VI SA/Wa 2803/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędzia WSA Renata Nawrot Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2014 r. sprawy ze skargi K. z siedzibą w E., Holandia na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] Urząd Patentowy RP, na podstawie art. 134 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003, Nr 119, poz. 1117 ze zm., dalej cyt. jako p.w.p.), stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez K. z siedzibą w E., Holandia, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem przez Urząd Patentowy RP postanowienia z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] oddalającego wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie o unieważnienie w części patentu o nr [...] pt: "Sposób konwersji ciągu m-bitowych słów informacji do postaci sygnału modulowanego, urządzenie kodujące i nośnik zapisu". Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym : W dniu [...] stycznia 2011 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek D. S.A. z siedzibą R. o unieważnienie w części patentu o nr [...] pt: "Sposób konwersji ciągu m-bitowych słów informacji do postaci sygnału modulowanego, urządzenie kodujące i nośnik zapisu" udzielonego na rzecz K. z siedzibą E., Holandia (dalej zwana jako "strona skarżąca", :skarżąca"). Podczas rozprawy w dniu [...] grudnia 2011 r. skarżąca wniosła na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. o zawieszenie przedmiotowego postępowania do czasu rozstrzygnięcia wniosku o upadłość przedsiębiorstwa wnioskodawcy – D. S.A. z siedzibą R., który został złożony w dniu [...] października 2001 r. do Sądu Rejonowego w [...]. Wydanym na rozprawie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r., organ oddalił wniosek o zawieszenie przedmiotowego postępowania. Postanowienie wraz z uzasadnieniem zostało doręczone pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu [...] maja 2013 r. W dniu [...] stycznia 2012 r. strona skarżąca złożyło do Urzędu Patentowego RP wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem ww. postanowienia. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że w sprawie występuje zagadnienie wstępne, polegające na występowaniu zależności prowadzenia przedmiotowego postępowania od rozstrzygnięcia sprawy o ogłoszenie upadłości przedsiębiorstwa wnioskodawcy, które to postępowanie ma wpływ na kwestię legitymacji wnioskodawcy w postępowaniu prowadzonym przed Urzędem Patentowym RP o unieważnienie patentu o nr [...]. Urząd Patentowy RP postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez K. z siedzibą w E., Holandia, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem przez Urząd Patentowy RP postanowienia z dnia [...] grudnia 2011 r. Organ podniósł, że że wniosek ten nie został wniesiony w przepisanym terminie. Postanowienie z dnia [...] grudnia 2011 r. zawierało rozstrzygnięcie co do wniosku o zawieszenie przedmiotowego postępowania i w ww postanowieniu pouczono, iż termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy biegnie od dnia doręczenia postanowienia z dnia [...] grudnia 2011 r. Zatem, skoro postanowienie organu z dnia [...] grudnia 2011 r. o oddaleniu wniosku o zawieszenie przedmiotowego postępowania zostało doręczone stronie w dniu 15 maja 2013 r., to ewentualne wniesienie środka zaskarżenia o wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy powinno nastąpić po tej dacie. Złożony w dniu [...] stycznia 2012 r. przez stronę skarżącą wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy uchybia ww. terminowi jako przedwczesny. Na postanowienie Urzędu Patentowego RP z dnia skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postawiła zarzuty naruszenia: 1/ art. 134 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. i art. 256 ust. 1 p.w.p. przez błędne przyjęcie, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy na postanowienie z dnia 7 grudnia 2011 r. został wniesiony z uchybieniem terminu, 2/ art. 141 § 2 k.p.a. w związku z art. 255 10 p.w.p. i art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez błędne ustalenie rozpoczęcia biegu terminu na wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na postanowienie z dnia 7 grudnia 2011 r., 3/ art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. oraz art. 12 k.p.a. w związku z art. 134 k.p.a. i art. 256 p.w.p. poprzez doręczenie stronie odpisu postanowienia z dnia [...] grudnia 2011 r. wraz z uzasadnieniem po upływie 1,5 roku od dnia jego ogłoszenia i brak merytorycznego uzasadnienia rozpoznania pisma stanowiącego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez stronę w dniu [...] stycznia 2012 r. Strona skarżąca w uzasadnieniu skargi podniosła, że z art. 25510 w związku z 2558 p.w.p. który traktuje o konieczności sporządzania uzasadnienia w postępowaniu spornym i doręczenia, wynika, iż obowiązek doręczenia postanowienia wraz z uzasadnieniem stosuje się do postanowień wydanych na posiedzeniu niejawnym, co uzasadnia twierdzenie, iż postanowienia wydane na rozprawie nie wymagają odrębnego uzasadnienia i doręczenia stronie. Z uwagi na tę szczególną regulację nie znajdzie zatem zastosowania art. 125 § 1 k.p.a.. Jednakże nawet gdyby art. 125 § 1 k.p.a. miał zastosowanie w niniejszej sprawie, to przepis ten nie wyłącza działania art. 141 § 2 k.p.a. i nie zmienia faktu, iż byt prawny postanowienia ogłoszonego na rozprawie rozpoczyna się w dacie jego ogłoszenia. W konsekwencji, termin na wniesienie środka odwoławczego w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na postanowienie wydane i ogłoszone stronie na rozprawie należy liczyć od momentu ogłoszenia postanowienia. Zdaniem skarżącej nie ulega wątpliwości, iż postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania zostało ogłoszone ustnie podczas rozprawy w dniu [...] grudnia 2013 r., co zgodnie z art. 67 § 2 pkt 5 k.p.a. zostało utrwalone w protokole z rozprawy. Wbrew twierdzeniom organu wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu, postanowienie nie zawiera jednak pouczenia co do środków zaskarżenia. 