielnej jednostki redakcyjnej ustawy, czyli przepisu prawa, lecz powinna prowadzić do zdekodowania pełnej wypowiedzi normatywnej ustawodawcy albowiem pojęcie przepis prawa nie jest tożsame z pojęciem normy prawnej, gdyż elementy treści normy prawnej mogą być zawarte w wielu różnych przepisach i to nie tylko jednej ustawy. W ujęciu funkcjonalnym przepisy prawa stanowią jedynie podstawę do ustalenia treści norm prawnych. Pojedynczy przepis nie jest zdaniem w sensie logicznym, dopiero zdekodowana norma jest takim zdaniem. Posługując się regułami wykładni funkcjonalnej i ustalając ratio legis omawianego przepisu, organ powołał się na stanowisko zaprezentowane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1120/10, iż: "Ratio legis normy prawnej zawartej w art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy z 1982 r. - Prawo o adwokaturze sprowadza się do przeciwdziałania sytuacji, w której osoby zatrudnione w szeroko rozumianym wymiarze sprawiedliwości lub organach ścigania mogłyby równocześnie znajdować się na liście adwokatów. Odwoływanie się jedynie do wykładni językowej art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy jest niewystarczające, a wykładnia celowościowa i systemowa prowadzą do wniosku, iż ustawodawca nie miał intencji różnicowania sytuacji członka Izby Adwokackiej, który po wpisaniu go na listę obejmuje stanowisko w organach ścigania i sytuacji członka adwokatury, który takie stanowisko zajmował, ale z niego nie zrezygnował po uznaniu za dokonany wpisu na listę adwokatów. W obu wypadkach powstaje bowiem sytuacja niedopuszczalna(...)" (LEX nr 737909). Minister stwierdził, że norma prawna, wynikająca z przeprowadzonej poprawnie wykładni art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy jest bowiem niczym innym, jak tylko negatywną przesłanką posiadania w jednym czasie podwójnego statusu: pozostawania na liście adwokatów i zajmowania stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości, organach ścigania lub wykonywania zawodu notariusza. Zdaniem Ministra w przypadku M. B., stosując argumentum a fortiori, jeżeli objęcie stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości prowadziłoby do skreślenia go z listy adwokatów, to tym bardziej deklarowane pozostawanie na tym stanowisku stanowi ujemną przesłankę wpisu na tę listę. Drugą kwestią jest status prawny komornika w świetle omawianego przepisu art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy. Minister, odwołując się do wykładni celowościowej i systemowej pojęcia "stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości" w kontekście wykonywania zawodu komornika, wyroków Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 grudnia 2003 r., sygn. akt K 5/02 i z dnia 20 stycznia 2004 r., sygn. akt SK 26/03, wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1899/11, z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt II GSK 302/12, oraz z dnia 20 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 395/11, stwierdził, iż funkcjonalnie status prawny komornika sądowego mieści się w pojęciu zajmowania stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości, w rozumieniu art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze a negatywna przesłanka wpisowa, wywiedziona z art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy z zastosowaniem wykładni systemowej, celowościowej i funkcjonalnej, zachodzi w każdej sytuacji deklarowanego wykonywania zawodu komornika po uzyskaniu wpisu na listę adwokatów. Minister Sprawiedliwości nie podzielił stanowiska, zawartego w dołączonej do odwołania opinii prawnej prof. dra hab. A. B. z dnia [...] lutego 2014 r., sporządzonej na zlecenie Rady Izby Komorniczej w S. W konkluzji Minister Sprawiedliwości stwierdził, że ustawodawca przesądził w art. 72 ust. 1 pkt 4, iż łączenie zajęć wymienionych w tym przepisie ze statusem prawnym adwokata, jako stwarzające samo przez się konflikt interesów, stanowi o braku rękojmi do wykonywania tego zawodu, o której mowa w art. 65 pkt 1. Dlatego w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w sytuacji gdy wnioskujący, złożywszy wniosek o wpis na listę adwokatów, nie zapoznał się z uregulowaniami dotyczącymi wykonywania tego zawodu, w tym z zasadami etyki, a nadto deklaruje pozostanie na stanowisku komornika po wpisie, ignorując znaczenie i przesłanie powyższego przepisu, w ocenie Ministra należało uznać, iż wpisanie go na listę adwokatów byłoby nieuprawnione. W skardze Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. B., zwany dalej skarżącym, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanych nią w mocy uchwał Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] stycznia 2014 roku i Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z dnia [...] grudnia 2013 roku, a także zasądzenie kosztów postępowania. Podniósł zarzuty naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 65, 66 ust. 1 pkt 2, 68 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 26 maja 1982 roku - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r., nr 146, poz. 1188 ze zm.,) w zw. z art. 65 ust. 1 Konstytucji RP poprzez błędną ich wykładnię prowadzącą do uznania, że nie ma podstaw do wpisu na listę adwokatów, podczas gdy w sprawie spełnione zostały wszystkie ustawowe przesłanki nabycia prawa do wykonywania zawodu adwokata i uzyskania wpisu na listę adwokatów, zaś organ zgodnie z art. 68 ust. 4 Prawa o adwokaturze może odmówić wpisu na listę adwokatów tylko wtedy, gdy wpis narusza przepisy art. 65 pkt 1-3 Prawo o adwokaturze; - art. 72 ust. 1 pkt 4 przez błędną jego wykładnię prowadzącą do uznania, że stanowi on negatywną przesłankę wpisu na listę adwokatów, podczas gdy stanowi on materialnoprawną przesłankę utraty uprawnień i jako taki może mieć zastosowanie wyłącznie do skreślenia z listy adwokata wykonującego zawód wobec objęcia przez niego stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości, organach ścigania lub w wypadku rozpoczęcia wykonywania zawodu notariusza, a nie do nabycia uprawnienia do wykonywania zawodu i wpisu na listę adwokatów; - art. 72 ust. 1 pkt 4 przez błędną jego wykładnię prowadzącą do uznania, że osoba zajmująca stanowisko komornika sądowego zajmuje stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości i jako taka nie może zostać wpisana na listę adwokatów, podczas gdy komornik nie jest organem wymiaru sprawiedliwości, zaś materialnoprawna regulacja odnosząca się do nabycia prawa do wykonywania zawodu nie zawiera przesłanki ograniczającej prawo uzyskania wpisu przez osobę zajmującą takie stanowisko, a wpis na listę adwokatów stanowi jedynie potwierdzenie uzyskania uprawnień do wykonywania zawodu i nie jest tożsamy z rozpoczęciem wykonywania zawodu adwokata; oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanych z oczywistym naruszeniem prawa materialnego, a co do których istniały podstawy do uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania; - art. 8, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób pobieżny, skutkujący wybiórczą oceną zgromadzonego materiału dowodowego i brakiem jego wszechstronnej oceny, tj. w sposób który podważa zaufanie do organu władzy publicznej. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął i szczegółowo uzasadnił podniesione zarzuty. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosząc o jej oddalenie podtrzymał dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Istota niniejszej sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy pozostawanie na stanowisku komornika stanowi przesłankę uprawniającą właściwe organy do odmowy wpisu na listę adwokatów. Inaczej rzecz ujmując rozstrzygnąć należy, czy znajduje uzasadnienie prawne pogląd organów korporacyjnych o istnieniu wymogu ustąpienia ze stanowiska komornika przed uzyskaniem wpisu na listę adwokatów. Wskazać należy, że ustawa Prawo o adwokaturze zawiera w art. 68 ust. 4 zamknięty katalog przesłanek odmowy wpisu na listę adwokatów. Stosownie do tego przepisu okręgowa rada adwokacka może odmówić wpisu na listę adwokatów tylko wtedy, gdy wpis narusza przepisy art 65 pkt 1-3 lub art. 67. Przepis art. 67 Prawa o adwokaturze odnosi się do osób, które wykonywały zawód sędziego lub prokuratora, a więc w rozpoznawanej sprawie nie ma zastosowania. Należy zatem przyjąć, iż Rada nie ma swobody w doszukiwaniu się przeszkód do dokonania wpisu poza tymi, które w powołanym przepisie zostały wskazane. Takich uprawnień nie ma również Minister Sprawiedliwości. Skoro bowiem służy mu prawo sprzeciwu od wpisu to jest on związany prawem, które kwestie wpisu reguluje. Zgodnie z art. 65 pkt 1-3 omawianej ustawy na listę adwokatów może być wpisany ten, kto: jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata (pkt 1), korzysta w pełni z praw publicznych oraz ma pełną zdolność do czynności prawnych (pkt 2), ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 3), odbył w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację adwokacką i złożył egzamin adwokacki, z zastrzeżeniem art. 66 ust 1 i 2 (pkt 4), który stanowi, że wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego nie stosuje się do: profesorów i doktorów habilitowanych nauk prawnych (1); osób, które przez okres co najmniej 3 lat zajmowały stanowisko radcy lub starszego radcy Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo wykonywały zawód komornika (2). W art. 65 pkt 1-3 ustawodawca wprowadzając wymóg rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu wskazał, iż ustalenie tej przesłanki jest efektem oceny cech charakteru i dotychczasowego zachowania. Oprócz tych dwóch elementów przepis ten nie zawiera żadnej innej przesłanki składającej się na pojęcie rękojmi. Z tej przyczyny przepisy art. 68 ust. 4 w zw. z art. 65 pkt 1 w/w ustawy nie stanowią podstawy do nakładania na osoby pozostające na stanowisku komornika obowiązku zwolnienia się przed uzyskaniem wpisu na listę adwokatów i traktowania zaniechania tej czynności jako elementu braku rękojmi wykonywania zawodu uzasadniającego odmowę dokonania wpisu na listę adwokatów. Należy podkreślić, że w ustawie Prawo o adwokaturze ustawodawca wyraźnie odróżnił dwie sytuacje dotyczące statusu adwokatów. Pierwsza obejmuje nabycie prawa do wykonywania zawodu adwokata, druga - wykonywanie tego zawodu. W orzecznictwie nie jest kwestionowane, że wpis na listę adwokatów nie uprawnia jeszcze do występowania w charakterze profesjonalnego pełnomocnika. W tym celu niezbędne jest zarówno uzyskanie wpisu, jak i podjęcie wykonywania zawodu. Przed rozpoczęciem wykonywania czynności zawodowych adwokat zobligowany jest – mocą art. 5 ustawy Prawo o adwokaturze - złożyć ślubowanie, a ponadto, co ma decydujące znaczenie, wyznaczyć siedzibę zawodową i zawiadomić o tym właściwą radę adwokacką w terminie określonym w art. 70 omawianej ustawy. Wpis na listę adwokatów nie stwarza obowiązku wykonywania zawodu adwokata. Prawo o adwokaturze nie zawiera w tej mierze w ogóle jakichkolwiek przepisów, z których można by wywieść taki wymóg. Sprawę wykonywania, bądź niewykowywania zawodu adwokata ustawodawca pozostawił wyłącznie woli adwokata, nie wiążąc żadnych negatywnych skutków z faktem niepodjęcia w ogóle wykonywania tego zawodu. Natomiast przewidział sytuacje, w których adwokat nie wykonuje zawodu, zwalniając taką osobę z obowiązku ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej (art. 8a ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze). Stosownie do art. 4b ust. 1 pkt 1 omawianej ustawy adwokat nie może wykonywać zawodu, jeżeli pozostaje w stosunku pracy. Przepis ten wprowadza jedynie zakaz jednoczesnego wykonywania zawodu adwokata z pozostawaniem w stosunku pracy, nie odnosi się natomiast do sytuacji obejmującej ubieganie się o nabycie prawa do wykonywania zawodu. Również art. 72 ust. 1 pkt 4 nie daje podstaw do wywiedzenia z jego treści negatywnej przesłanki wpisu na listę adwokatów. W myśl tego przepisu okręgowa rada adwokacka skreśla adwokata z listy w wypadku objęcia stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości, organach ścigania lub rozpoczęcia wykonywania zawodu notariusza. Komentowany przepis dotyczy zatem przypadków, w których wpis na listę został dokonany wcześniej niż objęcie stanowiska. Nie ma natomiast zastosowania do sytuacji, w której osoba pozostająca na stanowisku komornika miałaby uzyskać wpis na listę adwokatów. Za takim rozumieniem przemawia zarówno wykładnia językowa (przepis mówi o objęciu stanowiska, rozpoczęciu wykonywania zawodu, a nie pozostawaniu na stanowisku ), jak i wykładnia systemowa. Tym samym przepis ten nie odnosi się do nabycia prawa do wykonywania zawodu. Nadto przepis ten usytuowany jest w dziale VI ustawy dotyczącym skreślenia z listy adwokatów członka korporacji i nie stanowi dodatkowej przesłanki, którą należy wziąć pod uwagę w chwili rozstrzygania wniosku o wpis na listę adwokatów. Przepis art. 72 ust. 1 pkt 4 stosuje się bowiem w sytuacji, gdy osoba - będąca adwokatem - zmieniła zawód obejmując stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości. W niniejszej sprawie skarżący jako komornik chce zmienić zawód i wstąpić do Palestry. Skarżący nie jest jednak adwokatem, ale osobą ubiegającą się o wpis, czyli dopiero kandydatem na adwokata. Nie mogą zatem w stosunku od niego mieć zastosowanie powołane przez Ministra przepisy. Żaden przepis ustawy Prawa o adwokaturze nie wymaga, aby osoba starająca się o wpis na listę adwokatów i pozostająca jednocześnie w stosunku pracy, musiała dokonać jego rozwiązania. Taki przepis byłby nieracjonalnym rozwiązaniem, bowiem wymagałby najpierw rozwiązania stosunku pracy, a dopiero następnie złożenia wniosku o wpis i oczekiwania na decyzję organu samorządu adwokackiego, która może być pozytywna lub negatywna dla wnioskodawcy. Bezspornym jest, że art. 17 ust. 1 Konstytucji RP nakłada na organy samorządu adwokackiego obowiązek sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Przypisane samorządom korporacji "sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu" dotyczy - przedmiotowo sytuacji "wykonywania zawodu", podmiotowo zaś osób uczestniczących w wykonywaniu zawodu objętego zasięgiem odpowiedniej korporacji. Stosownie z kolei do art. 3 ust. 1 pkt 3 Prawa o adwokaturze zadaniem samorządu zawodowego adwokatury jest sprawowanie nadzoru nad przestrzeganiem przepisów o wykonywaniu zawodu adwokata. Sąd stwierdza, że Prawo o adwokaturze zawiera cały szereg regulacji umożliwiających wykonanie tego zadania i określa instrumenty prawne, jakie przysługują właściwym organom, gdy osoby uczestniczące w wykonywaniu zawodu objętego zasięgiem korporacji adwokackiej postępują sprzecznie z prawem (art. 80 Prawa o adwokaturze). Zgodzić się należy z organem, że sytuacja, w której pozostający na stanowisku komornik wykonywałby zawód adwokata jest nie do zaaprobowania. Przed jej powstaniem zabezpiecza jednak w sposób dostateczny art. 4 b ust. 1 pkt 1 Prawa o adwokaturze. Ewentualne złamanie tego zakazu stanowiłoby działanie sprzeczne z prawem skutkujące zastosowaniem środków określonych w art. 81 Prawa o adwokaturze, włącznie z wydaleniem z adwokatury, a zatem umożliwiających wypełnienie w pełnym zakresie konstytucyjnego obowiązku sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu. Przyjęcie zaprezentowanej przez organ wykładni przepisów Prawa o adwokaturze naruszałaby zagwarantowaną w art. 65 ust. 1 Konstytucji RP wolność wyboru i wykonywania zawodu. Z mocy tego jednoznacznego przepisu konstytucyjnego - każda ingerencja w zakres wolności wyboru oraz wolności wykonywania zawodu wymaga - dla uznania jej konstytucyjności uregulowania, co najmniej ustawowego. To więc w ustawie (bądź rozporządzeniu wydanym na jej podstawie) powinny być uregulowane, w sposób zupełny i wyczerpujący, wszystkie kwestie o istotnym znaczeniu dla urzeczywistniania konstytucyjnie zagwarantowanych wolności oraz praw człowieka i obywatela. Prawo o adwokaturze w art. 65 określa warunki, które należy spełnić, żeby wykonywać zawód adwokata. Ustawa ta formułuje przeto ograniczenia swobody wykonywania zawodu adwokata, przyznając wolność wyboru i wykonywania zawodu adwokata tylko osobom spełniającym przesłanki określone w tym przepisie. Wprowadzenie dodatkowego ograniczenia w drodze "wyinterpretowania" z przepisów nieregulujących tego, kto może być wpisany na listę adwokatów, pozostaje w niezgodzie z art. 65 ust. 1 Konstytucji. Zmusza nadto osoby pozostające w szeroko rozumianym stosunku pracy, o którym stanowi art. 4 b ust. 1 pkt 1 Prawa o adwokaturze, do rezygnacji z zatrudnienia i oczekiwania na rozpoznanie wniosku o wpis na listę adwokatów (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 luty 2014 r. sygn. II GSK 1856/12, z dnia 26 luty 2014 r. sygn. II GSK 1834/14) . Należy zatem stwierdzić, że ustawa Prawo o adwokaturze nie zawiera wprost zakazu dokonania wpisu na listę adwokatów osoby zajmującej stanowisko komornika. Wyłączona jest interpretacja rozszerzająca przesłanek zarówno warunkujących nabycie prawa do wykonywania zawodu adwokata, jak i pozbawienie prawa nabytego, jeżeli przepis prawa takiej restrykcyjnej regulacji wyraźnie nie wprowadza (B. Adamiak, Glosa do wyroku z dnia 20 kwietnia 2012 r., II GSK 395/11, OSP 2013/3/28). Gdyby intencją ustawodawcy było niedopuszczenie do sytuacji, w której na listę adwokatów wpisane są osoby wykonujące określoną działalność prawniczą, to - będąc konsekwentnym - uregulowałby tę kwestię w taki sposób, jak w art. 26 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.), stanowiącym, że osoby, które wykonują zawód sędziego, prokuratora, notariusza, komornika, asesora sądowego, prokuratorskiego i notarialnego bądź odbywają aplikację sądową, prokuratorską lub notarialną, nie mogą jednocześnie zostać wpisane na listę radców prawnych ani wykonywać zawodu radcy prawnego. Zgodnie z art. 68 ust. 4 Prawo o adwokaturze, "Okręgowa rada adwokacka może odmówić wpisu na listę adwokatów tylko wtedy, gdy wpis narusza przepisy art. 65 pkt 1-3 lub art. 67", a wśród tych przepisów nie ma ogólnego zakazu dokonania wpisu komornika na listę adwokatów. W niniejszej sprawie, skarżący poprzez złożenie wniosku o wpis na listę adwokatów wyraził zamiar uzyskania wpisu. Nie ma uzasadnienia prawnego, aby już na tym etapie, jeszcze przed dokonaniem wpisu zrzekał się zajmowanego stanowiska komornika. Wpis na listę adwokatów w myśl art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie sprzeciwi się wpisowi w terminie 30 dni od dnia otrzymania uchwały. Dopiero więc po ostatecznym uzyskaniu wpisu, chcąc wykonywać zawód adwokata skarżący powinien zrzec się stanowiska, albowiem nie może wykonywać tego zawodu równolegle z zawodem adwokata gdyż stoją temu na przeszkodzie przepisy art. 4b ust. 1 pkt 1, art. 72 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze. Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji orzeczenia. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zostało wydane na zasadzie art. 152 p.p.s.a., zaś o zwrocie kosztów postępowania w oparciu o art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło