VII SA/Wa 1168/23

WyrokWSA w Warszawie2023-09-05

Skład orzekający: Renata Nawrot, Iwona Szymanowicz-Nowak, Iwona Ścieszka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, przedłużając termin wykonania obowiązków wynikających z ostatecznej decyzji PINB o dalsze 3 miesiące, wszechstronnie ocenił wskazywane przez stronę przyczyny i dokumenty na okoliczność zmiany terminu oraz czy prawidłowo uzasadnił swoje stanowisko?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych i prawnych podnoszonych przez skarżącą Wspólnotę Mieszkaniową przy ustalaniu nowego terminu wykonania obowiązków. Organ odwoławczy nie uzasadnił w sposób przekonujący, dlaczego wyznaczony 3-miesięczny termin jest realny do wykonania, pomijając kwestie proceduralne i finansowe związane z funkcjonowaniem wspólnoty mieszkaniowej oraz udziałem Miasta Stołecznego Warszawy. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję z powodu naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Wspólnota Mieszkaniowa wniosła skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (MWINB) zmieniającą decyzję PINB nakazującą usunięcie nieprawidłowości w budynku. PINB pierwotnie nakazał wykonanie prac w terminie 5 miesięcy od uprawomocnienia się decyzji. Wspólnota wniosła o przedłużenie terminu, a następnie o zmianę decyzji w tym zakresie. PINB odmówił zmiany, a MWINB uchylił decyzję PINB i wyznaczył nowy, 3-miesięczny termin na wykonanie prac. Wspólnota zaskarżyła decyzję MWINB w części dotyczącej nowego terminu, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w części dotyczącej wyznaczenia nowego terminu na wykonanie obowiązków oraz zasądził od MWINB na rzecz Wspólnoty zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (spr.), asesor WSA Iwona Ścieszka, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 września 2023 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w W. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 marca 2023 r. nr 299/23 w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wyznaczenia nowego terminu na wykonanie obowiązków wynikających z ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] lipca 2022 r., nr [...]; II. zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w W. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 18 kwietnia 2023 r. Wspólnota Mieszkaniowa przy Al. W. w W. (dalej: skarżąca, strona, Wspólnota) wniosła skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: organ, MWINB, organ II instancji, organ odwoławczy) z 13 marca 2023 r. Nr 299/23 w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy (dalej: PINB, organ powiatowy) decyzją Nr IVOT/146/2022 z 7 lipca 2022 r., działając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm., dalej: P.b.), nakazał Wspólnocie usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego budynku przy Al. W. w W. poprzez wykonanie robót wskazanych w tym rozstrzygnięciu, tj. wymiany przyłącza instalacji kanalizacji ogólnospławnej oraz naprawy wadliwej izolacji przeciwwodnej tarasu tylnego - w terminie 5 miesięcy od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna. Od powyższej decyzji Wspólnota złożyła odwołanie do MWINB, który postanowieniem Nr 2003/22 z 12 grudnia 2022 r. stwierdził, że zostało ono wniesione z uchybieniem terminu, bowiem decyzję organu powiatowego doręczono stronie 13 lipca 2022 r. Tym samym decyzja PINB z 7 lipca 2021 r. Nr IVOT/146/2022 stała się ostateczna z dniem 27 lipca 2022 r., więc jej wykonanie powinno nastąpić w terminie do 28 grudnia 2022 r. Skarżąca w piśmie z 15 grudnia 2022 r. wniosła o przedłużenie terminu realizacji nałożonych na nią decyzją PINB obowiązków, co było ponowieniem żądania w tym przedmiocie, zawartego w odwołaniu z 5 października 2022 r. Następnie w piśmie z 2 stycznia 