VII SA/Wa 1482/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Janeczko Sędziowie: sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.) asesor WSA Szczepan Borowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 maja 2025 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 28 marca 2024 r. znak: WSO-I.621.1.39.2024 w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy decyzją z 26 stycznia 2024 r. na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022r., poz. 1191 z późniejszymi zmianami), po przeprowadzeniu postępowania wszczętego na wniosek M. R. orzekł o wymeldowaniu J. C. z pobytu stałego z lokalu nr 7 przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że stosownie do art. 35 ww. ustawy, organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego albo opuściła miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W toku postępowania ustalono, że M. R. posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr 7 przy ul. [...] w W., na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy - I Wydział Cywilny z dnia [...] stycznia 2014r., sygn. [...]. W dniu 5 września 2023r. komornik sądowy - realizując wyrok Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z dnia [...] listopada 2019r. sygn. akt [...] zaopatrzony w klauzulę wykonalności, wprowadził wierzyciela w posiadanie lokalu nr 7 przy ul. [...] w W. J. C. oświadczył wówczas, że opuszcza ww. mieszkanie wraz z rzeczami do niego należącymi i wydaje lokal wolny od osób i rzeczy M. R. W postępowaniu J. C. wyjaśnił m.in, że przedmiotowy lokal opuścił we wrześniu 2023r. Zabrał swoje rzeczy osobiste i obecnie mieszka u przyjaciela. Klucze do lokalu, piwnicy i skrzynki pocztowej oddał R. Wystąpił do Rzecznika Praw Obywatelskich o wniesienie skargi nadzwyczajnej od prawomocnego wyroku eksmisyjnego, do Sądu Najwyższego złożył skargę na niezgodność z prawem prawomocnego orzeczenia oraz zawiadomił Ministerstwo Sprawiedliwości o możliwości popełnienia przestępstwa. Odmówił wymeldowania się, gdyż zamierza nadal walczyć o przedmiotowe mieszkanie. W związku ze sprawami prowadzonymi w Prokuraturze Generalnej i u Rzecznika Praw Obywatelskich, złożył wniosek o zawieszenie przedmiotowego postępowania administracyjnego. Załączył kserokopie skargi do Sądu Najwyższego, wniosku do Prokuratora Generalnego oraz odpowiedzi z Biura Rzecznika Praw Obywatelskich. Organ wydał postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania. Dalej organ I instancji wskazał, że fakt niezamieszkiwania J. C. pod adresem W., ul. [...] m 7 potwierdzili również świadkowie. M. S. oświadczyła, że w mieszkaniu sąsiadującym z lokalem nr 7 mieszkają jej rodzice, u których bywa codziennie. Kojarzy z wyglądu mężczyznę z lokalu nr 7. Świadek nie widuje go od dawna. Nie jest pewna, czy widziała go w 2023 roku. Nie zna aktualnego miejsca jego pobytu. K. F. zeznała, że J. C. zna z widzenia. Ich lokale sąsiadują przez ścianę. Nie widuje go od dawna. Ostatni raz mogła go spotkać latem 2023r. Z lokalu nr 7 nie dochodzą żadne odgłosy. Nie ma wiedzy na temat aktualnego adresu J. C. Zgodnie z art. 25 ust 1. ustawy o ewidencji ludności pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Za miejsce stałego pobytu uznaje się miejsce, w którym osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe tj. mieszka, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje swoje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania. Zameldowanie potwierdza jedynie stan faktyczny, nie daje natomiast prawa do lokalu, a zatem zgodnie z art. 33 ustawy o ewidencji ludności "Obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się". J. C. nie mieszka na stałe pod adresem: W., ul. [...] m 7. Fakt ten potwierdził zgromadzony materiał dowodowy, w tym protokół z czynności komorniczych, zeznania świadków, jak również wyjaśnienia strony. Obecnie istnieje fikcja meldunkowa, a jej utrzymywanie sprzeczne jest z interesem społecznym, utrwala niezgodności pomiędzy ewidencją ludności, a stanem faktycznym. Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia 28 marca 2024 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, po rozpatrzeniu odwołania J. C. od decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z 26 stycznia 2024 r., orzekającej o wymeldowaniu go z pobytu stałego w lokalu nr 7 przy ul. [...] w W. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że w odwołaniu od decyzji Prezydenta m. st. Warszawy, J. C. zarzucał naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 97 § 1 pkt 4, art. 104 i art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. Rozpoznając odwołalnie organ II instancji wyjaśnił, że we wniosku o wymeldowanie M. R. podnosił, że od roku 2017 jest właścicielem lokalu nr 7 przy ul. [...] w W. Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy II Wydział Cywilny, wyrokiem z [...] listopada 2019 r., sygn. akt [...] orzekł eksmisję J. C. z ww. lokalu, w wyniku czego w trakcie czynności komorniczych w dniu 5 września 2023 r. J. C. dobrowolnie opuścił ten. lokal i wydał go wnioskodawcy (protokół Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla m. st. Warszawy, sygn. akt [...]). W toku postępowania J. C. twierdził, że lokal ten opuścił we wrześniu 2023 r., ponieważ sąd orzekł wobec niego eksmisję. Obecnie mieszka u znajomego w miejscowości M. Jednocześnie wskazał, na podejmowane kroki prawne w celu uchylenia wyroku eksmisyjnego. Podniósł, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i życiowej, związanej z wiekiem oraz koniecznością pokrywania z niewysokiej emerytury, kosztów utrzymania, w tym spłacania tzw. "chwilówek". W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że opuszczenie miejsca pobytu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności musi cechować trwałość i dobrowolność. Trwałość opuszczenia miejsca pobytu stałego rozumiana jest jako fizyczne nieprzebywanie przez daną osobę w dotychczasowym miejscu pobytu przy jednoczesnym zerwaniu z nim jakichkolwiek związków oraz założeniem w nowym innym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Przez dobrowolność rozumie się nie tylko sytuację, kiedy określona osoba opuściła miejsce pobytu stałego z własnej woli, ale także gdy przebywanie jej w miejscu zameldowania na pobyt stały ustało na skutek przeprowadzonej przez komornika eksmisji. Wykonanie w drodze egzekucji wyroku eksmisyjnego nie wyłącza dobrowolności opuszczenia lokalu, pomimo że jest w tych działaniach element przymusu. Chodzi bowiem o przymus dozwolony prawem i stosowany wyłącznie w sytuacji, w której dłużnik nie wykonuje samodzielnie nałożonego na niego tytułem wykonawczym obowiązku. Wykonanie eksmisji oznacza, że opuszczenie lokalu ma charakter trwały, ponieważ celem orzeczenia o eksmisji jest doprowadzenie do stanu, w którym określona osoba nie będzie już zajmowała danego lokalu i stan ten będzie stały, a nie tymczasowy (wyrok WSA w Łodzi z 31 sierpnia 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 448/17). Faktyczne wykonanie przez komornika eksmisji z zajmowanego lokalu jest podstawą do wymeldowania dłużnika (wyrok WSA w Gliwicach z 21 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/G1 356/17). Stan faktyczny potwierdzał, że J. C. opuścił lokal, w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności i tym samym zaistniały przesłanki do jego wymeldowania. Komornik sądowy w dniu 5 września 2023 r. przeprowadził eksmisję J. C. z ww. lokalu. Przeprowadzenie egzekucji komorniczej jest równoznaczne z ustaniem pobytu wymienionego w miejscu stałego pobytu i utratą uprawnień do przebywania w nim oraz stanowi podstawę do orzeczenia o wymeldowaniu (wyrok NSA z 10 sierpnia 2022 r., sygn. akt II OSK 3047/19; NSA z 26 sierpnia 2020 r., sygn. akt II OSK 256/20). Wojewoda Mazowiecki wskazał, że nie uwzględnił dowodów z przesłuchania świadków: M. S. i K. F., ponieważ zostały one przeprowadzone z naruszeniem art. 79 § 1 k.p.a., tj. strona nie została zawiadomiona co najmniej na siedem dni przed przeprowadzeniem dowodu, o terminie i miejscu jego przeprowadzenia. Organ odwoławczy odstąpił od ponownego przeprowadzania tych dowodów, ponieważ protokół komornika z czynności eksmisyjnych był wystarczającą podstawą do ustalenia stanu faktycznego i orzeczenia o wymeldowaniu. Za nieuzasadnione Wojewoda uznał zarzuty podniesione przez odwołującego dotyczące naruszenia przez organ I instancji art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 104 i art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. W ocenie Wojewody Mazowieckiego, Prezydent m. st. Warszawy zasadnie odmówił zawieszenia na podstawie art 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przedmiotowego postępowania, o co wnioskował J. C. Zagadnienie wstępne musi wpływać na rozpatrzenie sprawy głównej, a treść rozstrzygnięcia innego organu lub sądu jest koniecznym elementem rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji przez organ administracji. W przypadku braku takiego związku zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne. Zagadnienie wstępne musi mieć charakter prawny, a nie faktyczny. Wbrew twierdzeniom J. C. podejmowane przez niego działania mające na celu uchylenie wyroku eksmisyjnego nie stanowią zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Stosownie do art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności, zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. W związku z tym sytuacja osobista w jakiej znalazł się J. C., jakkolwiek trudna i ważna z punktu widzenia odwołującego się, nie może być brana pod uwagę w postępowaniu o wymeldowanie. J. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 28 marca 2024 r., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 26 stycznia 2024 r., o wymeldowaniu z pobytu stałego w lokalu nr 7 przy ul. [...] w W. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - art. 104 kpa w zw. z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, poprzez błędne uznanie, że zachodzą przesłanki do wymeldowania go z pobytu stałego; - art. 7 kpa oraz art. 77 § 1 kpa i 80 kpa, gdyż organy pominęły wolę skarżący co do dalszego zamieszkiwania w powyższym lokalu; - art. 7 kpa oraz art. 77 § 1 kpa i 80 kpa, gdyż organy pominęły okoliczności z innych postępowań mających wpływ na orzeczenie w sprawie wymeldowania; - art. 97 § 1 pkt 4 kpa, poprzez brak uwzględnienia przesłanek do zawieszenia postępowania, w związku z toczącymi się postępowaniami dotyczącymi eksmisji z lokalu mieszkalnego nr 7 przy ulicy [...] w W.; - art. 107 § 1 pkt 6 kpa, gdyż organy nie wyjaśniły dlaczego pominięto, iż toczą się inne postępowania. Skarżący domagał się uchylenia decyzji Wojewody Mazowieckiego i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta m. st. Warszawy. W uzasadnieniu skargi argumentował, że błędna była ocena, iż zachodzą przesłanki pozwalające na orzeczenie o wymeldowaniu go z pobytu stałego w lokalu nr 7 przy ul. [...] w W. W piśmie z dnia 23 stycznia 2024 r. oświadczył o woli dalszego zamieszkiwania w tym lokalu, a obecnie jedynie czasowo nie mieszka w nim. Organy pominęły przedstawione przez skarżącego informacje o innych toczących się postępowaniach mających wpływ na orzeczenie w sprawie wymeldowania. W związku z postępowaniami toczącymi się przed Sądem Najwyższym, Rzecznikiem Praw Obywatelskich i Prokuratorem Generalnym uzasadnione było zawieszenie postępowania o wymeldowanie do czasu wydania prawomocnych orzeczeń w tych sprawach. Powoływane sprawy stanowiły zagadnienia wstępne, mające wpływ na rozpatrzenie sprawy głównej, a treść tych rozstrzygnięć była koniecznym elementem rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji. Nie będzie podstaw do orzeczenia o wymeldowaniu go z pobytu stałego, gdyż uchylone zostaną wyroki eksmisyjne i nie będzie możliwe prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Wojewoda Mazowiecki w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Skarga była bezzasadna. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022r., poz. 1191 z późniejszymi zmianami), zgodnie z którym organ gminy, właściwy ze względu na położenie nieruchomości, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów dysponujących tytułem prawnym do lokalu, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela i polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym w myśl art. 25 ust. 1 ww. ustawy jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Znamionami świadczącymi o stałym pobycie danej osoby jest realizowanie przez nią, w określonym miejscu, podstawowych funkcji życiowych, takich jak mieszkanie, spanie, spożywanie posiłków, przyjmowanie gości, nadawanie i odbieranie korespondencji, przechowywanie rzeczy niezbędnych do codziennego użytku. Opuszczenie miejsca pobytu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności musi cechować trwałość i dobrowolność. Trwałość opuszczenia miejsca pobytu stałego rozumiana jest jako fizyczne nieprzebywanie przez daną osobę w dotychczasowym miejscu pobytu przy jednoczesnym zerwaniu z nim jakichkolwiek związków oraz założeniem w nowym innym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Przez dobrowolność zaś rozumie się nie tylko sytuację, kiedy określona osoba opuściła miejsce pobytu stałego z własnej woli, ale także gdy przebywanie jej w miejscu zameldowania na pobyt stały ustało na skutek przeprowadzonej przez komornika eksmisji. Wykonanie w drodze egzekucji wyroku eksmisyjnego nie wyłącza dobrowolności opuszczenia lokalu, pomimo że jest w tych działaniach element przymusu. Jest to przymus dozwolony prawem i stosowany wyłącznie w sytuacji, w której dłużnik nie wykonuje samodzielnie nałożonego na niego tytułem wykonawczym obowiązku. Wykonanie eksmisji oznacza, że opuszczenie lokalu ma charakter trwały, ponieważ celem orzeczenia o eksmisji jest doprowadzenie do stanu, w którym określona osoba nie będzie już zajmowała danego lokalu. Zatem faktyczne wykonanie przez komornika eksmisji z zajmowanego lokalu skutkuje powstaniem podstawy do wymeldowania dłużnika. W świetle ugruntowanego orzecznictwa sądowoadministracyjnego (wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 2025/17), które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, na równi z dobrowolnością należy traktować te sytuacje, w których dotychczas zameldowany nie ma już prawa przebywania w danym lokalu. Typowym tego przykładem jest wykonanie eksmisji osoby zamieszkałej w lokalu na podstawie wyroku sądu. Dochodzi wówczas do przymusowego opuszczenia miejsca pobytu o charakterze trwałym, skutkujące powstaniem obowiązku wymeldowania. W takiej sytuacji, na równi z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy należy traktować wykonanie przez komornika sądowego w drodze postępowania egzekucyjnego, prawomocnego orzeczenia sądowego nakazującego eksmisję danej osoby z lokalu. Wykonanie prawomocnego wyroku sądu powszechnego orzekającego eksmisję jest działaniem legalnym. Nieistotne jest w takim przypadku badanie zamiaru osoby opuszczającej lokal, skoro osoba ta nie ma uprawnień do przebywania w lokalu i opuszcza miejsce pobytu stałego wykonując prawomocny wyrok sądowy – dobrowolnie lub na skutek podjętych czynności egzekucyjnych. Zdaniem Sądu, niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy materiał dowodowy, został zebrany i oceniony przez organ w sposób prawidłowy. J. C. opuścił lokal nr 7 przy ul. [...] w W., w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności i tym samym zaistniały przesłanki do jego wymeldowania. Komornik sądowy we wrześniu 2023 r. przeprowadził eksmisję J. C. z przedmiotowego lokalu. W tej sytuacji nie ulega wątpliwości, że skarżący opuścił trwale i dobrowolnie lokal nr 7 przy ul. [...] w W. Za nieuzasadnione należy uznać zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 104 i art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. Nie było też podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wbrew twierdzeniom J. C. podejmowane przez niego działania mające na celu uchylenie wyroku eksmisyjnego nie stanowią zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Podkreślić trzeba, że Sąd administracyjny opiera kontrolę legalności decyzji administracyjnej na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym decyzję. Kontrola zaskarżonej decyzji nie dała podstaw do stwierdzenia, że doszło do naruszenia prawa materialnego lub naruszenia prawa procesowego. Brak jest przesłanek do uznania, że nie wyjaśniono wszystkich istotnych kwestii mających wpływ na rozstrzygnięcie. Decyzje organów obu instancji zawierają wszystkie niezbędne elementy, a ich uzasadnienia w stanie faktycznym i prawnym ustalonym w sprawie są prawidłowe. Zameldowanie nie służy powstaniu, czy też potwierdzeniu prawa własności lub innego prawa do określonego lokalu. Celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji. Decyzja o wymeldowaniu ma więc charakter czysto ewidencyjny. Celem obowiązku meldunkowego jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Bezsporne jest, że skarżący opuścił miejsce zameldowania, nie posiada w nim żadnych swoich rzeczy, lokal został przejęty przez właściciela, a on sam zamieszkał w innym lokalu. Eksponowana przez skarżącego możliwość wzruszenia w trybach nadzwyczajnych orzeczenia o eksmisji nie ma znaczenia dla oceny przesłanki jego wymeldowania. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje też chęć skarżącego ponownego zamieszkania w tym lokalu (wyrok NSA z 18 czerwca 2018 r. sygn. akt II OSK 2025/17). Wykonanie eksmisji uznaje się za równoznaczne z ustaniem pobytu w spornym lokalu (wyroki NSA z 5.12.2017 r. sygn. akt II OSK 580/16, z 22.03.2017 r., sygn. akt II OSK 1832/15; z 19.06.2012 r., sygn. akt II OSK 526/11; z 8.03.2012 r., sygn. akt II OSK 1515/10; z 4.07.2008 r., sygn. akt II OSK 788/07). Choć sytuacja skarżącego, który nie ma obecnie tytułu prawnego do żadnego lokalu jest trudna, to nie może ona doprowadzić do tego, aby skarżący był nadal zameldowany w lokalu, co do którego na mocy wyroku sądowego definitywnie utracił tytuł prawny i który następnie faktycznie opuścił. Utrzymanie zameldowania w lokalu, w którym dana osoba faktycznie nie przebywa, stanowiłoby tzw. fikcję meldunkową. Byłoby to sprzeczne z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem. Nie znajdując podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub zasady postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.