1-miesięczny termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na postanowienie organu rozstrzygające wniosek o zawieszenie postępowania spornego rozpoczął zatem bieg w dacie ogłoszenia postanowienia, tj. w dniu [...] grudnia 2013 r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesiony przez stronę w dniu 5 stycznia należy zatem uznać za wniesiony w terminie. Bez uszczerbku dla powyższego, skarżący pragnie zauważyć, iż postanowienie z dnia [...] grudnia 2011 r. wraz z uzasadnieniem zostało doręczone pełnomocnikowi dopiero w dniu 15 maja 2013 r., tj. niemal po upływie 1,5 roku od daty jego ogłoszenia. Gdyby zatem termin do wniesienia środka odwoławczego zaczął biec od daty doręczenia postanowienia, należałoby przyjąć, iż upłynął w dniu 14 czerwca 2013 r. w tej dacie wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy znajdował się w aktach sprawy i spełniał wszystkie wymogi formalne, niezbędne do jego rozpoznania. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że treści art. 2551 p.w.p. wynika, że postanowienia i decyzje wydane na posiedzeniu niejawnym nie podlegają ogłoszeniu, co w żadnym razie nie oznacza, że akty prawne ogłoszone podczas rozprawy nie wymagają zachowania formy pisemnej, przewidzianej przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżąca pomyliła skutki czynności administracyjnej takiej jak ogłoszenie czy doręczenie postanowienia, decyzji z formą ww. aktów prawnych, wymaganą przepisami kodeksu postepowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego i to z przepisami obowiązującymi w dacie jego wydania. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm. – dalej cyt. jako p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W związku z tym sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego także wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 2 ppsa Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że zaskarżone postanowienie wydane zostało w toku toczącego się przed Urzędem Patentowym RP postępowania spornego zainicjowanego wnioskiem D. S.A. z siedzibą R. o unieważnienie w części patentu o nr [...] pt: "Sposób konwersji ciągu m-bitowych słów informacji do postaci sygnału modulowanego, urządzenie kodujące i nośnik zapisu" udzielonego na rzecz K. z siedzibą E., Holandia. W myśl art. 256 ust. 1 p.w.p. do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postepowania administracyjnego. W ustawie – Prawo własności przemysłowej nie zostały uregulowane przepisy dotyczące zawieszenia postepowania administracyjnego, dlatego też zastosowanie mają odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Podstawą wydania zaskarżonego postanowienia były przepisy art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a.. Zgodnie z art. 144 w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 11, dotyczącym zażaleń na postanowienia wydawane przez organy, do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Stosownie do treści art. 141 § 1 k.p.a na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Odnośnie kwestii zawieszenia postępowania służy stronie zażalenie wyłącznie w przypadkach, o których mowa w art. 101 § 3 k.p.a., czyli na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania. W konsekwencji stwierdzić należy, że w obecnym stanie prawnym na postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania administracyjnego zażalenie (oraz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) nie przysługuje. Przepis art. 101 § 3 k.p.a. został zmieniony przez art. 1 pkt 17 lit. b) ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r., zmieniającej z dniem 11 kwietnia 2011 r. Oznacza to, że Urząd Patentowy RP postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. stwierdził uchybienie terminu do złożenia przez skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem przez organ własnego postanowienia z dnia [...] grudnia 2011 r. nr oddalającego wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie o unieważnienie w części patentu o nr [...] pt: "Sposób konwersji ciągu m-bitowych słów informacji do postaci sygnału modulowanego, urządzenie kodujące i nośnik zapisu", pomimo, że na to postanowienie nie przysługiwał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W takiej sytuacji należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie zostało wydane bez podstawy prawnej, co wyczerpuje przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Okoliczność ta z kolei powoduje konieczność eliminacji zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego przez Sąd w drodze stwierdzenia jego nieważności. Tym samym zarzuty strony skarżącej zawarte w skardze są irrelewantne dla rozpoznania niniejszej sprawy. Powyższe stanowisko, analizujące zmianę przepisu art. 101 § 3 k.p.a. dokonaną z dniem 11 kwietnia 2011 r. ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi znalazło w pełni potwierdzenie w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 grudnia 2013 r. w sprawie II OSK 1811/12, w którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający sprawę na gruncie analogicznego stanu faktycznego podzielił argumentację Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażoną w wyroku z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 2296/12, że "wskazana wyżej nowelizacja miała na celu ograniczenie dopuszczalności wnoszenia zażaleń na rozstrzygnięcia niehamujące biegu postępowań administracyjnych. Aktualnie obowiązującą treść art. 101 § 3 K.p.a. należy odczytywać w ten sposób, że zażalenie przysługuje wyłącznie na postanowienie o zawieszeniu postępowania ("w sprawie zawieszenia postępowania") oraz na postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania ("w sprawie odmowy podjęcia postępowania"). Skoro w przepisie tym posłużono się zwrotem "w sprawie odmowy podjęcia postępowania", przez który ustawodawca rozumie jedynie postanowienia negatywne, to nie ma podstaw, aby w stosunku do postanowień "w sprawie zawieszenia postępowania" dokonywać wykładni rozszerzającej ten zwrot, zamiast ograniczać go wyłącznie do postanowień o zawieszeniu postępowania. Nadto stwierdzić należy, iż za koniecznością takiej interpretacji art. 101 § 3 K.p.a. przemawia również wykładnia celowościowa i systemowa tego przepisu. Istotą nowelizacji art. 101 § 3 K.p.a. było bowiem pozostawienie środka zaskarżenia na postanowienia tamujące postępowanie administracyjne i jednocześnie wyłączenie możliwości zaskarżania postanowień, które nie wstrzymują biegu postępowania administracyjnego, a więc na postanowienia o odmowie zawieszenia oraz o podjęciu zawieszonego postępowania administracyjnego. Uzasadnienia takiego założenia poszukiwać należy przede wszystkim w zasadzie szybkości postępowania (art. 12 K.p.a.) wymagającej od organu administracji publicznej wnikliwego i szybkiego działania w sprawie, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Co do zasady postępowanie administracyjne powinno być zakończone w terminach określonych w art. 35 K.p.a. Zauważyć przy tym trzeba, iż taki był też cel nowelizacji art. 101 § 3 K.p.a., którą m.in. wprowadzono do porządku prawnego nowy rodzaj środka zaskarżenia, tj. skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania. Cel ten został również niejako wzmocniony nawiązującą do tej skargi ustawą z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173)." Naczelny Sąd Administracyjny w cyt wyżej wyroku z dnia 19 grudnia 2013 r. w sprawie II OSK 1811/12 podzielił także "wyrażony w powyższym orzeczeniu pogląd, że z przedstawionych wyżej przyczyn uzasadnione pozostaje wyłączenie możliwości odrębnego zaskarżania postanowień, które nie tamują biegu postępowania administracyjnego. Trudno bowiem przyjmować, aby racjonalny ustawodawca z jednej strony wprowadzał mechanizmy udrażniające przebieg postępowania, a z drugiej strony utrzymywał te, które mogą służyć jego przedłużaniu. Podkreślić przy tym należy, iż strona niezadowolona z postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania nie zostaje pozbawiona możliwości jego kontroli. Zgodnie bowiem z art. 142 K.p.a. wskazane wyżej rozstrzygnięcie strona może kwestionować w odwołaniu od decyzji i ewentualnie w skardze do sądu administracyjnego na decyzję organu II instancji. Na takie też przyczyny uzasadniające wykluczenie zażalenia na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania wskazywano w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Sejm RP VI kadencji, nr druku: 2987). Ten sam argument przemawia także za wykluczeniem zażalenia na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania. Powyższa argumentacja jest zgodna z dotychczas kształtującym się orzecznictwem sądów administracyjnych na tle przedmiotowego zagadnienia (porównaj: postanowienia NSA z dn. 15.02.2013 r., sygn. akt II OSK 2921/12 oraz sygn. akt II OSK 2991/12; postanowienie NSA z dn. 23.05.2013 r., sygn. akt II OSK 1617/12; z dn. 22.10.2013 r. sygn. akt II OSK 1188/12 czy postanowienie WSA w Białymstoku z dn. 21.02.2012 r., sygn. akt II SA/Bk 513/11, wyrok WSA w Kielcach z dn. 13.09.2012 r., sygn. akt II SA/Ke 464/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl)." W konsekwencji powyższego, na gruncie niniejszej sprawy, skutkiem procesowym wyroku stwierdzającego nieważność zaskarżonego postanowienia jest pozostawienie w obrocie prawnym niezaskarżalnego postanowienia Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] oddalającego wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie o unieważnienie w części patentu o nr [...] pt: "Sposób konwersji ciągu m-bitowych słów informacji do postaci sygnału modulowanego, urządzenie kodujące i nośnik zapisu", które jednak zawiera błędnie pouczenie wymagające sprostowania. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.