2023 r. sprecyzowała swój wniosek w ten sposób, że zwróciła się do organu powiatowego o zmianę decyzji IVOT/146/2022 w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku do 31 grudnia 2023 r. ze względu na przedłużający się czas głosowania nad uchwałami przez władze dzielnicy [...], a tym samym brak środków na zlecenie prac remontowych. Po zapoznaniu się z ww. wnioskiem PINB decyzją z 17 stycznia 2023 r. Nr IVOT/10/2023, działając na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1060 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm. dalej: k.p.a.), odmówił zmiany własnej decyzji ostatecznej z 7 lipca 2022 r. W uzasadnieniu organ powiatowy podniósł, że zmiana terminu wykonania obowiązku o rok, w sytuacji gdzie Wspólnota nie podjęła żadnych robót naprawczych przez prawie 6 miesięcy, spowodowałoby niezgodne z prawem przedłużenie i sankcjonowanie stanu pozostawienia budynku w nieodpowiednim stanie technicznym. Dodatkowo interes społeczny przemawia za tym, aby doprowadzenie obiektu do stanu technicznego zgodnego z prawem zakończyło się jak najszybciej. Wspólnota złożyła odwołanie od powyższej decyzji, w którym wniosła o jej uchylenie i uwzględnienie wniosku o przedłużenie terminu na wykonanie nakazanych prac do 31 grudnia 2023 r. Uzasadniając odwołanie Wspólnota podniosła, że wykonanie i finansowanie przedmiotowych prac przekracza zakres zwykłego zarządu nieruchomością wspólną w rozumieniu art. 22 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2021 r. poz. 1048 t.j., dalej: ustawa o własności lokali). Mimo iż w art. 22 ww. ustawy nie wymieniono wprost, że do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu należą decyzje w zakresie zlecenia robót remontowo- naprawczych, to należy zwrócić uwagę, że przepis ten wymienia jako czynności przekraczające zwykły zarząd ustalenie wysokości opłat na pokrycie kosztów zarządu nieruchomością wspólną (art. 22 ust. 3 pkt 3 ustawy o własności lokali) oraz przyjęcie rocznego planu gospodarczego (art. 22 ust. 3 pkt 2 ustawy o własności lokali). Wykonanie nakazanych prac wymaga bardzo dużych nakładów finansowych, które muszą sfinansować właściciele lokali. Wszelkie środki, którymi dysponuje Wspólnota, pochodzą od właścicieli lokali, którzy są zobowiązani do pokrywania kosztów jej działania. Zebranie środków na wykonanie prac nakazanych decyzją PINB wymaga podjęcia stosownej uchwały przez właścicieli lokali o wyrażeniu zgody na zwiększenie opłat na pokrycie kosztów zarządu nieruchomością. Bez środków finansowych Wspólnota nie jest w stanie wykonać nakazanych prac, a na obecną chwilę nie dysponuje środkami finansowymi na ten cel; musi posiłkować się kredytem bankowym. Aby określić wysokość kredytu bankowego, niezbędne jest ustalenie kosztów wykonania nakazanych prac. Wysokość kredytu bankowego przekłada się zaś na wysokość miesięcznej raty do spłaty, a ta na obciążenie finansowe właścicieli lokali, ponieważ to oni będą spłacać raty kredytu. W celu realizacji nakazanych prac Zarząd Wspólnoty musi zaangażować wykonawcę – firmę bądź firmy specjalizujące się w realizacji podobnych prac. Nawet gdyby Wspólnota dokonała własnej wyceny realizacji prac po najniższych kosztach rynkowych, to nie ma żadnej pewności, że w tej kwocie znajdzie się wykonawca gotów wykonać prace na odpowiednim poziomie. Nie jest również rozsądne podjęcie przez Wspólnotę prac wyłącznie w celu wykazania organowi, że prace zostały podjęte, bez wizji ich zakończenia w rozsądnym terminie i bez środków na kontynuowanie i zakończenie prac. Markowanie realizacji decyzji nie służy stanowi technicznemu budynku i byłoby lekceważeniem porządku prawnego. Prace rozpoczęte muszą być zakończone w rozsądnym terminie, a na to potrzebne są środki finansowe. Uwadze organu I instancji umknęły powyższe fakty. Wspólnota zapewniła, że chce wykonać prace nakazane decyzją PINB, ale Zarząd nie może przy realizacji decyzji pominąć obowiązujących go procedur, wynikających z ustawy o własności lokali. Procedura ta jest czasochłonna i nie wynika to ze złej woli Zarządu czy Wspólnoty. Przygotowanie dużej inwestycji, w dodatku kredytowanej, wymaga czasu, a bez zgody właścicieli lokali na zwiększenie obciążeń finansowych Zarząd nie będzie w stanie zlecić wykonania nakazanych prac. Zebranie ofert na wykonanie prac, zebranie ofert kredytowych, omówienie ich z właścicielami lokali, wybór wariantu wykonania prac i kredytowania oraz podjęcie uchwał w powyższej materii, zwłaszcza przy długotrwałym podejmowaniu decyzji przez Burmistrza [...], czyni nierealnym dotrzymanie wyznaczonego przez PINB terminu. W dalszej części odwołania skarżąca podniosła, że: - proces pozyskiwania ofert jest czasochłonny; - po pozyskaniu przynajmniej 2 – 3 ofert Wspólnota musiała ustalić przybliżone koszty wykonania nakazanych prac i zwrócić się do banków o ofertę na kredyt w celu sfinansowania prac; - po ustaleniu najbardziej przybliżonych kosztów realizacji prac i uzyskaniu ofert kredytowania na realizację prac przychodzi kolej na podjęcie przez właścicieli lokali uchwał o ustaleniu wysokości zaliczek na fundusz remontowy na wymaganym przez bank poziomie, wyrażenie zgody na realizację prac po cenie wynikającej z zebranych ofert, wyrażenie zgody na zaciągnięcie kredytu, przy czym proces podejmowania uchwał we Wspólnocie jest żmudny i długotrwały. Nie ma możliwości, by zmusić właściciela lokalu do oddania głosu. We Wspólnocie przy Al. W. w W. decydujący głos ma zaś Miasto Stołeczne Warszawa, które posiada 42,3% udziałów w nieruchomości wspólnej, a zatem zaciągnięcie kredytu i zwiększenia opłat na funduszu remontowym to znaczne obciążenie budżetu Miasta Warszawy. Wspólnota wskazała również, że organ powiatowy potrzebował prawie roku na wydanie decyzji z 7 lipca 2022 r. nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości choć opinię techniczną, do złożenia której zobowiązana była skarżąca, uzyskał 30 marca 2022 r. Końcowo skarżąca wymieniła szereg czynności wykonanych przez Zarząd Wspólnoty w celu realizacji decyzji organu powiatowego i załączyła stosowne dokumenty. Po rozpoznaniu odwołania MWINB decyzją z 28 lipca 2017 r. Nr 299/23, wskazując jako podstawę prawną jej wydania art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (powinien być prawidłowo wskazany art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.), uchylił zaskarżoną decyzję w całości i na podstawie art. 155 k.p.a. zmienił decyzję ostateczną PINB z 7 lipca 2022 r. w części dotyczącej terminu wyznaczonego do usunięcia nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego budynku przy Al. W. w W. oraz wyznaczył nowy termin na wykonanie powyższych obowiązków, tj. 3 miesiące od dnia otrzymania decyzji. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ przytoczył treść art. 155 k.p.a., wskazując, iż przesłanki wymienione w tym przepisie muszą być spełnione łącznie. Zaznaczył, że podstawę prawną obowiązków wymienionych w decyzji PINB z 7 lipca 2022 r. stanowił art. 66 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Judykatura sądowoadministracyjna stoi zaś na stanowisku, iż organy nadzoru budowlanego przy określaniu terminu wykonania obowiązków przewidzianych w art. 66 P.b. winny brać pod uwagę w szczególności rodzaj stwierdzonych nieprawidłowości i w związku z tym także niezbędność nakazanych robót, jak również zakres tych robót oraz możliwość dochowania wyznaczonego terminu. Przy czym decydującą okolicznością przy określaniu terminu wykonania tychże obowiązków jest uniknięcie takiej sytuacji, w której pogorszenie