VI SA/Wa 2600/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant ref. staż. Julia Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi I.C. na decyzję Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie o sygn. akt [...] oddala skargę w całości I. C., pismem z dnia [...] września 2014 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy członków [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] lutego 2015 r. skarżący został zwolniony od kosztów sądowych i ustanowiono dla niego adwokata. Wyrokiem z dnia 3 czerwca 2015 roku, sygn. VI SA/Wa 3349/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę I. C. na ww. uchwałę. Na wniosek złożony przez pełnomocnika skarżącego zostało sporządzone uzasadnienie do powyższego wyroku, a odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...] lipca 2015 r. Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. reprezentujący skarżącego pełnomocnik sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wskazując, że po ponownym przeanalizowaniu akt postępowania nie znalazł podstaw do wywiedzenia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca 2015 roku, sygn. VI SA/Wa 3349/14 jest prawomocny od dnia [...] sierpnia 2015 r. Pismem z dnia [...] października 2015 r. I. C. wniósł o wznowienie postępowania w sprawie VI SA/Wa 3349/14, wskazując, że przez rażące zaniedbanie pełnomocnika ustanowionego z urzędu, został pozbawiony złożenia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wskazał, że z uwagi na nowe dowody, stanowiące potwierdzenie jego uzasadnionych zarzutów w sprawie, skarga o wznowienie postępowania jest zasadna. Na wezwanie Sądu, pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. skarżący uzupełnił braki formalne skargi o wznowienie postępowania i wskazał, że skargę o wznowienie postępowania wnosi na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: - art. 272 § 1 – z uwagi na fakt, że uchwały Rady [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa w Bydgoszczy oraz Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa zostały podjęte na podstawie zapisów ustawy zakwestionowanej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2010 r.; sygn. K 1/09; - art. 273 § 2 z uwagi na wykrycie okoliczności oraz środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy (Wniosek o ponowny wpis na listę członków do wraz z odpowiedzią Okręgowej Rady w [...] - załącznik do skargi o wznowienie postępowania), a skarżący nie mógł skorzystać z nich w poprzednim postępowaniu; - art. 273 § 3 - z uwagi wykrycie prawomocnego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2010 roku; o sygnaturze akt: K1/09 dotyczącego meritum tej samej sprawy.  Skarżący wyjaśnił, że o podstawie wznowienia dowiedział się z doręczonego pełnomocnikowi z urzędu odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem Wskazał, że osobiście zapoznał się z wyrokiem i uzasadnieniem w dniu [...] lipca 2015 r. poprzez korespondencję otrzymaną od pełnomocnika. Skarżący wniósł o zmianę uchwały Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2014 r. w sprawie skreślenia go z listy członków [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa i przywrócenie go na listę członków. Podkreślił, że regulacje stosowane w zaskarżonych uchwałach dotyczące zawieszenia oraz skreślenie listy członków są wykorzystywane za podstawę prawną do wymuszania na członkach samorządu realizacji interesów korporacyjnych. Nieopłacenie składek korporacyjnych w terminie, skutkuje bowiem pozbawieniem konstytucyjnego prawa do wykonywania zawodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Na wstępie rozważań wskazać należy, że skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o charakterze wyjątkowym, ponieważ zmierza do obalenia prawomocnego orzeczenia sądu kończącego postępowanie. Dlatego jest oparta na wąsko określonych podstawach, które należy interpretować ściśle. Podstawy skargi o wznowienie postępowania wymienione zostały taksatywnie w przepisach art. 271-273 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Tym samym niedopuszczalna jest dowolność w zastosowaniu tej instytucji, a także rozszerzająca interpretacja przesłanek wznowienia postępowania. Działanie takie podważyłoby bowiem zasadę stabilności orzeczeń sądowych. Uwzględnienie skargi w omawianym zakresie możliwe byłoby jedynie wówczas, gdy sąd potwierdzi wystąpienie przesłanki wznowienia, a więc, że rzeczywiście okoliczność uzasadniająca wznowienie postępowania miała miejsce. W rozpoznawanej sprawie Sąd badając dopuszczalność skargi o wznowienie postępowania, zarówno na posiedzeniu niejawnym (art. 280 p.p.s.a.) jak i na rozprawie (art. 281 p.p.s.a.) uznał, że jest ona wniesiona w terminie (art. 277 powołanej ustawy) i opiera się na ustawowej przesłance wznowienia. Uznanie dopuszczalności wznowienia pozwala na przejście do merytorycznego rozpoznania sprawy. Granice rozpoznania sprawy zakreśla przy tym podstawa wznowienia (art. 282 § 1 p.p.s.a.). Zasadniczym zarzutem podnoszonym przez skarżącego w skardze o wznowienie postępowania jest zarzut rażącego zaniedbania w postępowaniu przez dotychczasowego pełnomocnika ustanowionego z urzędu, skutkujące pozbawieniem skarżącego możliwości złożenia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przepis art. 271 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności m.in. jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Zgodnie z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. jedną z przyczyn uzasadniających wystąpienie ze skargą o wznowienie postępowania, jest zaistnienie sytuacji, w której wskutek naruszenia przepisów prawa strona była pozbawiona możności działania. Przesłankę tę należy przy tym rozumieć jako niemożność obrony przez stronę swoich praw na skutek naruszenia prawa powodującego niemożność podejmowania przez stronę czynności procesowych. Przesłanka ta nie może być natomiast skutecznie powoływana w sytuacji, gdy strona miała zagwarantowaną przed Sądem możliwość podejmowania wszystkich czynności procesowych, a - z racji regulacji prawnej, zawartej w art. 175 § 1 p.p.s.a., dotyczącej tzw. ustawowego przymusu adwokacko-radcowskiego, który obowiązuje przy sporządzaniu skargi kasacyjnej, nie mogła samodzielnie tego rodzaju pisma procesowego sporządzić. W tym przypadku ograniczenie prawa strony do samodzielnego działania przed sądem jest konsekwencją skali trudności w prawidłowym skonstruowaniu sformalizowanego pisma procesowego, jakim jest skarga kasacyjna, co ściśle wiąże się z obowiązującą zasadą orzekania przez Sąd Kasacyjny, polegającą na orzekaniu tylko w granicach zarzutów, podniesionych w tejże skardze. W związku z powyższym, ograniczenie w tym przypadku samodzielności stron nie jest następstwem naruszenia prawa, o którym mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Tego rodzaju naruszeniem nie jest także odmowa sporządzenia przez pełnomocnika strony skargi kasacyjnej, w sytuacji w której pełnomocnik ten nie widzi podstaw do jej wniesienia. W tym przypadku winien on jedynie sporządzić opinię o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej, co w analizowanej sprawie miało miejsce. Okoliczność, że powyższe działanie pełnomocnika nie było akceptowane przez skarżącego, pozostaje poza kognicją Sądu. Jest to problem istniejący wyłącznie pomiędzy pełnomocnikiem a mocodawcą (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. I OSK 751/11 - www. cbois.nsa.gov.pl). Brak nienależytej reprezentacji w rozumieniu powołanego przepisu nie dotyczy zatem sytuacji, gdy za stronę działa prawidłowo ustanowiony pełnomocnik. Osoba reprezentowana przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy. Skoro skarżący uznał, że nie jest w stanie sam prowadzić sprawy sądowoadministracyjnym i zwrócił się do Sądu o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, to intencją jego było, aby sprawa była prowadzona należycie i podejmowane były racjonalne działania. Skoro po zapoznaniu się z uzasadnieniem zapadłego w sprawie wyroku, reprezentujący skarżącego pełnomocnik uznał, że nie jest zasadne wnoszenie skargi kasacyjnej, to prawidłowo sporządził opinię o braku podstaw do jej wniesienia. Kopia tej opinii została skarżącemu doręczona przez pełnomocnika i mógł się z nią zapoznać. W ocenie Sądu, w sprawie objętej skargą o wznowienie, nie można zarzucić ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego jakiegokolwiek uchybienia w działaniu. Jak wynika z akt sprawy, także i treści skargi o wznowienie postępowania, ustanowiony pełnomocnik podejmował niezwłocznie wszelkie czynności w sprawie, o których informował skarżącego. Odnosząc się do kolejnej podstawy wznowienia wskazanej przez skarżącego należy wyjasnić, że zgodnie z art. 272 § 1 p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. W myśl § 2, zdanie pierwsze, w sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą z dnia 28 czerwca 2010 r., sygn. akt II GPS 1/10, przesądził przy tym, że przepis art. 272 § 1 p.p.s.a. "stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien stosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w sprawie". Skarżący w uzupełnieniu skargi o wznowienie, powołuje się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2010 r. w sprawie o sygnaturze akt K 1/09. Należy podkreślić, że wyrok ten dotyczył art. 55 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. Z 2001 r. Nr.5 , poz. 42 ze zm.), natomiast zaskarżona uchwała w sprawie objętej skargą o wznowienie sygn. VI SA/Wa 3349/15, w I instancji została wydana na podstawie art. 19 ust. 2 i art. 42 ust. 2 ww. ustawy, które to przepisy nie były przedmiotem wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. K 1/19. Kwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny przepis art. 55 ust. 2 wymienionej ustawy, w chwili orzekania przez organy administracji w sprawie objętej skargą o wznowienie, już nie obowiązywał, bowiem wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego utracił moc. W niniejszej sprawie nie zaistniała zatem przesłanka wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego z art. 272 § 1 p.p.s.a. Kolejna wskazana przez skarżącego podstawa wznowienia została określona w art. 273 § 2 p.p.s.a., stanowiącym, że można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. W piśmiennictwie wskazuje się, że w przepisie tym chodzi o takie okoliczności faktyczne i dowody, które istniały w czasie trwania postępowania, którego wznowienia strona się domaga, ale nie były znane stronom i z tego tylko względu nie mogły one z nich skorzystać. Środek dowodowy, który powstał po uprawomocnieniu się wyroku nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania (por. H. Knysiak-Molczyk w T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz). Ponadto dyspozycja przepisu art. 273 § 2 p.p.s.a. wskazuje, że podstawę wznowienia postępowania będzie stanowiła taka okoliczność lub środek dowodowy, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Powołując zatem nowe okoliczności lub nowe dowody, należy równocześnie podać, w jakim zakresie ich uwzględnienie może zmienić podstawę orzekania, wpływając tym samym na treść rozstrzygnięcia. Zgodnie z jednolitym orzecznictwem sądowoadministracyjnym wykrycie nowych okoliczności lub dowodów, o którym mowa w powołanym przepisie odnosi się tylko do takich, które w poprzednim postępowaniu w ogóle nie były ujawnione i zgłaszane, bowiem nie były one znane ani stronom, ani rozstrzygającym sprawę organom w dacie podejmowania końcowego rozstrzygnięcia, chociaż obiektywnie wtedy istniały, a strona nie miała jakichkolwiek możliwości ich procesowego wykorzystania (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2012 r., sygn. akt II OSK 2135/12). Wobec powyższego, załączony do skargi o wznowienie postępowania wniosek o ponowny wpis na listę członków, wraz z odpowiedzią Okręgowej Rady w [...], jako dokumenty wytworzone po uprawomocnieniu się wyroku z dnia [...] czerwca 2015 r., nie mogą stanowić podstawy wznowienia postępowania w niniejszej sprawie. W sprawie nie zaistniała także podstawa wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 273 § 3 p.p.s.a. Późniejsze wykrycie prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy, rozumieć należy wyłącznie jako wykrycie prawomocnego orzeczenia sądu rozstrzygającego skargę na tę samą ostateczną decyzję administracyjną (lub postanowienie), która była przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie, której dotyczy żądanie wznowienia. Sformułowanie zawarte w art. 273 § 3 p.p.s.a. oznacza, że przedmiotem rozstrzygnięcia w tym wyroku są te same prawa i obowiązki, dotyczące tych samych podmiotów, wynikające z określonych norm prawnych, które pomiędzy nimi były przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu, którego wznowienia dotyczy skarga. Chodzi więc o sytuację, w której w późniejszym postępowaniu można było i należało, zgłosić zarzut powagi rzeczy osądzonej. Pogląd ten przyjęto w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia: z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. II GSK 361/05; z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. II OSK 983/08; z dnia 22 maja 2009 r., sygn. I OSK 535/09). W niniejszej sprawie brak jest podstaw, ażeby utożsamiać orzeczenie dotyczące "tej samej sprawy" z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2010 r. sygn. K 1/19. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi o wznowienie postępowania sądowego.