VII SA/Wa 1671/21

WyrokWSA w Warszawie2021-11-15

Skład orzekający: Marta Kołtun-Kulik, Tomasz Janeczko, Mirosław Montowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo umorzyło postępowanie odwoławcze w sprawie ustalenia warunków zabudowy, uznając Wspólnoty Mieszkaniowe za niebędące stronami postępowania, mimo że ich nieruchomości nie graniczą bezpośrednio z terenem inwestycji?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze przedwcześnie umorzyło postępowanie odwoławcze, błędnie uznając, że Wspólnoty Mieszkaniowe, których nieruchomości nie graniczą bezpośrednio z terenem inwestycji, nie posiadają interesu prawnego do udziału w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy. Sąd uznał, że interes prawny stron w takich postępowaniach może wynikać nie tylko z bezpośredniego sąsiedztwa, ale także z potencjalnego oddziaływania inwestycji na nieruchomości znajdujące się w dalszej odległości, co wymaga szczegółowej analizy przez organ odwoławczy.
Stan faktyczny
Wspólnoty Mieszkaniowe wniosły odwołanie od decyzji ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając, że Wspólnoty Mieszkaniowe, których nieruchomości nie sąsiadują bezpośrednio z terenem inwestycji, nie posiadają interesu prawnego. Wspólnoty Mieszkaniowe zaskarżyły tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne ustalenie kręgu stron postępowania.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Tomasz Janeczko, sędzia WSA Mirosław Montowski, , Protokolant spec. Agnieszka Wrzodak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2021 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej [...] kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), decyzją z [...] grudnia 2020 r., znak: [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania Wspólnot Mieszkaniowych A. [...], A. [...], P. [...], Z. [...], od decyzji Zarządu Dzielnicy [...] (dalej: "organ I instancji") z [...] lipca 2020 r., nr [...], ustalającej warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego w zabudowie śródmiejskiej uzupełniającej z garażem podziemnym i infrastrukturą towarzyszącą, zlokalizowanej przy ul. P. na działce nr ew. [...] oraz części działki nr ew. [...], w obrębie [...] w Dzielnicy [...] – umorzyło postępowanie odwoławcze. Decyzja Kolegium została wydana w poniższym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 20 czerwca 2017 r. G. sp. z o.o. z siedzibą w W. wystąpiła z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy dla wyżej opisanej inwestycji. Pismem z 20 lipca 2017 r. organ I instancji zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie. Postanowieniem z [...] grudnia 2017 r., nr [...], Zarząd Dzielnicy [...] zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne na okres 9 miesięcy, tj. do dnia 20 marca 2018 r. Postanowieniem z [...] marca 2018 r., nr [...], organ I instancji podjął zawieszone postępowanie administracyjne. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w W., po rozpatrzeniu wniosku Zarządu Dzielnicy [...] w sprawie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla powyższej inwestycji, postanowieniem z [...] czerwca 2018 r., znak: [...], umorzył w całości postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu wskazał, że teren, na którym planowana jest inwestycja znajduje się poza obszarowymi formami ochrony przyrody. Realizacja inwestycji odbywać się będzie w sąsiedztwie pomnika przyrody, obiektu poddanego ochronie w 1997 r. jako aleja, dla którego obowiązującym aktem prawnym jest Uchwała Rady Miasta [...] z dnia [...] lipca 2015 r. w sprawie pomników przyrody położonych na terenie Dzielnicy [...] (Dz. Urz. Woj. [...] z 2015 r., poz. [...]) (...). Zarząd Dzielnicy [...] decyzją z [...] września 2018 r., nr [...], ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego w zabudowie śródmiejskiej uzupełniającej z garażem podziemnym i infrastrukturą towarzyszącą, zlokalizowanej przy ul. P., na działce nr ew. [...] oraz części działki nr ew. [...] w obrębie [...], w Dzielnicy [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] kwietnia 2019 r., znak: [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z [...] września 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 września 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1407/19, uchylił ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] kwietnia 2019 r. oraz decyzję Zarządu Dzielnicy [...] z [...] września 2018 r., a także postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. z [...] czerwca 2018 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zasadny okazał się zarzut przejawiający się w braku dokonania uzgodnienia projektu decyzji z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w W. w zakresie zlokalizowanego na terenie inwestycji pomnika przyrody w postaci alei bożodrzewów gruczołkowatych. Sąd nie podzielił zarzutów skargi dotyczących dostępu terenu inwestycji do drogi publicznej, jak również zarzutów odnoszących się do niespełnienia wymogu dobrego sąsiedztwa. Sąd zaznaczył, że obszar analizowany, jak również parametry nowej zabudowy zostały wyznaczone prawidłowo. Nadto Sąd dostrzegł, że na załączniku graficznym do decyzji organu I instancji brakuje oznaczenia dla obowiązującej linii zabudowy. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z [...] lipca 2020 r., nr [...], Zarząd Dzielnicy [...] orzekł o ustaleniu warunków zabudowy dla powyższej inwestycji. Decyzja została skierowana do pełnomocnika wnioskodawcy, Spółki – W. P. sp. z o.o., Stowarzyszenia Mieszkańców M., Stowarzyszenia Mieszkańcy oraz Zarządu Mienia [...]. Odwołanie od decyzji z [...] lipca 2020 r. wniosły Wspólnoty Mieszkaniowe A. [...], A. [...], P. [...] i Z. [...]. Odwołanie wniosło również Stowarzyszenie Mieszkańców M., które jak wskazało Kolegium zostanie rozpatrzone odrębnym rozstrzygnięciem. Umarzając postępowanie odwoławcze (decyzją z [...] grudnia 2020 r.) Kolegium wskazało, że w zakresie ustalenia stron postępowania administracyjnego, którego przedmiot - w świetle art. 59 ust. 1, art. 60 oraz 61 ustawy z dnia 27 marca 2002 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm., dalej: "u.p.z.p.") - dotyczy szczegółowych zasad zagospodarowania przestrzennego przedmiotowych działek przepisy ww. ustawy nie zawierając szczególnej regulacji, odsyłają do ogólnych norm postępowania administracyjnego (art. 28 k.p.a.). Stroną w postępowaniu administracyjnym jest więc każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych źródłem interesu prawnego określonego podmiotu do udziału w postępowaniu administracyjnym jest przepis prawa materialnego, kształtujący sytuację prawną tego podmiotu w zakresie stosunku prawnego regulowanego tym przepisem. Dalej wskazało, że w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu stroną jest podmiot składający wniosek. Ponadto, stroną jest właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej wnioskiem, który został złożony przez podmiot nie mający tytułu prawnego do nieruchomości. Powołując się na orzecznictwo, organ odwoławczy dodał, że dopuszczono w nim możliwość uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym także właścicieli sąsiednich nieruchomości. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy Kolegium stwierdziło, że odwołanie od decyzji organu I instancji wniosły Wspólnoty Mieszkaniowe A. [...], A. [...], P. [...] i Z. [...], których grunty nie sąsiadują bezpośrednio z terenem inwestycji. Z kolei sama inwestycja będzie odpowiadać funkcji i parametrom zabudowy znajdującej się w obszarze analizowanym. Tym samym nie sposób przyjąć, że zakres oddziaływania inwestycji uzasadnia uznanie tych Wspólnot za stronę postepowania. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] grudnia 2020 r. wniosła Wspólnota Mieszkaniowa A. [...] (dalej: "skarżąca", "Wspólnota"), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Pełnomocnik wskazał, że wnosi skargę wyłącznie w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej A. [...], aczkolwiek jej pozytywne rozstrzygnięcie winno przesądzić o interesie prawnym do brania udziału w sprawie także pozostałych reprezentowanych przez niego Wspólnot Mieszkaniowych mających adres przy ul. A. [...], P. [...] i Z. [...]. Stąd skarga jest wnoszona nie w ich imieniu, aczkolwiek również na ich rzecz. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w decyzji, czy nieruchomości Wspólnot Mieszkaniowych, w tym Wspólnoty Mieszkaniowej A. [...], nie znajdują się w zasięgu oddziaływania inwestycji i niedokonanie żadnych ustaleń w przedmiocie; 2) art. 28 k.p.a. poprzez uznanie, że w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, przymiot strony ma jedynie właściciel gruntu, który sąsiaduje bezpośrednio z terenem inwestycji (ma wspólną granicę), podczas gdy zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, a decydujące znaczenie ma zasięg oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości znajdujące się w bliskim sąsiedztwie, a nie samo posiadanie granicy między nieruchomościami; 3) art. 138 § 2 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji organu I instancji w sytuacji gdy uzasadnienie I instancji nie zawiera jakiejkolwiek oceny, czy planowana inwestycja będzie zgodna z przepisami o ochronie przyrody i ochronie środowiska, co narusza art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a.; 4) art. 7, 77 § 1-2 i 78 § 1 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, nieprzejawienie jakiejkolwiek inicjatywy dowodowej, a przede wszystkim niedopuszczenie dowodów dołączonych do odwołania i wskutek tego niedokonanie jakiejkolwiek oceny, czy planowana inwestycja będzie zgodna z przepisami o ochronie przyrody i ochronie środowiska, co narusza art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a.. Zdaniem skarżącej powyższe naruszenia miały wpływ na wynik sprawy bowiem organ odwoławczy uznał Wspólnotę za nieuprawnioną do złożenia odwołania, przez co skarżąca bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, co stanowi przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 4) k.p.a. Zaskarżonej decyzji Wspólnota zarzuciła ponadto naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 61 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 2 pkt 14) u.p.z.p. poprzez błędną wykładnie, polegającą na poprzestaniu na ustaleniu, iż wnioskowana inwestycja przylega do pasa drogowego przy ul. P., z której planowany jest główny wjazd na działkę, podczas gdy dostęp do drogi winien być bezpośredni, realny i zapewnić faktyczną możliwość przejścia i przejazdu do drogi publicznej; 2) art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. w zw. z art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody, § 4 ust. 1 pkt 4) oraz § 5 pkt 1) uchwały nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] lipca 2015 r. w sprawie pomników przyrody, położonych na terenie Dzielnicy [...] poprzez dopuszczenie możliwości realizacji balkonów poza linię zabudowy pomimo obowiązywania zakazu przekształcania terenu objętego pomnikiem przyrody; 3) art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. w zw. z art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody i § 5 pkt 1,2,3,4,6) uchwały nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] lipca 2015 r. (...) poprzez uznanie, że milczące uzgodnienie decyzji przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska zwalnia organy administracyjne od zbadania zgodności warunków zabudowy z ww. przepisami odrębnymi. W uzasadnieniu skargi Wspólnota podniosła, że organy obu instancji nie dokonały jakichkolwiek ustaleń co do oddziaływania zasięgu inwestycji. Organy sprawdziły jedynie, czy działki na których zlokalizowana jest inwestycja nie graniczą (nie mają wspólnej granicy) z działkami sąsiednimi. Zupełnie zlekceważyły jednak kwestię, iż w bliskiej odległości, już ok. 12 metrów od granic inwestycji znajdują się granica i jednocześnie obrys budynku przy ul. A. [...] w W. W podobnej odległości minimalnie dalszej znajdują się budynki pozostałych Wspólnot Mieszkaniowych. Granice inwestycji i jednocześnie linii zabudowy (od granicy działki nr [...]) oddalone są od granicy działek, na których posadowione są po ich obrysie budynki wspólnot: A. [...] - o ok. 12 m, Z. [...] - o ok. 17 m, P. [...] – o ok. 17 m, A. [...] - o ok. 18 m. Jednocześnie granica budynku i działki, na której znajduje się budynek przy ul. P. [...] i Z. [...] leży ok. 3 m od granicy działki nr [...]. Wspólnota podniosła, że budowa inwestycji w postaci dużego budynku mieszkalnego wielorodzinnego w zabudowie śródmiejskiej bezpośrednio oddziałuje na prawa i obowiązki właścicieli lokali tworzących Wspólnoty Mieszkaniowe. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazała, że w przypadku działek niesąsiadujących bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji o interesie prawnym ich właścicieli decydował będzie zasięg oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz stopień jej uciążliwości dla tych nieruchomości. To natomiast powoduje, że w każdej sprawie należy określić tak rozumiane działki sąsiednie i w ślad za tym ustalić strony postępowania. Organ prowadzący postępowanie w sprawie warunków zabudowy ma obowiązek zbadać rodzaj inwestycji, jej rozmiary oraz stopień i zakres jej uciążliwości dla otoczenia, a następnie ustalić, jak daleko sięgać będzie oddziaływanie planowanej inwestycji (por.. wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt li SA/Kr 1224/13, Lex Omega nr 1493081). Dalej skarżąca stwierdziła, że o statusie stron w sprawach