VII SA/Wa 1595/18

WyrokWSA w Warszawie2019-02-15

Skład orzekający: Włodzimierz Kowalczyk, Jolanta Augustyniak – Pęczkowska, Marta Kołtun - Kulik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. w sytuacji, gdy ustalenie, czy wnioskodawca posiada interes prawny, wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., jeśli ustalenie interesu prawnego wnioskodawcy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. W przypadku, gdy istnienie interesu prawnego nie jest oczywiste, organ jest zobowiązany wszcząć postępowanie i w jego toku ustalić, czy wnioskodawca ma taki interes. Odmowa wszczęcia postępowania w takiej sytuacji stanowi naruszenie przepisów procesowych.
Stan faktyczny
Skarżący złożył skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zbadania legalności działalności produkcyjnej i remontu budynku mieszkalnego na sąsiednich działkach. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów dotyczących planowania przestrzennego, prawa budowlanego i K.p.a., twierdząc, że planowana lub prowadzona działalność narusza jego interes prawny jako sąsiada, w tym prawo do niezakłóconego korzystania z nieruchomości. Organy obu instancji uznały, że skarżący posiada jedynie interes faktyczny, a nie prawny, co uzasadniało odmowę wszczęcia postępowania.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz A. R. zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 lutego 2019 r. sprawy ze skargi A. R. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz A. R. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ([...]WINB) postanowieniem z 2 maja 2018r. nr 845/18, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14.06.1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017r., poz. 1257 ze zm.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z 7.07.1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2017r., poz. 1332, ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia [...] – utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...]. z [...].03.2018r. nr [...] odmawiające [...] wszczęcia postępowania w sprawie zbadania legalności działalności produkcyjnej prowadzonej przy ul. [...] w [...] oraz remontu budynku mieszkalnego na działce nr ew. [...] przy ul. [...] w [...]. Organ II instancji stwierdził, że w sprawie wystąpiły przesłanki określone w art. 61a § 1 K.p.a., to jest odmowy wszczęcia postępowania. [...]WINB wskazał na informację skarżącego, że na ww. działce nr ew. [...] wykonano niedawno gruntowny remont i przebudowę budynku, a obecnie odbywa się tam produkcja o charakterze chemiczno-kosmetycznym oraz jest prowadzony skład surowców, najprawdopodobniej kosmetycznych. Natomiast na działce nr [...], należącej od niedawna do tego samego właściciela wykonano otwór i instalację dodatkowych drzwi zewnętrznych oraz usunięto część ogrodzenia w celu połączenia działek ([...] i [...]) i przerobienie domu mieszkalnego (nieoddanego do użytkowania) na działce [...] na magazyn lub też produkcję kosmetyków. Działki te znajdują się - wg wiedzy skarżącego - w miejscowym planie na terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Działka [...] graniczy z domem skarżącego, dlatego nie chce on kompleksu produkcyjno- logistycznego, a ponadto taka działalność obniża wartość nieruchomości oraz ma negatywny wpływ na jakość życia. Organ I instancji podjął zatem czynności i ustalił, że właścicielem działki nr ew. [...] jest [...], a działki nr [...] [...]. Do [...] należy natomiast działka nr [...], granicząca z działką nr [...]. [...]WINB wyjaśnił, że z art. 61a § 1 k.p.a. wynika obowiązek organu przeprowadzenia analizy wniosku o wszczęcie postępowania pod względem okoliczności uniemożliwiających merytoryczne jego rozpatrzenie, w ramach której organ ocenia podmiotową i przedmiotową, dopuszczalność wykorzystania instytucji procesowej. Ustawodawca wprowadził zatem dwie niezależne przesłanki. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, w rozumieniu art. 28 k.p.a. Następnie - powołując się na orzecznictwo - wyjaśnił pojęcie interesu prawnego i wskazał, że PINB przeprowadził z urzędu, na podstawie art. 81 a Prawo budowlanego, kontrolę nieruchomości nr ew. [...]. Ustalono, że na wygrodzonej częściowo posesji usytuowany jest m.in. parterowy budynek mieszkalny jednorodzinny, z poddaszem użytkowym, w dobrym stanie technicznym. Roboty zakończono ok. 1994r. Drugim właścicielem jest [...] od 2007r. Obecnie budynek jest sprzedawany [...]