VII SA/Wa 1156/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla, sędzia WSA Izabela Ostrowska, Protokolant spec. Eliza Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2021 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie usunięcia danych z rejestru publicznego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz P. K. kwotę 680 złotych (słownie: sześćset osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Sprawiedliwości (Minister) decyzją z [...] kwietnia 2021r. [...], na mocy art. 18 w zw. z art. 20 ustawy z 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 152 – dalej ustawa) i art. 104, art. 107 § 1 i § 3, art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpoznaniu wniosku P. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy – utrzymał w mocy decyzję z [...] lutego 2021 r., którą odmówił usunięcia danych wnioskodawcy z Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym (Rejestr, RSPTS). Organ zaznaczył m.in, że 1 października 2017 r. na mocy ww. ustawy utworzono RSPTS jako środek ochrony przeciwdziałający zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym. W oparciu o art. 6 ust. 1 ustawy, zobligowano Biuro Informacyjne Krajowego Rejestru Karnego do zamieszczania w Rejestrze z dostępem ograniczonym danych o osobach prawomocnie skazanych za popełnienie przestępstw, o których mowa w art. 2 ustawy, tj. przestępstw przeciwko wolności seksualnej wymienionych w rozdziale XXV Kk (z wyłączeniem przestępstw z: 1. art. 201 Kk, chyba że popełniono je na szkodę małoletniego; 2. art. 202 § 1 Kk; 3. art. 202 § 3 Kk polegających na prezentowaniu treści pornograficznych związanych z prezentowaniem przemocy lub posługiwaniem się zwierzęciem; 4) art. 202 § 4a Kk; 5) art. 202 § 4b Kk polegających na przechowywaniu lub posiadaniu treści pornograficznych przedstawiających wytworzony albo przetworzony wizerunek małoletniego uczestniczącego w czynności seksualnej; 6. art. 202 § 4c Kk; 7. art. 204 § 1 i 2 Kk, chyba że zostały popełnione na szkodę małoletniego. Wyrokiem Sądu Rejonowego dla [...] z [...] lutego 2020 r. (prawomocnym od [...] marca 2020 r.) sygn. akt II K [...] wnioskodawcę skazano za występek z art. 202 § 3 Kk i art. 202 § 4a Kk w zw. z art. 11 § 2 Kk tj. czyny polegające na uzyskaniu dostępu, a następnie posiadaniu treści pornograficznych z udziałem małoletnich, jak i za pośrednictwem sieci internetowej na portalu "[...]" przy użyciu konta "[...]" rozpowszechnianie treści pornograficznych z udziałem małoletnich. Organ wskazał, że dane o skazaniu spełniają przesłanki z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy - orzeczenie jest prawomocne, wydane m.in. na mocy art. 202 § 3 Kk, za czyn, który nie polegał na prezentowaniu treści pornograficznych związanych z prezentowaniem przemocy lub posługiwaniem się zwierzęciem, lecz na rozpowszechnianiu treści pornograficznych z udziałem małoletnich. Biuro było zatem zobligowane do zamieszczenia danych w Rejestrze z dostępem ograniczonym, co nastąpiło [...] lipca 2020 r. Wniosek jest zatem niezasadny. Dalej dodał, że zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy Rejestr prowadzi Minister Sprawiedliwości. W zakresie określonym w tej ustawie realizację zadań związanych z prowadzeniem Rejestru zapewnia wchodzące w skład Ministerstwa Sprawiedliwości Biuro Informacyjne Krajowego Rejestru Karnego. Art. 5 ustawy określa zadania Biura: 1) przetwarzanie danych osobowych podlegających gromadzeniu w Rejestrze; 2) zabezpieczanie danych osobowych zgromadzonych w Rejestrze przed dostępem osób nieuprawnionych; 3) przygotowywanie projektów decyzji, postanowień i rozpatrywanie skarg w sprawach dotyczących przetwarzania danych osobowych zgromadzonych w Rejestrze. Czynności powyższe mają charakter techniczno-organizacyjny, co oznacza, że jeżeli dane spełniają warunki określone przepisami prawa do ich zamieszczenia w Rejestrze, to Biuro ma obowiązek je zamieścić. Nie jest to "autonomiczna decyzja administratora", lecz wykonanie obowiązku prawnego. Biuro nie podejmowało zatem w tej sprawie rozstrzygnięć merytorycznych, lecz wykonywało czynności techniczne związane z prowadzeniem Rejestru. Minister wskazał też, że na mocy art. 12 ust. 1 pkt 5d ustawy z 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 1158 oraz z 2021 r. poz. 187) Sąd Rejonowy dla [...] w karcie rejestracyjnej z [...] maja 2020 r. umieścił informację, że orzeczenie w ww. sprawie podlega zamieszczeniu w RSPTS. Podkreślił, że usunięcie danych z Rejestru może nastąpić tylko w przypadkach określonych w art. 18 ustawy. W sprawie danych P. K. nie ziściła się żadna z wymienionych w tym przepisie przesłanek. Skargę na powyższą decyzję złożył P. K. zarzucając: 1. wydanie jej przez podmiot podlegający wyłączeniu z mocy prawa - oba orzeczenia podpisała ta sama osoba, z-ca dyrektora Biura Informacyjnego Krajowego Rejestru Karnego; 2. nieuwzględnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia; 3. niezawiadomienie o wszczęciu postępowania zgodnie z art. 61 § 4 kpa., którego nie konwalidują następcze zawiadomienia, wysłane pod niewłaściwy adres. Skarżący wniósł o: stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji jako rażąco naruszającej prawo formalne i uchylenie decyzji ją poprzedzającej jako sprzecznych z prawem i ze stanem faktycznym; o wskazanie organowi kierunku załatwienia sprawy, zgodnym z wnioskami i interesem strony postępowania; zasadzenie kosztów postępowania. Zdaniem skarżącego naruszono art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. dotyczący wyłączenia pracownika od ponownego rozpatrzenia sprawy; art. 127 § 3 k.p.a. odsyłający do przepisów dotyczących odwołań; art. 140 k.p.a. odsyłający do przepisów regulujących postępowanie w I instancji; nie uwzględniono wymogu z art. 61 § 4 k.p.a. Następnie podkreślił, że jego dane osobowe są umieszczone w Rejestrze wbrew prawu. Z pierwszej decyzji skarżący dowiedział się, że Sąd Rejonowy dla [...] w karcie rejestracyjnej umieścił informację, że wyrok podlega zamieszczeniu w Rejestrze. Zdaniem strony, takie zawiadomienie, karta rejestracyjna, w myśl przepisów Kkw wymaga postanowienia, gdyż dotyczy obywatela tego kraju, a Konstytucja stoi na straży jego praw i stosuje się ją bezpośrednio. Postanowienia jednak nie wydano, albo strony nie zawiadomiono o jego istnieniu. Uniemożliwiono zatem zaskarżenie decyzji, a więc naruszono art. 7 § 1 w zw. z art. 2 punkt 3 Kkw. Nie zawiadomiono o wszczęciu postępowania, i niezastosowaniu przepisów Kkw. Skarżący dodał, że decyzje wydał ten sam urzędnik Biura Informacyjnego KRK – z-ca dyrektora p. M. P. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał przedstawione stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, które skutkować musiało wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Przepis ten wskazuje, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela dominujący w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym na gruncie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego jest tożsama z "naruszeniem prawa" i musi być brana pod uwagę w toku sądowej kontroli decyzji. W konsekwencji w razie stwierdzenia przez sąd, że kontrolowany akt narusza prawo, a naruszenie to daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego zachodzi podstawa do jego uchylenia w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., bowiem dyspozycja tego przepisu ma na celu przede wszystkim ochronę obiektywnego porządku prawnego (zob. wyroki NSA z 23 marca 2016 r., sygn. I OSK 2947/14; z 9 grudnia 2011 r., sygn. II OSK 807/11 i z 10 marca 2016 r., sygn. I OSK 1760/14 – CBOSA; a także wyrok WSA w Kielcach z 12 kwietnia 2017 r., sygn. II SA/Ke 682/16 oraz wyroki WSA w Opolu z 18 października 2016 r., sygn. II SA/Op 279/16 i z 18 lipca 2017 r., sygn. II SA/Op 175/15, pub. CBOSA oraz wyroki NSA z 27 sierpnia 2014 r., II GSK 963/13, LEX nr 1572685; wyroki WSA w Kielcach: z 14 lutego 2013 r., I SA/Ke 681/12, LEX nr 1339666, i z 15 maja 2014 r., II SA/Ke 263/14, LEX nr 1467824; wyrok WSA w Białymstoku z 20 lutego 2013 r., I SA/Bk 177/12, LEX nr 1331589, oraz wyrok NSA z 10 października 2013 r., I OSK 1573/13, LEX nr 1381658.). Stanowisko to znajduje aprobatę również w piśmiennictwie, w którym podkreśla się, że pojęciu "naruszenia prawa" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. należy nadawać zobiektywizowane znaczenie, nawiązujące do szerokiego pojmowania wad w konkretyzacji uprawnień i obowiązków w decyzji administracyjnej, które mogą być następstwem okoliczności niezależnych od organu orzekającego, a nawet zewnętrznych wobec danego postępowania jurysdykcyjnego (np. wadliwego prejudykatu). W takim ujęciu nie jest istotne, kto naruszył prawo, lecz to że proces kształtowania normy indywidualnej nie przebiegał, z takich, czy innych przyczyn, prawidłowo (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2015 r., wyd. 3, s. 594; T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak - Sudyka, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016 r., wyd. 6, s. 841-842). Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja narusza prawo, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., stosownie do którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27; Zarówno zaskarżoną decyzję, jak i decyzję ją poprzedzającą wydał bowiem ten sam pracownik - działający z upoważnienia Ministra Sprawiedliwości - tj. p. P. wbrew nakazowi wynikającemu z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., z którego wynika, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Należy zaznaczyć, że obecną treść przepis ten uzyskał z dniem 11 kwietnia 2011 r. w wyniku nowelizacji wprowadzonej na mocy art. 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2011, Nr 6, poz. 18 ze zm.). W uzasadnieniu projektu ustawy wskazano, że "celem tej nowelizacji jest wyłączenie pracowników, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, zarówno pracowników organu I instancji, jak również pracowników ministerstw i urzędów centralnych, którzy przygotowują i podpisują decyzje ministrów i kierowników urzędów centralnych wydawanych na skutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy". Należy mieć na uwadze, że zasada wyłączenia pracownika od udziału w sprawie w wyższej instancji stanowi dla strony gwarancję procesową bezstronnego, dwukrotnego rozpoznania sprawy, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, sformułowaną w art. 15 k.p.a. Jej realizacja ma zagwarantować, że nikt nie będzie sędzią we własnej sprawie, gdyż z wydanym poprzednio rozstrzygnięciem zwykle się identyfikuje przy jego ponownej ocenie (zob. uchwała NSA z 22 lutego 2007 r. sygn. akt II GPS 2/06 – CBOSA). Służy stworzeniu warunków przyczyniających się do wyeliminowania wszelkich wątpliwości co do bezstronności organu administracji publicznej. W świetle przedstawionej argumentacji zasygnalizować jedynie należy, że stosowanie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. uprzednio wywoływało rozbieżności w orzecznictwie. Na tym tle wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GSP 2/06, Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 15 grudnia 2008 r., sygn. akt P 57/07, a także NSA w składzie 7 sędziów w wyroku z 10 marca 2009 r., sygn. akt II OPS 2/09 (ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 60). W uchwale NSA z 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 13/0 przyjęto, że art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma zastosowania (tylko) do osoby piastującej funkcję ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a. Natomiast, w zakresie możliwości wyłączenia pracownika organu monokratycznego, na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., wypowiedział się NSA w uchwale z 18 lutego 2013 r. sygn. akt II GPS 4/12 (ONSAiWSA 2013, nr 4, poz. 458) wprawdzie odnosząc się do jego brzmienia przed zmianą (Dz. U. z 2011 r., Nr 6, poz. 18 ze zm.), niemniej stanowisko to znajduje również zastosowanie w kontrolowanej sprawie. W konsekwencji stwierdzonego naruszenia sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji ograniczyła się wyłącznie do kwestii procesowych, co zbędnym czyniło badanie zasadności zarzutów merytorycznych podniesionych przez skarżącego. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 pkt b p.p.s.a. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.