z zakresu ustalenia warunków zabudowy decydują nie tyle rzeczywiste ograniczenia w zagospodarowaniu, jakie realizacja planowanego zamierzenia inwestycyjnego może spowodować dla właścicieli nieruchomości, lecz już potencjalna możliwość negatywnych ingerencji w prawo własności, np. z uwagi na zamiar usytuowania w bliskiej odległości obiektu kubaturowego o wysokości i uciążliwości nieporównywalnej z zabudową mieszkaniową jednorodzinną, którego realizacja może rodzić obawy związane z immisjami (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt li SA/Kr 1199/14, Lex Omega nr 1602413). W dalszej części skargi Wspólnota przedstawiła stanowisko na poparcie pozostałych zarzutów skargi. W konsekwencji, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie ze wszystkich przyczyn w niej podniesionych - na tym etapie postępowania. Przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., stanowiący podstawę prawną kontrolowanej przez Sąd decyzji Kolegium, nie określa przyczyn umorzenia postępowania odwoławczego, wobec czego w każdej indywidualnej sprawie administracyjnej należy poszukiwać konkretnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania, mając na uwadze treść art. 105 k.p.a. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy uznał, że wnoszące odwołanie Wspólnoty Mieszkaniowe, w tym skarżąca A. [...], nie posiadają interesu prawnego do wniesienia odwołania, tym samym uznał, że zaistniała bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego w ujęciu podmiotowym. Powyższego stanowiska Sąd nie podziela, uznając je za przedwczesne. W pierwszej kolejności należy wskazać, że przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym inaczej niż ma to miejsce w przypadku regulacji Prawa budowlanego, nie określają expressis verbis kręgu podmiotów będących stronami postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. W tej sytuacji podstawy legitymacji procesowej należy poszukiwać w odniesieniu do art. 28 k.p.a. (na to wskazał także organ odwoławczy). Treść tego przepisu nie stanowi samoistnej normy prawnej dla wywodzenia przysługującego przymiotu strony postępowania – ustalenie interesu lub obowiązku prawnego może nastąpić bowiem jedynie w związku z konkretną normą prawa materialnego (np. wyrok NSA z dnia: 21 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 2706/15 oraz z 10 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 1754/15). Stronami postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy będą zawsze inwestor (wnioskodawca) oraz podmioty posiadające tytuł prawny do nieruchomości, której dotyczy wniosek o ustalenie warunków zabudowy (np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 216/16; wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 kwietnia 2017 r.). Przymiot strony w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu posiadają także właściciele lub użytkownicy wieczyści działek sąsiednich (np. uchwała NSA z dnia 25 września 1995 r., sygn. akt VI SA 13/95; wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1358/14). Przy czym przez nieruchomości sąsiednie należy rozumieć nie tylko działki gruntu bezpośrednio ze sobą graniczące, ale także nieruchomości nieposiadające wspólnej granicy, lecz pozostające w zasięgu swoich wpływów lub w związku gospodarczym (np. wyrok NSA z dnia 17 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1186/08, wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1925/14). Stroną postępowania w sprawie warunków zabudowy może być nie tylko właściciel (użytkownik wieczysty) działki bezpośrednio graniczącej z działką, której dotyczy postępowanie w sprawie warunków zabudowy, ale również działki znajdującej się w dalszej odległości (np. wyrok NSA z dnia 8 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 2924/12, wyrok NSA z dnia 12 maja 2015 r., sygn. II OSK 2413/13). Jak wskazano w wyroku NSA z dnia 12 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 1024/17, nie zawsze właściciel (użytkownik wieczysty) działki bezpośrednio graniczącej z działką lub terenem, którego dotyczy postępowanie w sprawie warunków zabudowy, będzie uzyskiwał przymiot strony takiego postępowania (przy czym niewątpliwie będzie to sytuacja najczęstsza). Nie można bowiem z góry wykluczyć takich okoliczności sprawy, gdy ze względu na charakter inwestycji, jej usytuowanie na działce wynikające z ustalonych linii zabudowy, wielkość terenu objętego decyzją, czy też specyfikę działki sąsiedniej i jej usytuowanie względem terenu inwestycji, planowana zmiana sposobu zabudowy lub zagospodarowania terenu nie będzie w żaden sposób oddziaływać na sferę praw i obowiązków właścicieli nieruchomości sąsiedniej. Organ prowadzący postępowanie w sprawie warunków zabudowy ma obowiązek zbadać rodzaj inwestycji, jej rozmiary oraz stopień i zakres jej uciążliwości dla otoczenia, a następnie ustalić, jak daleko będzie sięgać oddziaływanie planowanej inwestycji. Zakres tego oddziaływania pozwala na ustalenie kręgu osób, które mają interes prawny w sprawie (np. wyrok NSA z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2413/13, wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 765/16). Tak więc, wyznaczenie kręgu stron w sprawie wydania warunków zabudowy winno być dokonane w oparciu o funkcję, formę, konstrukcję obiektu i inne jego cechy charakterystyczne a także o sposób zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji, przy czym organ nie może ograniczyć się wyłącznie do ponadnormatywnego oddziaływania inwestycji na tereny sąsiadujące, lecz powinien ocenić całokształt tych okoliczności w świetle art. 140 w zw. z art. 144 k.c. (art. 233 K.c.). Ocena dopuszczalności lokalizacji budynku względem działki sąsiedniej powinna obejmować cały zestaw praw i obowiązków związanych z usytuowaniem przestrzennym obiektu na nieruchomości znajdującej się w obszarze analizowanym. O interesie prawnym powinien przesądzać rzeczywisty zasięg oddziaływania planowanej inwestycji na inne nieruchomości oraz stopień takiej uciążliwości dla tych nieruchomości. Przy czym należy odróżnić "obszar, na który inwestycja będzie oddziaływać" od "obszaru analizowanego" (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 21 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 1403/11; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Wr 443/15). Jeżeli więc dochodzi do jakiegokolwiek, przewidzianego przepisami szczególnymi, oddziaływania inwestycji na znajdujące się w jej sąsiedztwie nieruchomości, nawet gdy jest to oddziaływanie dopuszczalne, to właściciele tych sąsiednich nieruchomości powinni mieć możliwość zgłoszenia swoich zastrzeżeń na etapie ustalania warunków zabudowy. Taki pogląd zaprezentowano również w wyroku NSA z dnia 26 września 2017 r., sygn. akt II OSK 110/16. Skrajnie wąskie (restrykcyjne) wyznaczenie przez organy administracyjne kręgu stron postępowania w sprawie warunków zabudowy jest rażąco sprzeczne z art. 61 w związku z art. 54 pkt 2 lit. d u.p.z.p. i w związku z art. 28 k.p.a., a ewentualne przyjęcie takiej interpretacji otwierałoby drogę do nadużyć. Instrumentem prawnym służącym ochronie sąsiadów inwestora jest w szczególności "obszar analizowany" (zob. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 1732/07). W konsekwencji, rolą organu odwoławczego, była ocena interesu prawnego (w wyżej zaprezentowanym ujęciu) wnoszących odwołanie Wspólnot Mieszkaniowych, w tym skarżącej Wspólnoty A. [...]. Organ odwoławczy stwierdził zaś jedynie, że "odwołanie od decyzji organu I instancji wniosły Wspólnoty Mieszkaniowe A. [...], A. [...], P. [...] i Z. [...], których grunty nie sąsiadują bezpośrednio z terenem inwestycji. Z kolei sama inwestycja będzie odpowiadać funkcji i parametrom zabudowy znajdującej się w obszarze analizowanym. Tym samym nie sposób przyjąć, że zakres oddziaływania inwestycji uzasadnia uznanie tych Wspólnot za stronę postepowania." Sąd zauważa, że uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ nie odniesie się do materiału dokumentacyjnego (w tym przypadku brak oceny interesu prawnego w kontekście decyzji o warunkach zabudowy i jej załączników) i poprzestanie na uogólnieniach oraz nie ustosunkuje się do stanowiska stron postępowania, czy podmiotów domagających się uznania ich za te strony (co ma miejsce w przedmiotowej sprawie). Jednocześnie uzasadnienie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia, co nie jest możliwe na tym etapie postępowania. Kierując się powyższym, w tym, że naruszony został art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w związku z art. 7, 77 k.p.a. oraz art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, rolą organu odwoławczego będzie ocena interesu prawnego w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy z uwzględnieniem wyżej zaprezentowanego przez Sąd stanowiska oraz wydanie decyzji sporządzonej zgodnie z wymogami z art. 107 § 1 k.p.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz. U. z 2015r. poz. 1800 z pózn. zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło