VII SA/Wa 1207/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: odmówić J. W. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca J. W. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego do skargi złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 24 czerwca 2013 r. wniosek ten został oddalony. Na postanowienie to skarżąca złożyła sprzeciw, tym samym postanowienie z dnia 24 czerwca 2013 r. straciło moc. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego w niniejszej sprawie wynika, iż we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącą pozostaje mąż. J. W. posiada mieszkanie o pow. 60 m2, dom drewniany na wsi z 1947-48 r., dwie działki na wsi o łącznej pow. 3500 m2. Utrzymuje się wraz z mężem z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur w łącznej wysokości 3039 zł. Miesięczne wydatki poniesione w miesiącu maju br. jakie strona wskazała, to: czynsz 528 zł, telefon 234 zł, energia elektryczna 72 zł, leki 289 zł, usługi pocztowe 37 zł, usługi ksero 126 zł, opłata za działkę – 290 zł, życie, środki czystości, odzież oraz kosmetyki - 1150 zł, wpisy sądowe z przesyłką – 305 zł. Skarżąca podniosła ponadto, że w czerwcu musi uregulować długi w kwocie 300 zł (za pomoc w skopaniu działki – 150 zł, pożyczka u sąsiadki - 150 zł). Wnioskodawczyni podała, że wraz z mężem są osobami schorowanymi (inwalidztwo II grupy) i zmuszeni są wynajmować do cięższych prac fizycznych osoby trzecie. Wskazała też, że ponosi wysokie koszty prowadzenia wielu postępowań administracyjnych i sądowych. W sprzeciwie od postanowienia z dnia 24 czerwca 2013 r. skarżąca zarzuciła, że referendarz sądowy pominął fakt, że przejawiła dobrą wolę i wpłaciła w miesiącu maju pełny wpis w sprawie VII SA/Wa 809/13 oraz wpis do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponadto przedstawiła wydatki, jakie poniosła w czerwcu 2013 r., zaliczając do nich: czynsz – 550 zł, telefon – 252 zł, energia elektryczna – 82 zł, lekarstwa – 266 zł, usługi pocztowe – 53 zł, opłaty bankowe – ok. 60 zł, ksero – ok. 70 zł, wpisy sądowe z opłatą pocztową – 105 zł, wydatki na żywność, środki czystości, kosmetyki i fryzjera – 1200 zł, spłata długów pozostałych z miesiąca maja – 300 zł (łącznie 3040 zł). Podkreśliła, że wydatki związane z kserowaniem czy wysyłaniem korespondencji są jej potrzebą życiową związaną z prowadzonymi sprawami administracyjnymi i sądowoadministracyjnymi, toczącymi się od 2004 r. Podniosła, że z zasiłku pielęgnacyjnego męża (203 zł) pokrywane są koszty jego rehabilitacji i zakup sprzętu rehabilitacyjnego. Wskazała, że w miesiącu lipcu jej sytuacja finansowa nie zmieni się, ponieważ będzie musiała opłacić składki ubezpieczeniowe – 112 zł, internet – 111 zł, wyjazd na rozprawę do Naczelnego Sądu Administracyjnego z opiekunem – 100 zł. Zwróciła uwagę, że na koniec maja pozostawała nadal dłużna sąsiadce 150 zł oraz za przekopanie działki 150 zł. Ponadto podniosła, że spaliła jej się drukarka i musiała kupić nową za pożyczone pieniądze (koszt – 379 zł), ponieważ bez drukarki nie może funkcjonować. Mając na uwadze powołane przepisy oraz sytuację majątkową i finansową J.W. uznano, że nie uzasadnia ona przychylenia się do złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby nawet niezbyt wysokiej, stopy życiowej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Odnosząc się do wskazywanej przez J. W. wysokości wydatków, które uniemożliwiają, jej zdaniem, uiszczenie kosztów sądowych, stwierdzić należy, iż dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy istotna jest nie tyle wysokość deklarowanych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Podkreślić też trzeba, że koszty związane z prowadzonym postępowaniem sądowym, zainicjowanym przez stronę, nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności do zaspokojenia (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 72/12 - Lex nr 1121302 oraz sygn. akt II OZ 81/12 - Lex nr 1121304, z dnia 3 marca 2011 r. sygn. II OZ 130/11 Lex nr 1080416, z dnia 1 czerwca 2011 r. sygn. II FZ 234/11 Lex nr 821432). Zauważyć wobec tego trzeba, że nie wszystkie z wymienionych przez skarżącą wydatków to wydatki, którym należy przyznać pierwszeństwo przed kosztami związanymi z jej udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Nie ulega wątpliwości, iż za wydatki konieczne uznać należy koszty zakupu żywności, leków, czynsz za mieszkanie, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę. Do takich wydatków niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny nie można już natomiast zaliczyć np. opłat za internet, telefon, wydatków na usługi pocztowe, kserograficzne czy też kupno drukarki. Podkreślić jednocześnie trzeba, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy winna najpierw poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero wówczas - gdy tak zgromadzone środki okażą się niewystarczające - może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż sytuacja finansowa skarżącej nie uzasadnia uwzględnienia złożonego przez nią wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z treści wniosku, J. W. uzyskuje wraz z mężem dochody w łącznej kwocie 3039 zł, przy czym nie mają oni innych osób na utrzymaniu. Biorąc pod uwagę sytuację finansową skarżącej uznano, że jest ona w stanie z uzyskiwanych dochodów zgromadzić środki na pokrycie kosztów sądowych, chociażby ograniczając wydatki, które nie są niezbędne dla utrzymania koniecznego. W związku z powyższym Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 w zw. z art. 260 p.p.s.a.