VI SA/Wa 2266/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym p o s t a n a w i a: odmówić B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Wydanym w niniejszej sprawie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Strona skarżąca złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a po wezwaniu Sądu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, wniosła sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Natomiast składając skargę kasacyjną od powyższego wyroku, skarżąca rozszerzyła zakres wniosku o przyznanie prawa pomocy, wnosząc o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca powołała się na trudną sytuację finansową spowodowaną odnotowaniem straty za ubiegły rok obrotowy w wysokości 282.889,85 zł oraz brak środków trwałych. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 5.000 zł, wartość środków trwałych to 0 zł, a strata za ostatni rok obrotowy według bilansu zamknęła się w kwocie 282.889,85 zł. Natomiast na rachunku bankowym znajdują się środki w wysokości 388,72 zł. Po analizie dokumentów finansowych przedstawionych przez skarżącą, postanowieniem z dnia 12 grudnia 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Od powyższego orzeczenia skarżąca wniosła sprzeciw, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zarzuciła, iż referendarz sądowy ocenił wydolność finansową spółki "na wyrost", opierając się na domniemaniach związanych z funkcjonowaniem i dochodami skarżącej, nie uwzględniając jej kondycji finansowej w dniu rozpoznawania wniosku. Wyjaśniła też, że systematyczny wzrost zainteresowania usługami spółki wynika z jej krótkiego stażu na rynku, jednakże młodej spółce trudno jest utrzymać się na rynku. W celu zapewnienia możliwości dalszego funkcjonowania spółka musi otrzymywać pomoc finansową "z zewnątrz" Zatem wpłaty dokonywane przez jedynego udziałowca spółki (z jego własnych środków) stanowią próbę ratowania skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do treści art. 259 § 1 p.p.s.a. od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. Natomiast w myśl art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Na wstępie należy podkreślić, że z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wypływa jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004 r., str. 319). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną oraz prezentowane w tym zakresie stanowisko doktryny do realiów rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym nie została spełniona. Ponowna analiza stanu majątkowego skarżącej spółki dokonana w oparciu o podniesione okoliczności oraz przedłożone do akt sprawy kserokopie dokumentów źródłowych, prowadzi do wniosku, iż jej sytuacja finansowa pozwala na uiszczenia zarówno opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł , jak i wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 200 zł. Z dokumentów nadesłanych do akt niniejszej sprawy wynika, że skarżąca w roku 2012 spółka poniosła stratę w kwocie 206.720,83 zł przy przychodzie w wysokości 310.354,30 złotych. W sprawozdaniu z działalności skarżącej za rok 2012 wskazano, że na przestrzeni poszczególnych miesięcy systematycznie rosła sprzedaż usług ochrony na rzecz osób fizycznych, co jednoznacznie dobrze rokuje na działalność spółki w roku 2013. Z dodatkowych informacji i objaśnień do sprawozdania z działalności spółki za 2012 rok, nadesłanych do sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 1196/13, wynika, że skarżąca rozpoczęła działalność gospodarczą w marcu 2012 r., zatrudniła 265 osób, osiągnęła przychód netto ze sprzedaży usług ochrony w wysokości 287.682,75 zł, a odnotowana strata finansowa netto w kwocie 224.462,53 zł jest związana z zakupem 273 sztuk kas fiskalnych (niezbędnych ze względu na rodzaj prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej) za kwotę netto 109.473 zł. Z kolei z przedłożonego rachunku zysków i strat skarżącej spółki za rok 2013 wynika, że osiągnęła przychód netto ze sprzedaży w wysokości 647.900,97 zł. Koszty działalności operacyjnej zamknęły się w kwocie 941.372,86 złotych. Uwzględniając pozostałe przychody i koszty operacyjne, strata netto skarżącej spółki za rok 2013 wyniosła 292.260,29 złotych. Natomiast rachunek zysków i strat skarżącej spółki sporządzony na dzień 31 marca 2014 roku wskazuje, że osiągnęła ona w pierwszym kwartale bieżącego roku przychód netto ze sprzedaży w wysokości 158.356 złotych, a koszty działalności operacyjnej zamknęły się w kwocie 273.604 złotych. Skarżąca przedstawiła również wyciągi z rachunku bankowego za okres od [...] czerwca 2014 roku do [...] września 2014 roku, na którym saldo końcowe wyniosło 832,48 zł. Oceniając stan majątkowy skarżącej należy zauważyć znaczny wzrost przychodów netto ze sprzedaży w stosunku do roku 2012. I tak, o ile 2012 rok zamknął się przychodem netto na poziomie 287.682,75 złotych, to w roku 2013 przychód z tego tytułu sięgnął kwoty 647.900,97 złotych. Zarazem nastąpił wzrost kosztów działalności operacyjnej z kwoty 535.590,69 złotych w 2012 roku do kwoty 941.372,86 złotych w roku 2013. Wzrost ten w odniesieniu do poszczególnych kategorii dotyczył zarówno wypłacanych przez spółkę wynagrodzeń, które wzrosły z kwoty 244.445,07 złotych do kwoty 422.079,00 złotych. Zużycie materiałów i energii także się zwiększyło - z kwoty 111.351,54 złotych do kwoty 185.650,83 złotych. Znacznie powiększyła się też wartość kosztów usług obcych - z kwoty 123.258,63 złotych do kwoty 249.300,93 złotych. Również wyniki finansowe uzyskane na koniec pierwszego kwartału 2014 roku pozwalają przypuszczać, że skarżąca co najmniej utrzymuje poziom przychodów i kosztów z roku 2013. Otóż w okresie od 1 stycznia 2014 roku do 31 marca 2014 roku przychód netto ze sprzedaży przekroczył 150 tysięcy złotych, a na wynagrodzenia (w ww. okresie) spółka przeznaczyła ponad 112 tysięcy złotych. Z przedstawionych powyżej okoliczności wynika bezspornie, że skarżąca spółka, pomimo odnotowywanej straty z prowadzonej działalności gospodarczej, ewidentnie zwiększyła jej skalę. Oprócz ogólnego znacznego wzrostu przychodu, świadczy o tym niewątpliwie podniesienie poziomu wydatków na wynagrodzenia i zużycie materiałów i energii. Wskazywana przez skarżącą strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza automatycznie konieczności zwolnienia strony z kosztów sądowych. Wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę (vide postanowienie NSA z 9 września 2013 r., II GZ 489/13, LEX nr 1559180). Analiza transakcji dokonywanych na rachunku bankowym skarżącej spółki wskazuje, że jedynych, lecz regularnych wpłat na ten rachunek dokonuje prezes zarządu skarżącej spółki. I tak w miesiącu lipcu przelane przez niego środki wyniosły łącznie 15 tysięcy złotych, w miesiącu sierpniu 12 tysięcy złotych, a w miesiącu wrześniu 13 tysięcy złotych. Zarazem z przedstawionych wyciągów z rachunku bankowego wynika, że przeważające operacje na rachunku polegały na dokonywaniu przelewów na rzecz komorników sądowych, urzędu skarbowego, ZUS, a także agencji ochrony. Wyciągi nie dokumentują więc żadnych kwot uzyskiwanych z tytułu prowadzonej działalności, podczas gdy kwoty te złożyły się na wykazaną w rachunku zysków i strat wysokość przychodu przekraczającego w 2013 roku siedemset tysięcy. W tym miejscu podkreślić należy, że w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, wprowadził większe rygory, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych, a ponadto uzależnił przyznanie prawa pomocy – mimo zaistnienia przesłanek ustawowych – od uznania sądów. Analiza orzeczeń sądów administracyjnych w tym zakresie również prowadzi do konstatacji, że jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe (vide postanowienie NSA z 17 lutego 2009 r., II OZ 140/09, LEX nr 535035). Ponadto nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (vide postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 16 października 2008 r., I SA/Po 1433/07, LEX nr 507290, a także postanowienia NSA z 5 czerwca 2008 r., I FZ 236/08, LEX nr 479142 oraz z 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, LEX nr 477191). Dokonanej oceny nie zmienia też wykazana przez skarżącą argumentacja jakoby ocenie podlegały jedynie hipotetyczne dochody spółki, bowiem podstawowym zagadnieniem w tej sprawie jest okoliczność regularnych wpłat dokonywanych przez udziałowca spółki, przy jednoczesnym braku jakichkolwiek wpłat sugerujących potwierdzenie prowadzonej działalności gospodarczej. Zatem czyni to niewyjaśnionym faktyczny stan środków pieniężnych posiadanych przez spółkę, której to obowiązkiem było "wykazanie" zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Powyższy wniosek znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., w myśl którego wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (vide postanowienie NSA z 7 czerwca 2013 r., sygn. akt II GZ 262/13, LEX nr 1549651). Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku strony, bowiem nie przedstawiła ona ani we wniosku ani w sprzeciwie okoliczności, które mogłyby wykazać zaistnienie przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Uwzględniając powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.