się istniejącego stanu technicznego przedmiotowego budynku powodowałby zagrożenie dla ludzi i mienia. Organy nadzoru budowlanego stoją bowiem na straży przede wszystkim najwyższej wartości, jaką jest bezpieczeństwo zdrowia i życia ludzi oraz bezpieczeństwo konstrukcji obiektu i ochrona mienia. W ocenie MWINB w niniejszej sprawie analiza zgromadzonego materiału dowodowego pozwala stwierdzić, iż możliwe jest wydłużenie terminu wykonania obowiązków polegających na usunięciu nieprawidłowości stwierdzonych w stanie technicznym budynku przy Al. W. w W. W niniejszej sprawie w czasie kontroli przeprowadzonej przez przedstawiciela organu powiatowego z 5 października 2021 r. ustalono, że ww. budynek mieszkalny wielorodzinny jest w stanie technicznym ogólnym dostatecznym i nie stwierdzono zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia. Jednocześnie, zdaniem organu II instancji, postulowany przez stronę termin do 31 grudnia 2023 r. jest zbyt długi. Dlatego też MWINB uznał, że odpowiednim będzie wydłużenie terminu na wykonanie robót o 3 miesiące od dnia otrzymania niniejszej decyzji. Termin ten uwzględnia zarówno realne możliwości podmiotu zobowiązanego do wykonania obowiązków z decyzji z 7 lipca 2022 r., jak i interes lokatorów budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy Al. W. w W., a także możliwość prowadzenia robót w okresie wiosennym. Wspólnota, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego), zaskarżyła powyższą decyzję MWINB do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w części dotyczącej wyznaczenia nowego terminu na usunięcie nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego budynku przy Al. W. w W.. W skardze zarzuciła naruszenie: 1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, polegającego na niewyjaśnieniu, jaki jest realny termin wykonania nałożonego obowiązku, a w konsekwencji określenie terminu nierealnego, nieracjonalnego i niewykonalnego, - art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania skarżącego do władzy publicznej przejawiające się w przeprowadzeniu wadliwej oceny dowodów, - art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji, które nie odnosi się w ogóle do argumentów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu; 2) przepisów prawa materialnego, tj. niewłaściwe zastosowanie art. 66 ust. 1 P.b. poprzez narzucenie Wspólnocie nierealnego i w danych okolicznościach nieodpowiedniego terminu wykonania obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Jednocześnie skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do skargi na okoliczność niezasadności wydłużenia terminu przez organ II instancji jedynie o 3 miesiące, w sytuacji gdy Wspólnota wnioskowała o wydłużenie terminu do 31 grudnia 2023 r., a okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie wniosku. W konsekwencji podniesionych zarzutów strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części orzekającej o zmianie terminu na usunięcie nieprawidłowości oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, jak również zastosowanie art. 145a § 1 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi Wspólnota podniosła, iż w swoim odwołaniu szczegółowo opisała działania podjęte w celu realizacji obowiązków nałożonych przez PINB, które przeczą twierdzeniom organu powiatowego, jakoby nie podjęła żadnych kroków w celu realizacji decyzji z 7 lipca 2022 r. Wspólnota nie kwestionuje tej części decyzji organu II instancji, która dotyczy uchylenia decyzji PINB z 17 stycznia 2023 r. Kwestionuje wyznaczony nowy termin jako nieodpowiedni w rozumieniu art. 66 P.b. MWINB, zmieniając termin wykonania obowiązków nałożonych na skarżącą, stwierdził, że budynek jest w stanie technicznym dostatecznym i nie stwierdzono zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia, a nowy 3 miesięczny termin uwzględnia realne możliwości podmiotu zobowiązanego, jak i interes lokatorów budynku. Zdaniem skarżącej stanowisko organu jest lakoniczne, nie zawiera uzasadnienia, w jaki sposób ocena przedstawionych przez Wspólnotę w odwołaniu od decyzji PINB dowodów doprowadziła MWINB do stwierdzenia, że realne jest wykonanie obowiązków w dodatkowym terminie 3 miesięcy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie pozwala na prowadzenie merytorycznej polemiki ze stanowiskiem organu, który nie wziął w ogóle pod uwagę okoliczności wskazywanych przez Wspólnotę w odwołaniu. Wspólnota podniosła, że na datę wniesienia skargi nadal nie posiada zgody Miasta Stołecznego Warszawy (udziałowca 40% w nieruchomości wspólnej) na sfinansowanie kredytem i wykonanie pełnego zakresu prac nałożonych decyzją z 7 lipca 2022 r. Wspólnota, jako podmiot prawa, nie prowadzi działalności gospodarczej, gospodaruje wyłącznie środkami pozyskanymi od właścicieli lokali na określony cel. Wspólnota zdaje sobie sprawę ze stanu technicznego budynku, który jest wynikiem kilkunastoletnich zaniedbań ze strony poprzedniego zarządu i administracji. Zaległości tych nie nadrobi jednak szybko. W 2020 r. zakończony został remont elewacji, balkonów, dachu instalacji odgromowej. Te prace zostały uznane jako priorytet, ponieważ odparzenia elewacji czy odpadające fragmenty balkonów zagrażały bezpieczeństwu ludzi i mienia. Odnosząc się do interesu lokatorów budynku, który organ II instancji wskazuje jako czynnik mający wpływ na ustalenie terminu realizacji obowiązków nałożonych przez PINB, Wspólnota podniosła, że w interesie lokatorów leży wyznaczenie realnego terminu na wykonanie prac, nieobciążającego budżetów domowych w sposób nierealny do udźwignięcia. Wydając zaskarżoną decyzję, organ II instancji nie wziął w ogóle pod uwagę kwestii długotrwałości procedury podejmowania uchwał we wspólnotach mieszkaniowych, zwłaszcza dotyczących tak znacznego obciążenia finansowego właścicieli lokali. MWINB pominął zgłaszane przez Wspólnotę argumenty natury finansowej, bagatelizując ich znaczenie przy ustalaniu terminu realizacji obowiązków. Tymczasem, w sytuacji gdy stan budynku nie zagraża bezpieczeństwu ludzi i mienia, termin realizacji prac nałożonych decyzją PINB powinien być określony z uwzględnieniem sytuacji finansowej Wspólnoty oraz uwarunkowań prawnych, a zatem z marginesem czasu na podjęcie niezbędnych uchwał przez właścicieli lokali, zorganizowanie finansowania, zebranie ofert, zawarcie umowy z wykonawcą i faktyczną realizację prac. W okolicznościach tej sprawy zabrakło jednak analizy podnoszonych kwestii, co skutkowało wyznaczeniem nieodpowiedniego terminu realizacji obowiązków. W odpowiedzi na skargę MWINB podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy MWINB, przedłużając termin na wykonanie obowiązków wynikających z decyzji ostatecznej PINB z 7 lipca 2022 r. o dalsze 3 miesiące, wszechstronnie ocenił wskazywane przez stronę przyczyny i dokumenty na okoliczność zmiany terminu oraz czy prawidłowo uzasadnił swoje stanowisko. Tryb zmiany decyzji ostatecznej, który miał zastosowanie w przedmiotowym postępowaniu uregulowany został w art. 155 k.