. Stwierdzono: wykonanie drzwi zewnętrznych na parterze w elewacji południowej i częściowe użytkowanie jako magazyn opakowań (z tworzyw sztucznych, kartonowych). Zdemontowano część ogrodzenia między ww. działkami. [...] oświadczyła, że obecny właściciel nie przekazał pozwolenia na budowę, projektu i dziennika budowy. Wystąpił też do Gminy [...] o zmianę zapisów planu z zabudowy mieszkaniowej na produkcyjno-usługową. [...]WINB jako niewystarczający do przyznania interesu prawnego ocenił argument, iż inwestycja znajduje się w sąsiedztwie i będzie powodowała immisje, gdyż musi on wynikać z naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego administracyjnego, które dają możliwość podmiotowi dochodzenia swych praw. Pojęcie interesu prawnego może być rozumiane wyłącznie jako rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Interes ten musi być własny, indywidualny i konkretny oraz aktualny, a nie ewentualny. Interes prawny i nie wywodzi się z przekonania osoby, która się na niego powołuje, ale z wynikającego z przepisów prawa materialnego rzeczywistego, bezpośredniego i aktualnego związku pomiędzy sferą jej indywidualnych praw a prowadzonym postępowaniem (wyrok WSA z 18.01.2010r. sygn. akt VII SA/Wa 1904/09). Stwierdził, że działka skarżącego sąsiaduje z działką nr ew. [...], na której stoi budynek mieszkalny. Dalej przytoczył § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. Ustalono, że sporny budynek mieszkalny na działce nr ew. [...] znajduje się 5 m od granicy z działką skarżącego, natomiast budynek handlowo- usługowy na działce nr [...] ok. 30 m, tj. zgodnie z ww. przepisami. Artykuł 5 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego nakazuje uwzględniać m.in. przepisy dotyczące własności i innych praw rzeczowych, a ochrona praw osób trzecich, mogących być naruszonymi w trakcie budowy, wymaga dokonania przez organ administracyjny oceny wpływu inwestycji na istniejące stosunki cywilnoprawne. Niemniej art. 5 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy nie daje podstawy do negowania inwestycji na działkach sąsiednich. Powinna być ona bowiem powiązana z przepisem prawa materialnego, który inwestycją zostaje naruszony, a z którego osoby trzecie wywodzą swoje prawa. O naruszeniu interesu osób trzecich można mówić jedynie wtedy, gdy zostaną naruszone w tym względzie konkretne przepisy, z których konkretne prawo wynika, (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30.01.2018r., sygn. VII SA/Wa 868/17). Zdaniem [...]WINB, organ I instancji słusznie zatem wskazał, że obiekty na działkach nr ew. [...] i [...] nie powodują ograniczenia w zagospodarowaniu działki skarżącego. Analiza art. 28 K.p.a. oraz Prawa budowlanego w odniesieniu do obowiązku zapewnienia ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich (art. 5 Prawa budowlanego) oraz ewentualnego obszaru oddziaływania obiektu prowadzi do wniosku, iż skarżący posiada wyłącznie interes faktyczny. Skargę na ww. decyzję złożył [...] zarzucając naruszenie: 1) art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej pzp) w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie odpowiednio w tej sprawie; 2) art. 6 ust. 1 i 2 pzp w zw. Z art. 28 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie; 3) przepisów prawa materialnego tj. art. 3 pkt 20 Prawo budowlane poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że ww. inwestycje nie oddziałują na nieruchomość skarżącego ; 1) art. 61 w zw. z art. 28 k.p.a. art. w zw. z 23 k.c. (naruszenie dóbr osobistych, polegające na niezakłóconym i zgodnym z prawem korzystaniu z własnej nieruchomości) w zw. z art. 44 k.c. i art. 144 k.c. poprzez ich niezastosowanie i odmówienie skarżącemu prawa strony postępowania; 2) art. 61 a k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odmówienie skarżącemu prawa strony w postępowaniu; 3) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że roboty prowadzone przy ul. [...] nie oddziałują na nieruchomość skarżącego; 4) art. 7 i 77 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodów zmierzających do wykazania, że prowadzone na ww. działkach prace i zmiany przeznaczenia budynków naruszają interes prawny skarżącego; 5) art. 7a § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie zinterpretowania wątpliwości co do statusu skarżącego jako strony na jego korzyść i wszczęcie postępowania na jego wniosek. Skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji i przekazanie sprawy PINB w celu wszczęcia postępowania zgodnie z wnioskiem. Zaznaczył następnie, że zmiana przeznaczenia obiektów nastąpiła wbrew zapisom planu, który przewiduje wyłączenie zabudowę mieszkaniową. Orany przy ustalaniu statusu strony pominęły przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, które powinny mieć pierwszorzędne znacznie, bowiem przedmiot sprawy dotyczy zgodności korzystania z budynków z planem. Działania właściciela działek [...] i [...] naruszają przepisy tej ustawy. Jest oczywiste, że przy badaniu możliwości zabudowy bierze się pod uwagę zapisy planu. Podobnie jest w przypadku przebudowy. Pomocnym jest art. 61 ust. pkt 1 pzp, który wprowadza zasadę dobrego sąsiedztwa i nakazuje przy ustalaniu warunków zabudowy uwzględniać zabudowę istniejącą, nawet jeśli nie stanowi ona bezpośredniego sąsiedztwa. Ważne jest czy inwestycja oddziałuje na nieruchomość strony, które może mieć różny charakter. Skarżący powołał wyrok WSA z 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Łd 161/18 (LEX nr 2480155 ) "W przypadku postępowań o ustalenie warunków zabudowy krąg stron ustalany jest w oparciu o zasadę dobrego sąsiedztwa uregulowaną w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. w zw. z art. 28 k.p.a. Zatem stroną takiego postępowania oprócz wnioskodawcy, który niekoniecznie musi być właścicielem terenu przeznaczonego pod inwestycję, mogą być właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości sąsiadujących bezpośrednio lub pośrednio z nieruchomością, na której planowana jest realizacja inwestycji. Przymiot strony tych podmiotów za każdym razem musi być jednak oceniany przez pryzmat wymogów wymienionych w art. 28 k.p.a. Sam fakt bycia właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub zarządcą sąsiedniej nieruchomości nie przesądza o tym, że podmiot taki automatycznie staje się stroną postępowania o ustalenie warunków zabudowy. O interesie prawnym tych osób przesądza jednak zasięg oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz stopień jej uciążliwości dla tych nieruchomości.". Zatem w sytuacji gdy dla danego obszaru jest uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, to przy ocenie czy danej osobie przysługuje status strony należy posiłkować się ww. przepisem ustawy pzp. Ponadto, powołując się na art. 6 ust. 1 i 2 p.z.p. podkreślił, że przepisy te kształtują sposób wykorzystania nieruchomości na określonym obszarze i każdy właściciel ma prawo spodziewać się, że inni właściciele będą stosować się do zasad ustalonych w miejscowym planie. Jedną z nich jest prawo do zachowania ładu przestrzennego i nienaruszania prawa własności. Dalej skarżący przytoczył art. 6 ust. 2 pkt. 2 p.z.p., zgodnie z którym "Każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do: 2) ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych." Interes prawny skarżącego jest zatem naruszony poprzez uniemożliwienie mu kontroli zgodnego z planem wykorzystania sąsiednich nieruchomości, w sposób nie zakłócający jego własności. Wskazał następnie na wyrok z 9 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 177/18 (LEX nr 2482864), w którym WSA w Olsztynie stwierdził m.in., że przy ocenie istnienia interesu prawnego należy brać pod uwagę m.in. stopień uciążliwości planowanej inwestycji dla nieruchomości sąsiednich np. zwiększony ruch samochodów. Na tym obszarze obowiązuje wyłącznie zabudowa jednorodzinna mieszkaniowa. Zmiana przeznaczenia działek sąsiednich na działki produkcyjne, magazynowe i biurowe z pewnością wpłynie na uciążliwość dla nieruchomości skarżącego. Aby dojechać do nieruchomości skarżącego koniczne jest przejechanie przy ww. działkach. Wybudowanie zakładu produkcyjnego, magazynów i biur spowoduje wzmożony ruch samochodów ciężarowych i osób, co będzie znaczącym obciążeniem. Poza tym wzrasta ryzyko pożaru. Obecnie zabudowa jest wykorzystywana na cele produkcyjne, magazynowe i biurowe. Przedmiotem produkcji jest chemia i magazynowane są różne składniki do produkcji chemicznej oraz opakowania (tekturowe i papierowe). Wobec tego ryzyko pożaru wzrosło, a zabezpieczenia przeciwpożarowe pozostały takie same. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem [...]INB, że status strony musi wynikać wyłącznie normy administracyjnego prawa materialnego, bowiem w wyroku sygn. akt II OSK 1007/17 (LEX nr 2480694) NSA wskazał, że "Co prawda interes prawny, o którym mowa w art. 28 k.p.a., może wynikać nie tylko z normy prawa materialnego administracyjnego, ale także z normy prawa materialnego należącej do każdej innej gałęzi prawa, w tym również do prawa cywilnego, tym niemniej taką normę materialną zawsze należy przywołać rozstrzygając kwestię istnienia interesu prawnego". Takimi normami są: art. 6 ust. 2 pkt. 2 pzp, art. 23 k.c., art. 44 k.c. i art. 144 k.c. każdy właściciel nieruchomości ma prawo do niezakłóconego korzystania ze swojej własności. Zmiana przeznaczenia nieruchomości sąsiedniej i zagospodarowywanie jej sprzecznie z planem godzi w prawo do niezakłóconego korzystania z własnej nieruchomości, albowiem każdy właściciel nieruchomości położonej na obszarze o określonym przeznaczeniu w planie ma prawo oczekiwać, że nie będą tam powstawały inwestycje sprzeczne z planem. W tej sprawie plan dopuszcza budownictwo mieszkaniowe. Adaptowanie budynków mieszkalnych czy nowych budynków o przeznaczeniu produkcyjnym, magazynowym i biurowym, należy uznać za naruszające prawa skarżącego. Natomiast ocena [...]INB ograniczyła się wyłącznie do przepisów regulujących np. nasłonecznienie, odległość od granic itp. Jednak takie ograniczenie jest nieuzasadnione, albowiem oddziaływanie na działkę sąsiednią to nie tylko normy wynikające z przepisów prawa budowlanego. Przy ocenie oddziaływania należy brać również pod uwagę inne powszechnie obowiązujące przepisy prawa. Takimi przepisami są przepisy regulujące zagospodarowanie przestrzenne (wyrok NSA z 8 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 1296/10). [...]INB powinien był zatem brać pod uwagę również przepisy prawa cywilnego, a w szczególności prawo własności (tak w wyroku NSA z 1 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 1899/13). Chcąc w przyszłości zbyć nieruchomość skarżący nie uzyska takiej ceny, ze względu na położenie pośród nieruchomości produkcyjnych i magazynowych. Skarżący powołał się również na wyrok NSA z 7 sierpnia 2014 r. sygn. akt II OSK 391/13, w którym Sąd stwierdził, że zachowanie warunków technicznych budynku nie uzasadnia twierdzenia, że dany budynek nie oddziałuje na nieruchomość sąsiednią. Co więcej właściciel nieruchomości ma prawo skontrolowania czy dany budynek nie oddziałuje na jego nieruchomość, a żeby to skontrolować musi mieć przymiot strony postępowania. Inaczej nie będzie miał możliwości przeprowadzenia takiej kontroli. Wreszcie oddziaływanie to również zwiększony ruch pojazdów ciężarowych w rejonie o zabudowie mieszkaniowej i zwiększony ruch ludzi, ale także konieczność uwzględnienia przepisów o ochronie przeciwpożarowej, które są inne dla budynków budownictwa jednorodzinnych, a inne dla budynków produkcyjnych, w których korzysta się ze środków niebezpiecznych. Te okoliczności w ogóle nie były brane pod uwagę przez organy. Według skarżącego organy nie przeprowadziły żadnego postępowania dowodowego, a nawet jeśli zgromadziły jakieś dowody to dokonały niewłaściwej ich oceny. Przede wszystkim odstąpiły od oględzin działki [...], ograniczając się do działki [...]. Oględziny wykazały przebudowę budynku przez [...] na cele magazynowe. Bez reakcji organów. Nie ustalono również na jakiej podstawie [...] posiada działkę [...] i przeprowadza remont i przebudowę budynku, zmieniając jego przeznaczenie. Okoliczności te są o tyle istotne, że działka [...] graniczy obecnie z działką skarżącego, w sensie praktycznym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć nie ze wszystkich przyczyn w niej wskazanych. Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...]. odmawiające [...] wszczęcia postępowania w sprawie zbadania legalności działalności produkcyjnej prowadzonej przy ul. [...] w [...] oraz remontu budynku mieszkalnego na działce nr ew. [...] przy ul. [...] w [...]. Podstawę prawną zakwestionowanego postanowienia stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z cytowanego przepisu wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Samo złożenie wniosku uruchamia zatem tylko etap wstępny, w ramach którego organ ocenia podmiotową i przedmiotową dopuszczalność prowadzenia postępowania. Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego może mieć zatem miejsce na wstępnym etapie badania wniosku, wyłącznie w sytuacji gdy nie trzeba przeprowadzać postępowania wyjaśniającego w celu sprawdzenia ww. okoliczności. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie zajmowano stanowisko, że organy mogą odmówić wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych, tylko wtedy gdy brak przymiotu strony jest oczywisty, a więc nie jest wymagane przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w tym zakresie (por. wyroki NSA: z 30 czerwca 2014 r., sygn. II OSK 150/13; z 16 maja 2014 r., sygn. II OSK 2980/12; z 9 maja 2014 r., sygn. II OSK 2945/12 dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreśla się przy tym, że rozważenie przez organ interesu prawnego poza postępowaniem administracyjnym jest sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawnego, którego jedną z podstawowych wartości jest prawo do obrony. W świetle powyższych rozważań wyłączone jest zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy istnienie interesu prawnego wymaga dokonania określonych ustaleń przez organ administracyjny. Przy czym, kwestie merytoryczne wiążą się z treścią art. 28 k.p.a., który co do zasady określa przesłanki przyznania statusu strony. W sytuacji złożenia wniosku o wszczęcie postępowania przez podmiot powołujący się na własny interes prawny, organ jest obowiązany wszcząć postępowanie, a następnie w jego toku ustalić, czy ma on interes prawny do występowania w sprawie. Ustalenia w zakresie interesu prawnego jednostki nie mogą być dokonywane poza postępowaniem administracyjnym, co niewątpliwie miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Zbadanie legitymacji procesowej skarżącego wymagało bowiem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz szerszej analizy prawnej. Okoliczności sprawy nie wskazywały na istnienie oczywistego ("na pierwszy rzut oka") przekonania co do niedopuszczalności jego prowadzenia, z uwagi na brak interesu prawnego wnioskodawcy. Tym samym odmowa wszczęcia postępowania w I instancji, następnie utrzymana w mocy przez organ II instancji, stanowiła naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę organy wezmą pod uwagę powyższe stanowisko oraz to, że decydującym kryterium uznania określonego podmiotu za stronę postępowania administracyjnego jest wystąpienie interesu prawnego lub obowiązku prawnego wynikającego z przepisów prawa materialnego, nie tylko administracyjnego. Materialną podstawą jest bowiem konkretna norma, którą można wskazać jako źródło interesu prawnego podmiotu. W aktualnym orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. można wywodzić nie tylko z norm materialnego prawa administracyjnego, ale także prawa cywilnego i innych gałęzi prawa. W szczególności przyjmuje się, że właściciel nieruchomości sąsiedniej ma wynikający z art. 140 k.c. interes prawny do uczestniczenia jako strona w postępowaniach administracyjnych, w wyniku których może zapaść decyzja tak kształtująca stosunki na sąsiedniej nieruchomości (sposób korzystania z niej), iż będzie to miało wpływ na wykonywanie prawa własności przez właściciela nieruchomości sąsiedniej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2005 r., sygn. akt OSK 682/04, dostępny w CBOSA, a także G. Ponadto, nie zasługuje na akceptację stanowisko uzależniające przyznanie przymiotu strony wyłącznie od negatywnego oddziaływania inwestycji oraz naruszenia interesu prawnego. Sama bowiem potencjalna możliwość spowodowania szkodliwego oddziaływania określonego przedsięwzięcia na nieruchomości sąsiednie, jest wystarczającą przesłanką do uzyskania przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym. Organy ustalą - we wszczętym postępowaniu - jakie przedsięwzięcie planowane jest, bądź już zostało wykonane na działkach [...] i [...], w tym również zmianę sposobu użytkowania, skoro w korespondencji skarżący konsekwentnie wskazywał, że istniejąca na ww. działkach zabudowa mieszkaniowa obecnie wykorzystywana jest na cele produkcyjne, magazynowe i biurowe. Przedmiotem produkcji jest chemia i magazynowane są różne składniki do produkcji chemicznej oraz opakowania (w tym tekturowe i papierowe). Jednocześnie Sąd podkreśla, że nie przesądza o istnieniu interesu prawnego skarżącego, który jest uzależniony od ponownych ustaleń organów. Jednoznaczne w tej mierze oceny byłyby bowiem przedwczesne. W tej sytuacji Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło