VII SA/Wa 1276/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 1 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2014 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić J. W. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. J. W. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie VII SA/Wa 1276/14 złożyła na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści wniosku wynika, iż we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącą pozostaje mąż. J. W. posiada mieszkanie o pow. 60 m2, dom drewniany na wsi z 1947-48 r., dwie działki na wsi o łącznej pow. 3500 m2. Skarżąca wskazała, że utrzymuje się wraz z mężem z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur w łącznej wysokości 3092,91 zł, dodatkowo mąż wnioskodawczyni otrzymuje dodatek pielęgnacyjny w wysokości 203,50 zł. Skarżąca przedstawiła wydatki, jakie poniosła w czerwcu 2014 r., zaliczając do nich: czynsz - 560,53 zł, opłaty za telefon - 187,92 zł, energię elektryczną - 11,51 zł, wodę – 10,11 zł, wydatki na leki - 405,85 zł, usługi pocztowe - 44,40 zł, opłaty bankowe – 70,03 zł, kredyt – 409,04 zł, koszty dwukrotnej podróży do W. na rozprawę (2 osoby) – 178 zł, wydatki na życie, środki czystości, odzież oraz kosmetyki - 1210 zł. Skarżąca wskazała ponadto, że ponosi wysokie koszty związane z kserowaniem dokumentów, przesyłkami pocztowymi, rozmowami telefonicznymi, zakupem materiałów piśmienniczych i literatury prawnej. Wnioskodawczyni podała też, że wraz z mężem są osobami schorowanymi i zmuszeni są wynajmować do cięższych prac fizycznych osoby trzecie. Wskazała też, że w roku bieżącym poniosła wysokie koszty związane z 6 skargami kasacyjnymi sporządzonymi przez adwokatów z wyboru, ma dług wobec adwokata na kwotę około 3000 zł. Dodała, że musi wspomagać najbliższą rodzinę. Pismem z dnia 30 lipca 2014 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez nadesłanie kserokopii decyzji o waloryzacji emerytur skarżącej i jej męża oraz wyciągów z rachunku bankowego z ostatnich trzech miesięcy. Skarżąca udzieliła odpowiedzi na ww. wezwanie w dniu 11 sierpnia 2014 r., nadsyłając żądane dokumenty. W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby nawet niezbyt wysokiej, stopy życiowej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że wniosek J. W. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Z nadesłanych przez skarżącą dokumentów wynika, że łączna wysokość otrzymywanych przez J. W. i jej męża emerytur wynosi 3292,91 zł netto miesięcznie. Odnosząc się do wskazywanej przez skarżącą wysokości wydatków, które uniemożliwiają, jej zdaniem, uiszczenie kosztów sądowych, stwierdzić należy, iż dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy istotna jest nie tyle wysokość deklarowanych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Podkreślić też trzeba, że koszty związane z prowadzonym postępowaniem sądowym, zainicjowanym przez stronę, nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności do zaspokojenia (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 72/12 - Lex nr 1121302 oraz sygn. akt II OZ 81/12 - Lex nr 1121304, z dnia 3 marca 2011 r. sygn. II OZ 130/11 Lex nr 1080416, z dnia 1 czerwca 2011 r. sygn. II FZ 234/11 Lex nr 821432). Zauważyć wobec tego trzeba, że nie wszystkie z wymienionych przez skarżącą wydatków to wydatki, którym należy przyznać pierwszeństwo przed kosztami związanymi z jej udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Nie ulega wątpliwości, iż za wydatki konieczne uznać należy koszty zakupu żywności, leków, czynsz za mieszkanie, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę. Do takich wydatków niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny nie można już natomiast zaliczyć np. opłat za telefon, wydatków na usługi pocztowe, kserograficzne, kosztów dojazdów na rozprawy sądowe. Również zobowiązania kredytowe nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 30 sierpnia 2013 r. II OZ 670/13 LEX nr 1361660, z 3 czerwca 2013 r. II FZ 281/13 LEX nr 1320634, z dnia 22 lutego 2012 r. II OZ 72/12 Lex nr 1121302, z dnia 3 marca 2011 r. II OZ 130/11 Lex nr 1080416). Podkreślić jednocześnie trzeba, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy winna najpierw poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero wówczas - gdy tak zgromadzone środki okażą się niewystarczające - może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Biorąc pod uwagę sytuację finansową skarżącej uznano, że jest ona w stanie z uzyskiwanych dochodów zgromadzić środki na pokrycie kosztów sądowych, chociażby ograniczając wydatki, które nie są niezbędne dla utrzymania koniecznego. W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270).