VI SA/Wa 2493/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym postanawia: odmówić skarżącej B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej też jako skarżąca, spółka), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Do skargi skarżąca załączyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu wniosku powołała się na trudną sytuację finansową spowodowaną odnotowaniem straty za ubiegły rok obrotowy w wysokości 206.720,83 zł oraz aktualny stan jej rachunku bankowego, na którym znajdują się środki w kwocie 448,06 zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, iż wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 5.000 zł, wartość środków trwałych to 0 zł, a strata za ostatni rok obrotowy według bilansu zamknęła się w kwocie 206.720,83 zł. Natomiast z dokumentów, nadesłanych przez skarżącą w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego wynika, że w roku 2012 spółka poniosła stratę w kwocie 206.720,83 zł przy przychodzie w wysokości 310.354,30 zł (kopia zeznania CIT-8 za rok podatkowy 2012 – karty 31-32 verte akt). Bilans na dzień 31 grudnia 2012 r. wskazuje, iż aktywa spółki osiągnęły wartość 54.378,10 zł. W sprawozdaniu z działalności skarżącej za rok 2012 wskazano, że na przestrzeni poszczególnych miesięcy systematycznie rosła sprzedaż usług ochrony na rzecz osób fizycznych, co jednoznacznie dobrze rokuje na działalność spółki w roku 2013. Skarżąca rozpoczęła działalność gospodarczą w 2012 r., zatrudniła pracowników oraz zakupiła kasy fiskalne konieczne w prowadzeniu działalności. Przewidywany rozwój spółki skupia się na pozyskiwaniu większej liczby klientów, co wiąże się z zatrudnianiem pracowników oraz z zakupem kolejnych kas fiskalnych. Skarżąca przedstawiła również wyciągi z rachunku bankowego za miesiące maj, czerwiec i lipiec 2013 r. Z wyciągów tych wynika m. in., że E. B. - jedyny udziałowiec skarżącej spółki dokonuje systematycznych wpłat, znacznych kwot na rachunek bankowy skarżącej: w dniu 17 maja 2013 r. – 5000 zł, w dniu 21 maja 2013 r. – 8000 zł, w dniu 4 czerwca 2013 r. – 2300 zł, w dniu 7 czerwca 2013 r. – 10000 zł, w dniu 24 czerwca 2013 r. – 10000 zł, w dniu 5 lipca 2013 r. - 20000 zł, w dniu 24 lipca 2013 r. – 7400 zł, w dniu 26 lipca 2013 r. - 1600 zł. Przedstawione wyciągi wskazują również, że skarżąca przeznacza co miesiąc ponad 4000 zł na obsługę prawną. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. W terminie skarżąca spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od powyższego postanowienia. W złożonym sprzeciwie spółka podtrzymując uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy wyjaśniła, iż ocena możliwości finansowych skarżącej została dokonana w sposób wadliwy bowiem błędnie przyjęto, że sytuacja finansowa skarżącej nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej cytowanej jako "p.p.s.a.") od zarządzeń wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cytowanej ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Rozpatrując przedmiotowy wniosek Sąd miał na względzie przepis 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., w myśl którego prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści powyższego przepisu wynika, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Sąd, po przeanalizowaniu przedstawionych przez skarżącą dokumentów, uznał, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki, o których stanowi art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., gdyż strona nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, sprzeciwie oraz z dokumentów przedstawionych w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego wynika, że skarżąca działalność gospodarczą rozpoczęła w marcu 2012 r., a poniesiona przez nią strata w roku ubiegłym była konsekwencją zakupu 273 sztuk kas fiskalnych niezbędnych do prowadzenia działalności (tj. usługi ochrony dla osób fizycznych i firm). Jednocześnie skarżąca odnotowała wzrost sprzedaży świadczonych usług, co oznacza brak poważnych zagrożeń dla jej działalności. Ponadto analiza transakcji dokonywanych na rachunku bankowym skarżącej spółki wskazuje, że jedynych lecz regularnych wpłat na ten rachunek (kwoty od 1600 do 20000 zł) dokonuje E. B. będący jedynym udziałowcem skarżącej spółki, co sugerowałoby, że wszelkie przychody spółki pochodzące ze sprzedaży towarów i usług wpłacane są na konto E. B. ewentualnie przekazywane są mu przez pracowników spółki w formie gotówkowej. Powyższa okoliczność powoduje w istocie niejasność w zakresie możliwości precyzyjnego oszacowania wpływów spółki na jej rachunek pochodzących z zapłaty ze strony klientów za wykonane przez spółkę usługi. Ponadto ze środków zgromadzonych na tym rachunku spółka pokrywała koszty obsługi prawnej wynoszące średnio ok. 4000 zł w skali miesiąca. Zauważyć należy, iż w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, iż nie można uznawać wszelkich kosztów działalności gospodarczej za priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego, nadto wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy osobie prawnej nie stanowi wykazanie straty w swojej działalności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt I FZ 344/11, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2013 r., sygn. akt II FZ 553/13, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11). Przede wszystkim należy zauważyć, że ustawodawca, w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, wprowadził większe rygory, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych, a ponadto uzależnił przyznanie prawa pomocy – mimo zaistnienia przesłanek ustawowych – od uznania sądów. Analiza orzeczeń sądów administracyjnych w tym zakresie również prowadzi do konstatacji, że jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe (postanowienie NSA z dnia 17 lutego 2009 r., II OZ 140/09). Ponadto nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (postanowienie WSA w Poznaniu z 16 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, a także postanowienie NSA z 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08). Dokonanej oceny nie zmienia również wykazana przez skarżącą argumentacja jakoby ocenie podlegały jedynie hipotetyczne dochody spółki, bowiem podstawowym zagadnieniem w tej sprawie jest okoliczność regularnych wpłat dokonywanych przez udziałowca spółki, przy jednoczesnym braku jakichkolwiek wpłat sugerujących potwierdzenie prowadzonej działalności gospodarczej. Zatem czyni to niewyjaśnionym faktyczny stan środków pieniężnych posiadanych przez spółkę, której to obowiązkiem było "wykazanie" zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Powyższe znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie, umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. orzeczenie NSA z 6 czerwca 2013 r., sygn. akt II GZ 262/13). Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku strony, bowiem nie przedstawiła ona ani we wniosku ani w sprzeciwie okoliczności, które mogłyby wykazać zaistnienie przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.