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. Pod pojęciem "nabyła prawo" należy rozumieć również nałożenie na stronę obowiązku, kształtującego jej sytuację prawną. W trybie art. 155 k.p.a. można zmienić lub uchylić decyzję ostateczną tylko w takich sprawach, w których przepisy prawa materialnego, stanowiące podstawę prawną jej wydania, przewidują dla organu administracji pewien luz decyzyjny lub przy wydaniu których organ administracji ma do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć, a każde z nich jest zgodne z prawem. Tylko w takim obszarze wzgląd na interes społeczny lub słuszny interes strony może doprowadzić do uchylenia lub zmiany decyzji. W przypadku, gdy ustawodawca w sposób sztywny i bezwarunkowy narzuca określone rozstrzygnięcie, stosowanie art. 155 k.p.a. nie jest dopuszczalne (por. wyrok WSA w Warszawie z 6 października 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 1445/22, publ. cbosa). Z powyższego wynika, że regulacja z art. 155 k.p.a. co do zasady odnosi się do decyzji uznaniowych. Niemniej jednak w przypadku rozstrzygnięć, które w części mają charakter związany ich uchylenie bądź zmiana na podstawie ww. przepisu będzie co do zasady możliwa, jeśli uchylenie lub zmiana nie odnosi się do związanej części weryfikowanego rozstrzygnięcia. Podstawę do wydania przez PINB decyzji z 7 lipca 2022 r. stanowił przepis art. 66 ust. 1 pkt 3 p.b., zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Taka konstrukcja tej normy prawnej powoduje, że o ile zmiana decyzji ostatecznej nakładającej obowiązki w oparciu o art. 66 ust. 1 P.b. w części dotyczącej tych obowiązków jest niedopuszczalna, o tyle co do zasady istnieje możliwość zmiany tej decyzji w części dotyczącej terminu ich wykonania. Zatem art. 155 k.p.a. może stanowić podstawę do zmiany ostatecznej decyzji wydanej na podstawie art. 66 ust. 1 P.b., jeżeli interes społeczny lub słuszny interes strony przemawia za zasadnością wyznaczenia stronie innego terminu wykonania nakazanych robót niż wyznaczony pierwotnie w decyzji ostatecznej. W niniejszej sprawie Wspólnota złożyła wniosek o przedłużenie terminu wykonania obowiązków wynikających z ostatecznej decyzji PINB z 7 lipca 2022 r. zanim jeszcze termin wyznaczony tą decyzją minął. Zauważyć jednak należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, w ramach którego wskazuje się na brak podstaw prawnych, aby przyjąć, że na podstawie art. 155 k.p.a. niedopuszczalna jest zmiana decyzji w zakresie określonego w niej terminu wykonania nałożonych nią obowiązków po upływie tego terminu (por. wyrok NSA z 11 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 1168/18, wyrok WSA w Poznaniu z 5 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Po 72/20, wyroki NSA: z 4 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3071/18,sygn. akt II OSK 3088/18 i sygn. akt II OSK 3134/18; z 20 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 2944/18; z 18 października 2019 r., sygn. akt II OSK 2863/17, publ. cbosa). Rozpoznając wniosek Wspólnoty złożony w trybie art. 155 k.p.a. w odniesieniu do przedłużenia terminu wykonania prac, organ zobowiązany był do jego oceny tylko z punktu widzenia kryteriów określonych w tym przepisie, które umożliwiałyby jego pozytywne uwzględnienie i pozwalały na zmianę decyzji ostatecznej. Istotą postępowania w trybie art. 155 k.p.a. jest bowiem sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją przesłanki uregulowane w tym przepisie (interes społeczny i słuszny interes strony), których łączne wystąpienie uprawnia organ do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej. Prowadząc postępowanie w takim zakresie MWINB stwierdził, że co prawda przedmiotowy budynek jest w stanie technicznym ogólnym dostatecznym, nie zagraża bezpieczeństwu ludzi i mienia, to jednak termin na wykonanie nałożonych obowiązków postulowany przez skarżącą we wniosku i odwołaniu od decyzji PINB z 17 stycznia 2023 r., tj. do 31 grudnia 2023 r., jest zbyt długi, a wystarczającym w tym zakresie jest wydłużenie tego terminu jedynie o 3 miesiące od otrzymania decyzji. Swoje stanowisko organ odwoławczy uzasadnił faktem, że nowy termin uwzględnia realne możliwości podmiotu zobowiązanego, interes lokatorów budynku, a także możliwość prowadzenia robót w okresie wiosennym. Sąd, mając na uwadze argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (a w zasadzie jej brak), oceny tej nie podziela. Zasadnie skarżąca zarzuca kontrolowanej decyzji brak należytego ustalenia stanu faktycznego, polegający na niewyjaśnieniu, jaki jest realny termin wykonania nałożonego obowiązku, a w konsekwencji określenie terminu nierealnego, nieracjonalnego i niewykonalnego w okolicznościach tej sprawy, mając na uwadze argumentację strony, popartą załączoną do odwołania dokumentacją. W przedmiotowej sprawie, na podstawie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., powinnością organu było dokonanie odpowiednich ustaleń i przedstawienie przekonującej argumentacji, wyjaśniającej zasadność twierdzenia, że w sprawie zachodzi potrzeba wykonania w terminie zakreślonym przez organ robót nakazanych decyzją z 7 lipca 2022 r. W ocenie Sądu, skoro organ nadzoru budowlanego dysponuje upoważnieniem do wyznaczenia terminu wykonania nakazanych w decyzji robót, przy rozstrzygnięciu podejmowanym w tym przedmiocie powinien również rozważyć kwestie związane z niezbędną organizacją formalną i techniczną orzeczonych robót. Wyznaczony termin powinien być realny do wykonania w konkretnych warunkach, tzn. że przy jego określaniu nie można pominąć czynności, wymaganych obowiązującymi przepisami, czy wynikających z zasad doświadczenia życiowego, które należy podjąć przed rozpoczęciem faktycznej realizacji prac. W rozpoznawanej sprawie już na etapie wniosku o wydłużenie terminu, a później w odwołaniu, skarżąca opisała działania podjęte w celu realizacji obowiązków nałożonych przez PINB, jednocześnie załączając stosowne dokumenty. W odwołaniu Wspólnota w sposób szczegółowy wskazała, jakie kolejno czynności musi podjąć w ramach obowiązujących ją procedur, wynikających z ustawy o własności lokali, aby w ogóle przejść do wykonania nałożonych obowiązków. Argumentowała, że zakres prac i ich koszty oraz sposób finansowania, jako czynności przekraczające zwykły zarząd, wymagają podjęcia przez właścicieli lokali uchwał o ustaleniu wysokości zaliczek na fundusz remontowy na wymaganym przez bank poziomie. Poza tym wymagają czasu m.in. zebranie ofert od wykonawców prac, pozyskanie od banków ofert kredytowych, omówienie ich z właścicielami lokali i wybór konkretnych ofert, podjęcie uchwał w tym zakresie. Jednocześnie skarżąca podnosiła, że we Wspólnocie decydujący głos ma Miasto Stołeczne Warszawa, które posiada 42, 3% udziałów w nieruchomości wspólnej, a które mimo przekazania 15 listopada 2022 r. uchwały w sprawie zmiany wysokości zaliczki na fundusz remontowego, zatwierdzenia korekty planu gospodarczego na 2022 rok, założeń do planu gospodarczego w części remontowej na 2023 rok oraz uchwały w sprawie zaciągnięcia kredytu nie podjęło decyzji w sprawie tych uchwał, ani nie zwróciło ich Wspólnocie z podpisem. MWINB, rozpatrując odwołanie skarżącej, w żaden sposób nie odniósł się do powyższych kwestii, nie ocenił tych dowodów w kontekście realności (technicznych i prawnych możliwości) wykonania nałożonych na Wspólnotę obowiązków w terminie 3 miesięcy od doręczenia zaskarżonej decyzji i dlaczego organ odwoławczy nie mógł uwzględnić wnioskowanego przez Wspólnotę terminu. Wprawdzie podczas określania tego terminu organ nadzoru budowlanego nie ma obowiązku badania możliwości finansowych właścicieli nieruchomości (por. wyrok NSA z 28 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2484/19 (publ. cbosa), to jednak trzeba mieć na uwadze, aby omawiany termin był adekwatny do zakresu nałożonych na stronę obowiązków. Nie ulega wątpliwości, że chodzi o adekwatność w sensie technicznych możliwości dopełnienia tych obowiązków. I te możliwości mają jednak również swój wymiar organizacyjny, polegający na możności podjęcia niezbędnych środków bez zbędnej zwłoki, ale z zachowaniem określonych prawem form działania, w tym odnośnie do dokonywania wydatków, których zobowiązany musi przestrzegać, np. ze względu na przepisy ustrojowe regulujące jego strukturę lub status prawny (por. wyrok NSA z 10 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1429/18, publ. LEX nr 2718063). Zatem zadaniem organu jest każdorazowe i wyczerpujące odniesienie się do okoliczności faktycznych i sytuacji prawnej podmiotu zobowiązanego do wykonania określonych robót budowlanych. Organ powinien należycie wyjaśnić, dlaczego tak ustalony termin jest realny z punktu widzenia technicznych możliwości wykonania robót, i to o tak szerokiej skali, jak wynikająca z decyzji oraz prawnych uwarunkowań przebiegu procesu budowlanego (por. wyrok WSA w Warszawie z 6 października 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 1445/22, publ. cbosa). W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy nie przedstawił wystarczającej argumentacji uzasadniającej przyjęty termin wykonania nakazów. W ocenie Sądu termin ten został wyznaczony arbitralnie, bez uwzględnienia realiów ich wykonania na gruncie konkretnych okoliczności podnoszonych przez skarżącą we wniosku o zmianę terminu czy też w odwołaniu. Wyznaczając termin według własnego uznania, organ winien był rozważyć w sposób wszechstronny okoliczności sprawy, mając na uwadze zakres robót oraz inne czynniki uzasadniające możliwość ich wykonania. MWINB całkowicie pominął fakt, że skarżąca jest Wspólnotą mieszkaniową zobowiązaną do przestrzegania ustawy o własności lokali, jak również większościowy udział Miasta Stołecznego Warszawy w nieruchomości wspólnej i długotrwały proces podejmowania przez nie rozstrzygnięć. Należy także zwrócić uwagę, że nałożone obowiązki wymagają załatwienia szeregu kwestii formalnych, dotyczących m.in. zlecenia nadzoru, wyłonienia wykonawcy, zgromadzenia środków finansowych. Organ nie wskazał, jakie konkretne ustalenia, wynikające ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, pozwoliły mu na przyjęcie, że skarżąca ma możliwość wykonania nałożonych na nią obowiązków we wskazanym w decyzji terminie. Nie umotywował również przyczyn, dla których uznał, że zakreślony termin jest terminem realnym i umożliwiającym skarżącej wykonanie nałożonych obowiązków, co stanowi niewątpliwie naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. W powyższych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania zawarte w punkcie 2 uzasadnione jest treścią art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 t.j.), na które składają się wpis w kwocie 200 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 497 zł. Odnosząc się do wniosku Wspólnoty o zastosowanie przez Sąd art. 145a § 1 p.p.s.a. Sąd wskazuje, że zgodnie z tym przepisem, w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) lub pkt 2, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu. Powołany przepis pozwala sądowi administracyjnemu na zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji i wskazanie sposobu załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcia tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub stwierdzenia nieważności decyzji. Przepis ten nie pozwala na zobowiązanie, w sytuacji gdy przesłanką tego rozstrzygnięcia jest wyłącznie naruszenie przepisów postępowania. W niniejszej sprawie Sąd uwzględnił skargę i orzekał na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., co wykluczało zastosowanie art. 145a § 1 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy MWINB rozpozna przedmiotowy wniosek Wspólnoty z uwzględnieniem uwag Sądu zawartych w niniejszym uzasadnieniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło