VI SA/Wa 3299/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. Spółki z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. Spółki z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym p o s t a n a w i a: odmówić B. Spółce z o.o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z [...] listopada 2013 r., strona skarżąca – B. Spółka z o.o. z siedzibą w W., zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] października 2013 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Do skargi załączono wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. Uzasadniając wniosek, strona powołała się na trudną sytuację finansową spowodowaną odnotowaniem straty za ubiegły rok obrotowy w wysokości 206.720,83 zł oraz aktualny stan jej rachunku bankowego, na którym znajdują się środki w kwocie 448,06 zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, iż wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 5.000 zł, wartość środków trwałych to 0 zł, a strata za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniosła 206.720,83 zł. Natomiast z dokumentów, nadesłanych przez skarżącą przy piśmie z [...] marca 2014 r., wynikało, że w roku 2012 spółka poniosła stratę w kwocie 206.720,83 zł przy przychodzie w wysokości 310.354,30 zł. Bilans na 31 marca 2013 r. przedłożony do akt sprawy o sygn. VI SA/Wa 1196/13 wskazuje, iż zarówno aktywa spółki, jak i jej pasywa osiągnęły wartość 8.484,56 zł (na koniec roku obrotowego 2012 wartość aktywów i pasywów wynosiła po 54.378,10 zł). W trzecim kwartale bieżącego roku spółka nabyła towary i usługi o wartości 115.479 zł netto. W sprawozdaniu z działalności skarżącej za rok 2012 wskazano, że na przestrzeni poszczególnych miesięcy systematycznie rosła sprzedaż usług ochrony na rzecz osób fizycznych, co jednoznacznie dobrze rokuje na działalność spółki w roku 2013. Według dodatkowych informacji i objaśnień do sprawozdania z działalności spółki za 2012 rok, nadesłanych do sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 1196/13, skarżąca rozpoczęła działalność gospodarczą w marcu 2012 r., zatrudniła 265 osób, osiągnęła przychód netto ze sprzedaży usług ochrony w wysokości 287.682,75 zł, a odnotowana strata finansowa netto w kwocie 224.462,53 zł była związana z zakupem 273 sztuk kas fiskalnych (niezbędnych ze względu na rodzaj prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej) za kwotę netto 109.473 zł. Strona do wyjaśnień załączyła również wyciągi z rachunku bankowego za okresy: od [...] do [...] lipca 2013 r. (karty 26 – 30 akt), od [...] do [...] sierpnia 2013 r. (karty 31 – 34 verte akt) oraz od [...] do [...] września 2013 r. (karty 35 – 38 verte akt), na którym saldo końcowe zamknęło się w kwocie 237,17 zł. [...] marca 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy - wydał postanowienie, odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W uzasadnieniu wskazano, iż strona nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. W rozstrzygnięciu wskazano, iż z przedłożonych wydruków z rachunku bankowego spółki wynikało, iż na jej rachunek wpływają wpłaty od udziałowca oraz prezesa spółki, jak również spółka reguluje swoje należności względem innych podmiotów gospodarczych. Analiza sytuacji majątkowej skarżącej spółki, nie wykazała braku możliwości finansowych do uiszczenia wpisu sądowego. Pismem z [...] maja 2014 r. skarżąca spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego odmawiającego przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. W złożonym sprzeciwie spółka podtrzymując uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy wyjaśniła, iż ocena wydolności finansowej spółki dokonana przez referendarza sądowego została na wyrost. Zdaniem spółki prognozowanie ewentualnych dochodów i domniemanie w zakresie możliwości płatniczych podmiotu, stało w sprzeczności z rzeczywistą oceną aktualnych problemów finansowych, co powinno stanowić podstawę rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270) - dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 p.p.s.a. od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Na wstępie należy podkreślić, iż regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wypływa jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego, red. M. Szymczak, tom III, Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004 r., str. 319). Po ponownej analizie dokumentacji nadesłanej przez stronę skarżącą wynikało, iż działalność gospodarczą rozpoczęła w marcu 2012 r., a poniesiona przez nią strata w roku ubiegłym była konsekwencją zakupu 273 sztuk kas fiskalnych niezbędnych do prowadzenia działalności (tj. usługi ochrony dla osób fizycznych i firm). Jednocześnie skarżąca odnotowała wzrost sprzedaży świadczonych usług, co oznacza brak poważnych zagrożeń dla jej działalności. Ponadto analiza transakcji dokonywanych na rachunku bankowym skarżącej spółki wskazuje, że jedynych regularnych wpłat na ten rachunek (kwoty od 400 do 10.000 zł) dokonują – E. B. udziałowiec skarżącej spółki oraz I. N. prezes spółki - co nie wyjaśnia, w jaki sposób rozliczane są wpływy z działalności gospodarczej spółki. Powyższa okoliczność spowodowała niejasności i wątpliwości w dokonywanej w analizie faktycznego stanu środków pieniężnych posiadanych przez spółkę. Przede wszystkim należy zauważyć, że ustawodawca, w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, wprowadził większe rygory, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych, a ponadto uzależnił przyznanie prawa pomocy – mimo zaistnienia przesłanek ustawowych – od uznania sądów. Analiza orzecznictwa w tym zakresie również prowadzi do konstatacji, że jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe (postanowienie NSA z 17 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 140/09). Ponadto nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (postanowienie WSA w Poznaniu z 16 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, a także postanowienie NSA z 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Dokonanej oceny nie zmienia również wykazana przez skarżącą argumentacja jakoby ocenie podlegały jedynie hipotetyczne dochody spółki, bowiem podstawowym zagadnieniem w tej sprawie jest okoliczność regularnych wpłat dokonywanych przez udziałowca i prezesa spółki, zaś brak jakichkolwiek wpłat sugerujących potwierdzenie prowadzonej działalności gospodarczej. Zatem czyni to niewyjaśnionym faktyczny stan środków pieniężnych posiadanych przez spółkę, której to obowiązkiem było "wykazanie" zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Powyższy wniosek znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. (por. orzeczenie NSA z 6 czerwca 2013 r., sygn. akt II GZ 262/13). W tym miejscu należy także wskazać, że kwestię przyznania skarżącej prawa pomocy w oparciu o niemalże identyczne dokumenty, co wskazane powyżej, badał już Naczelny Sąd Administracyjny, który stwierdził m.in. w postanowieniu z 12 marca 2014 r. II GZ 91/14, że z oświadczeń złożonych w imieniu spółki wynikało, że wciąż prowadzi ona działalność gospodarczą i ponosi konieczne wydatki, takie jak m.in. wynagrodzenie pracowników, koszty najmu lokali, czy koszty paliwa. Tymczasem żadna ze wskazanych kategorii wydatków nie znalazła odzwierciedlenia w przedłożonych przez stronę wyciągów z rachunku bankowego, co może sugerować, że spółka posiada również inne (nieujawnione Sądowi) rachunki bankowe, a w każdym razie świadczy o niespójności między składanymi oświadczeniami o sytuacji majątkowej strony a dokumentami źródłowymi, które tę sytuację mają potwierdzać. W konsekwencji należało uznać, że skarżąca spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, co skutkować winno odmową przyznania spółce prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dodatkowo w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (...) powstaje na skutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem, powstanie straty, nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Innymi słowy, wykazanie jedynie straty w bilansie nie przesądza automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku strony, bowiem nie przedstawiła ona nowych okoliczności, które mogłyby skutkować odmienną oceną jego sytuacji finansowej w kontekście istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, uznać zatem należy, iż skarżąca spółka nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na uiszczenie wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 400 zł. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji