VI SA/Wa 1838/13

Dnia 11 października 2013 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 11 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. Sp. z o. o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. Sp. z o. o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa p o s t a n a w i a: odmówić przyznania P. Sp. z o. o. z siedzibą w W. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. P. Sp. z o. o. z siedzibą w W. (dalej jako skarżąca, spółka) wniosła w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W treści formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy spółka wskazała, iż wysokość kapitału zakładowego wynosi 110 500 złotych, podała, że nie posiada żadnych środków trwałych i nie ma środków na rachunku bankowym. W uzasadnieniu podkreśliła, iż nie posiada żadnego majątku a jedynie zobowiązania z tytułu czynszu, przy czym alkohol przeznaczony na sprzedaż został skonfiskowany. Z uwagi na fakt, iż złożony wniosek był niewystarczający do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony skarżącej, została ona wezwana zarządzeniem referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie określonych dokumentów. W odpowiedzi strona przedłożyła wyciągi z rachunku bankowego oraz jednostronny rachunek zysków i strat z uwzględnieniem bufora za 2013 rok. Spółka na koniec pierwszego półrocza 2013 roku osiągnęła przychody w wysokości 139 372 złotych, co przy kosztach działalności operacyjnej na poziomie 177 658 złotych spowodowało, iż odnotowała stratę na poziomie przekraczającym 38 tysięcy złotych. Z kolei zapisy przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego za okres trzech miesięcy wykazały 41 wykonanych operacji, przy czym łączne wpływy sięgnęły kwoty 51 405 złotych a wydatki kwoty 51 500 złotych. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Istotnym jest, że ustawodawca nie wprowadza wymogu braku jakiegokolwiek majątku, ale warunek braku środków, gdyż tylko za pomocą środków pieniężnych ponoszone są koszty postępowania. Co więcej, w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż osoba prawna obowiązana jest do wykazania nie tylko tego, że nie posiada niezbędnych środków, ale również tego, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (p. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 266/08; postanowienie NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt I GZ 62/08; postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 123/12 – publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na gruncie niniejszej sprawy należy stwierdzić, że sytuacja strony skarżącej nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. Istotne w sprawie jest, że spółka, pomimo, że powołuje się na trudności finansowe, nadal prowadzi działalność gospodarczą. Spółka nie wykazała przy tym, aby zachwianiu uległa jej płynność finansowa, ani też nie składała wniosków o ogłoszenie upadłości. Nie można zarazem w realiach przedmiotowej sprawy mówić o braku środków w sytuacji, w której z przedłożonych wydruków z rachunku bankowego spółki wynika, iż na jej rachunek wpływają wpłaty opisane jako "wpłaty gotówki posiadacza utarg" a zatem uzyskane wskutek prowadzenia działalności gospodarczej. Część tych wpłat oscyluje przy tym w granicach kilku lub kilkunastu tysięcy złotych, a stan rachunku wielokrotnie przewyższał dziesięć tysięcy złotych. Niewątpliwe spółka dysponowała więc kwotami pozwalającymi na pokrycie kosztów sądowych a struktura wydatków nie wskazuje na niemożność przeznaczenia posiadanych środków na uiszczenie wpisu sądowego w szczególności, iż spółka reguluje swoje należności względem innych podmiotów gospodarczych. Spółka nie wykazała również w złożonym oświadczeniu, by jej płynność finansowa była zagrożona w następstwie poniesienia kosztów sądowych. Przyznania prawa pomocy nie uzasadniają bowiem same zadeklarowane trudności finansowe spółki zwłaszcza, że pozostają one elementem nieodzownie związanym z kalkulacją prowadzenia działalności gospodarczej. Zauważyć także należy, że półrocze bieżącego roku spółka zakończyła odnotowując przychód na poziomie przekraczającym 139 tysięcy złotych. Sama strata jest przy tym jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I FZ 260/08, niepubl.). Znacznie istotniejsze jest to, że skarżąca w dalszym ciągu uzyskuje przychody oraz to, iż tak posiadanymi środkami może swobodnie gospodarować. Wykazanie w danym roku podatkowym niewielkiego dochodu lub nawet straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. Jak podnosi się w orzecznictwie, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08; treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W konkluzji podkreślić należy że spółka nie wykazała, by konieczność poniesienia przez nią kosztów sądowych odbiegała od innych ciężarów finansowych, jakie ponosi w związku z prowadzoną przez nią działalnością. Ubieganie się przez stronę skarżącą o prawo pomocy nie może prowadzić do redystrybucji jej środków w kierunku wykonywania umów cywilnoprawnych bądź regulowania innych należności, kosztem opłat sądowych należnych względem Skarbu Państwa. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. W przedmiotowej sprawie natomiast spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie Z tej przyczyny na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji