VII SA/Wa 17/15

WyrokWSA w Warszawie2015-06-12

Skład orzekający: Maria Tarnowska, Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Włodzimierz Kowalczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność pozwolenia na budowę z powodu rażącego naruszenia przepisów warunków technicznych może być utrzymana w mocy pomimo realizacji inwestycji i uzyskania pozwolenia na użytkowanie?
Ratio decidendi
Sąd potwierdził, że naruszenie przepisów § 12 ust. 1 pkt 1 ust. 3 i ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. stanowi rażące naruszenie prawa uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. Ponadto, zrealizowanie inwestycji i uzyskanie pozwolenia na użytkowanie nie wykluczają możliwości stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż skutki prawne decyzji są odrębne od skutków faktycznych.
Stan faktyczny
Towarzystwo Inwestycyjne sp. z o.o. otrzymało pozwolenie na budowę budynku biurowo-handlowo-usługowego na działkach w Warszawie. Wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji złożyły osoby fizyczne, wskazując na naruszenie warunków technicznych dotyczących usytuowania budynku przy granicy działki sąsiedniej. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję stwierdzającą nieważność pozwolenia na budowę, a spółka zaskarżyła tę decyzję do sądu administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę Towarzystwa Inwestycyjnego sp. z o.o. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującą w mocy decyzję stwierdzającą nieważność pozwolenia na budowę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi Towarzystwa Inwestycyjnego [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2014 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Towarzystwa Inwestycyjnego [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2014r., Nr [...], stwierdzającej, na wniosek Pani I M H oraz Pani K K-N nieważność decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] października 2007r., Nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Towarzystwu Inwestycyjnemu [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], pozwolenia na budowę budynku biurowo-handlowo-usługowego z garażem podziemnym, parkingiem zewnętrznym oraz infrastrukturą techniczną na działkach nr ew. [...],[...],[...], cz. [...] i cz. [...], z obrębu [...] przy ul. [...] / al. [...] w [...], oraz zmieniającej ww. rozstrzygnięcie decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2008r., Nr [...], znak: [...], - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2014r. Nr [...] Wojewoda [...] stwierdził, na wniosek Pani I M H oraz Pani K K-N nieważność decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] października 2007r., Nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Towarzystwu Inwestycyjnemu [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], pozwolenia na budowę budynku biurowo-handlowo-usługowego z garażem podziemnym, parkingiem zewnętrznym oraz infrastrukturą techniczną na działkach nr ew. [...],[...],[...], cz. [...] i cz. 1, z obrębu [...] przy ul. [...] / al. [...] w [...], oraz zmieniającej ww. rozstrzygnięcie decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2008r., Nr [...], znak: [...]. Od powyższej decyzji organu wojewódzkiego Towarzystwo Inwestycyjne [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] złożyło odwołanie do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Rozpoznając sprawę w postepowaniu odwoławczym Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w pierwszej kolejności wskazał, że niniejsza sprawa stanowiła wcześniej przedmiot oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartej w wyroku z dnia 4 września 2013r., sygn. akt VII SA/Wa 1367/13. W powyższym orzeczeniu sąd administracyjny wskazał na naruszenie art. 7, 61 § 1, 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. w związku z nie rozpatrzeniem wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] października 2007r. Nr [...]. Rozpatrując ponownie wniosek Pani I M H oraz Pani K K-N o stwierdzenie nieważności pismem z dnia [...] lipca 2014r., znak: [...]; Wojewoda [...] poinformował o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] października 2007r., Nr [...], wskazując jednocześnie, że rozpatrzenie sprawy nastąpi łącznie z postępowaniem dotyczącym decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2008r., Nr [...], znak: [...]; (o wszczęciu którego strony zostały poinformowane pismem Wojewody [...] z dnia [...] września 2010r., znak: [...]), a następnie wydał weryfikowane obecnie rozstrzygnięcie dotyczące ww. decyzji o pozwoleniu na budowę. Po wtóre, w powołanym wyżej wyroku z dnia 4 września 2013r., sygn. akt VII SA/Wa 1367/13, będąc związanym wyrokiem NSA z dnia 17 maja 2013r., sygn. akt II OSK 131/12; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że "działka [nr ew. [...] - przyp. GINB] mimo, że jest niezabudowana, ma powierzchnię 124 m2 to na datę decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] października 2007r., jak też decyzji zmieniającej z dnia [...] lipca 2008r. spełniała wymagania z art. 2 pkt 12 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z dnia 27 marca 2003r. (Dz. U. nr. 80 poz. 717 ze zm) dotyczące działki budowlanej" (s. 16). Powyższe stwierdzenie, wobec niezaistnienia okoliczności o których mowa w § 12 ust. 3 i 4 warunków technicznych, legło u podstaw stwierdzenia przez WSA w Warszawie, że lokalizacja inwestycji w ostrej granicy z działką nr ew. [...] stanowi naruszenie § 12 ust. 1 pkt 1, § 12 ust. 3 i 4 warunków technicznych "w sposób jasny i nie budzący wątpliwości, a stopień naruszenia jest rażący". W rezultacie sąd administracyjny uznał, że stanowisko odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę stanowi naruszenie prawa materialnego, tj. art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Związanie oceną prawną oznacza, że organ administracji nie może w tej samej sprawie, w przyszłości formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, zaistniałych po wydaniu wyroku oraz w przypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2014r., sygn. akt II FSK 1276/12; wyrok NSA z dnia 25 marca 2014r" sygn. akt II GSK 55/13; wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2013r., sygn. akt I OSK 1790/11). Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że nie zaistniała żadna z wymienionych wyżej okoliczności pozwalających na odstąpienie od oceny prawnej zawartej w orzeczeniu sądu administracyjnego. Zważywszy na treść uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z dnia 4 września 2013r., sygn. akt VII SA/Wa 1367/13; za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw organ odwoławczy uznał podniesiony w odwołaniu zarzut naruszenia przez Wojewodę [...]: 1) art. 7, 77, 80 oraz 107 § 3 K.p.a. polegający na braku ustaleń w zakresie spełnienia przez działkę nr ew. [...] z obrębu [...] przesłanek uznania za działkę budowlaną w rozumieniu przepisu art. 2 pkt 12 ustawy z dnia 23 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym; 2) art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z § 12 ust. 1 warunków technicznych w zw. z art. 2 pkt 12 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez "błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie w toku ustalania czy decyzja Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...].10.2007 r. oraz decyzja Prezydenta [...] nr [...] z [...].07.2008 r. w sprawie pozwolenia budowę dotknięte są jedną z wad określonych w art. 156 kpa". Argumentacja Towarzystwa Inwestycyjnego [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] przytoczona w uzasadnieniu odwołania zmierzająca do wykazania, że działka nr ew. [...] nie jest działką budowlaną, w konsekwencji czego brak było podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa stanowi de facto polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu, co jest niedopuszczalne (wyrok NSA w Warszawie z dnia 7 grudnia 1999r., sygn. akt I SA 1089/99; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 22 sierpnia 2013r., sygn. akt II SA/Sz 424/13; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 26 listopada 2013r., sygn. akt I SA/Ol 665/13). Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 8 K.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz art. 16 K.p.a. poprzez wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, na podstawie której zrealizowana została inwestycja i inwestor uzyskał pozwolenie na użytkowanie, a także poprzez uznanie że na inwestorze ciąży obowiązek usytuowania budynku zgodnie z przepisami prawa Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że z uwagi na treść art. 153 p.p.s.a., nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia art. 8 K.p.a. Ustosunkowując się do przywołanej w uzasadnieniu odwołania uchwały SN z dnia 18 listopada 1993r., sygn. akt III AZP 23/93; wskazano, że jakkolwiek jest ona korzystna dla inwestorów, tym nie mniej wyrażony w ww. orzeczeniu pogląd nie znalazł odzwierciedlenia zarówno w orzecznictwie NSA (wyroki: z dnia 3 września 2009r., sygn. akt II OSK 1348/08; z dnia 31 października 2008r., sygn. akt II OSK 1306/07; z dnia 23 grudnia 1999r. sygn. akt IV SA 2144/97; z dnia 16 lipca 1998r" sygn. akt IV SA 1577/96; z dnia 30 czerwca 1998r., sygn. akt IV SA 1374/96) jak i SN (uchwala z dnia 26 września 1995r., sygn. akt III AZP 21/95; uchwała z dnia 28 maja 1992r" sygn. akt III AZP 4/92). Negatywna przesłanka z art. 156 § 2 K.p.a. (decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne) odnosi się bowiem do skutków prawnych, a nie faktycznych (uchwala składu siedmiu sędziów SN z dnia 28 maja 1992r., sygn. akt III AZP 4/92; wyrok SN dnia 6 kwietnia 1995r., sygn. akt III ARN 8/95; wyroki NSA: z dnia 7 kwietnia 2009r., sygn. akt II OSK 451/08; z dnia 19 lutego 2002r., sygn. akt I SA 1796/00; z dnia 6 kwietnia 2001r., sygn. akt IV SA 914/99). Zrealizowanie zaś inwestycji stanowi czynność faktyczną o skutkach materialnych, a nie skutek prawny (wyrok NSA z dnia 30 listopada 2005r., sygn. akt OSK 232/05). Nawet uzyskanie pozwolenia na użytkowanie nie wywołuje nieodwracalnych skutków prawnych (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 23 grudnia 2010r., sygn. akt VII SA/Wa 2212/10). Możliwe jest zatem stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, pomimo że obiekt został zrealizowany i nawet w zgodności z przepisami prawa budowlanego oddany do użytkowania (wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 grudnia 2008r" sygn. akt VII SA/Wa 1542/08). Nie budziła wątpliwości Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego również okoliczność, iż za zgodność projektu budowlanego z obowiązującymi przepisami prawa odpowiada inwestor, zaś obowiązkiem organu właściwego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę jest weryfikacja czy dokumentacja projektowa nie narusza prawa. Wbrew stanowisku odwołującej się na organie administracji architektoniczno-budowlanej nie ciążył obowiązek usytuowania projektowanego budynku zgodnie z przepisami prawa. Z uwagi na powyższe, za nieuzasadniony uznano zarzut naruszenia przez Wojewodę [...] art. 16 K.p.a. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy ocenił pozostałe zarzuty zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji uznając je za niezasadne. W rezultacie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że będąc związanym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w zakresie rażącego naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie utrzymał w mocy decyzję stwierdzającą nieważność pozwolenia na budowę. Skargę na tę decyzję złożyła spółka Towarzystwo Inwestycyjne [...] Sp. z o. o. z/s w [...]. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: I. Obrazę przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, 77, 80 i art. 107 § 3 kpa polegającą na nie wyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy mających znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, a w szczególności: • poczynienie ustaleń dotyczących decyzji Prezydenta [...] nr [...] w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę z pominięciem warunków zabudowy określonych w Decyzji Nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. o warunkach zabudowy zmienionej decyzjami nr [...] z dnia [...] .09.2006 r. i nr [...] z dnia [...].03.2007 r. • poczynienie ustaleń dotyczących decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...].07.2008 r. z pominięciem warunków i szczegółowych zasad zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy; • pominięcie okoliczności, że zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy, stanowiącej podstawę do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę dla inwestycji na dz. ew. nr [...],[...],[...] i [...] do obszaru inwestycji włączono działkę [...]; • pominięcie okoliczności, że zgodnie z decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2007 r. powierzchnia zabudowy została zmieniona na 915 m. kw. co oznaczało, iż inwestycja miała zajmować blisko 100% działek ewidencyjnych nr [...],[...] i [...], a zatem warunki zabudowy w istocie dopuszczały zaprojektowanie budynku w ostrej granicy z dz. ew. nr [...]; • pominięcie okoliczności, iż działka ewidencyjna nr [...] była w decyzji o warunkach zabudowy nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. o zmienionej decyzjami nr [...] z dnia [...].09.2006 r. i nr [...] z dnia [...].03.2007 r. ujęta jako jedna nieruchomość łącznie z działkami nr [...],[...] i [...] a zatem w dacie wydania spornej decyzji o pozwoleniu na budowę nie miała statusu samodzielnej działki budowlanej; • pominięcie okoliczności, że zgodnie z decyzją nr [...] o warunkach zabudowy wskaźnik wielkości powierzchni nowej zabudowy w stosunku do terenu inwestycji kubaturowej wynosił ok. 100%, co wymuszało usytuowanie budynku w ostrej granicy z dz. ew. nr [...]. II. Obrazę prawa materialnego a mianowicie: • Art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z § 12 ust. 3 pkt. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2004 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (w brzmieniu z dat wydania spornych decyzji) polegające na jego pominięciu w ocenie rażącego charakteru naruszenia prawa, podczas, gdy usytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy z dz. ew. [...] było zgodne z decyzją o warunkach zabudowy i nie naruszało w sposób rażący przepisów powszechnie obowiązującego prawa. • Art. 156 § 1 pkt. 2 kpa poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, a skutkiem tego przyjęcie, że usytuowanie budynku w ostrej granicy dz. ew. [...] (która była ujęta w decyzji o warunkach zabudowy jako teren inwestycji) stanowiącej obecnie teren nie przeznaczony pod zabudowę) stanowi o rażącym naruszeniu prawa. Podnosząc te zarzuty Spółka wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji. Uczestnicy postępowania I M H, J K-M, K K-N wnosili o oddalenie skargi podzielając stanowisko Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a zarzuty podniesione w skardze nie ujawniły wad tego rodzaju, które uzasadniałyby co najmniej jej uchylenie. Przypomnieć na wstępie należy, iż przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] października 2007r., Nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Towarzystwu Inwestycyjnemu [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], pozwolenia na budowę budynku biurowo-handlowo-usługowego z garażem podziemnym, parkingiem zewnętrznym oraz infrastrukturą techniczną na działkach nr ew. [...],[...],[...], cz. [...] i cz. [...], z obrębu [...] przy ul. [...] / al. [...] w [...], oraz zmieniającej ww. rozstrzygnięcie decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2008r., Nr [...], znak: [...] W ocenie Sądu, obie ww. decyzje są prawidłowe, zgodne z zaleceniami Sądu zawartymi w wyroku WSA w Warszawie oraz w wyroku NSA, poprzedzone wyczerpującymi ustaleniami co do stanu faktycznego, nadto - oparte na prawidłowych przepisach prawa materialnego i prawidłowej ich wykładni. Stąd też Sąd nie podzielił zarzutów skargi, tak procesowych jak i norm prawa materialnego. Rozwijając tę ocenę zauważyć należy, iż badając prawidłowość zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę, że zapadły one na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 września 2013 r. o sygn. akt VII SA/Wa 1367/13, który rozpoznawał sprawę ponownie na skutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2013 r. sygn.. akt II OSK 131/12. Ta okoliczność ma podstawowe znaczenie w przedmiotowej sprawie. Stosownie do treści art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność) zostało uznane za błędne. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią natomiast z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie administracyjne. Związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu ww. przepisu oznacza zaś to, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. Dodać należy, iż przepis art. 153 ww. ustawy ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Z kolei w myśl art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 190 p.p.s.a. należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Nawet w przypadku odmiennej interpretacji prawa lub możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wyrażone przez sąd mają moc wiążącą (por. wyrok NSA z 3 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1311/07, LEX nr 510043 oraz wyrok NSA z 17 stycznia 2017, sygn. akt I OSK 158/11, LEX nr 1145063). W innym orzeczeniu NSA stwierdził, że możliwość odstąpienia od wiążącej wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny istnieje, jeżeli po wydaniu tego wyroku, a przed ponownym jej rozpoznaniu przez sąd, któremu została sprawa przekazana do ponownego rozpoznania (art. 185 § 1 p.p.s.a.), miała miejsce zasadnicza zmiana stanu faktycznego sprawy, lub zmienił się stan prawny albo w tym czasie, w innej sprawie, została podjęta przez skład poszerzony NSA uchwała zawierająca odmienną wykładnię prawa, niż to dokonał NSA w swoim wyroku (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1023/11, LEX nr 1234032). Kierując się powyższym w pierwszej kolejności wskazać należy, że ani stan prawny ani faktyczny nie uległ zmianie co oznacza brak możliwości odstąpienia od ocen dokonanych zarówno przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jak i Naczelny Sąd Administracyjny. Wobec tego zauważyć należy, że dostrzec zatem trzeba, iż zasadniczym zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia było ustalenie czy niewątpliwe naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2004 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie występujące w decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] października 2007r., Nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Towarzystwu Inwestycyjnemu [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], pozwolenia na budowę stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 ust. 2 k.p.a. W ocenie Sądu rozstrzygającego w niniejszej sprawie kwestia ta została przesądzona zarówno przez Naczelny Sąd Administracyjny jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w orzeczeniach przywołanych wcześniej. NSA w zapadłym w tej sprawie orzeczeniu stwierdził "W rozpoznawanej sprawie, podzielając zarzuty skargi kasacyjnej, nie sposób zgodzić się z oceną wyrażoną przez Sąd I instancji, że naruszenie § 12 ust. 1 pkt 1 ust. 3 i ust. 4 pkt 2 rozporządzenia decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] października 2007 r. zmienioną decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nie miało charakteru rażącego naruszenia prawa, co stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności w/w decyzji. W dacie wydania pozwolenia na budowę, tj. w dniu [...] października 2007 r. i [...] lipca 2008 r. (decyzja zmieniająca) działka o nr [...] o powierzchni 124 m ² była własnością Miasta [...] i stanowiła działkę budowlaną. Nie sposób zgodzić się z oceną wyrażoną w zaskarżonym wyroku, że organ architektoniczno - budowlany wydając pozwolenie na budowę potraktował tę działkę jako przestrzeń publiczną i dlatego też nie zostały naruszone prawa Miasta [...] poprzez umiejscowienie ściany budynku w ostrej granicy działki nr [...]. Zgodnie z art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r. poz. 647 ze zm.) – dalej u.p.z.p., przez obszar przestrzeni publicznej rozumie się obszar o szczególnym znaczeniu dla zaspokojenia potrzeb mieszkańców, poprawy jakości ich życia i sprzyjający nawiązywaniu kontaktów społecznych ze względu na jego położenie oraz cechy funkcjonalno-przestrzenne, określony w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, co nie pozbawiało przedmiotowej działki charakteru działki budowlanej, na której jej ówczesny właściciel – Miasto [...] mógł korzystać z przysługujących mu praw. Sam zaś fakt, iż przedmiotowa działka w dacie wydania decyzji miała charakter obszaru przestrzeni publicznej, nie może przesądzać o tym, że budowa na sąsiedniej działce budynku z naruszeniem przepisów § 12 ust. 1 pkt 1 ust. 3 i ust. 4 pkt 2 rozporządzenia, nie stanowi rażącego naruszenia prawa, gdyż nie zostały naruszone prawa właścicielskie Miasta [...], i że "brak negatywnych skutków społeczno-gospodarczych, których nie dałoby się zaakceptować z punktu widzenia praworządnego państwa", jak podaje się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jest poglądem błędnym, niczym nie uzasadnionym. Przyjęcie takiego poglądu przez Sąd kłóci się wręcz z wcześniej powołaną definicją ustawową "obszaru przestrzeni publicznej". Nie ma tez podstaw aby prawa właścicielskie gminy (Miasta [...]) były mniej chronione niż prawa innych podmiotów, naruszałoby to art. 165 ust. 1 Konstytucji RP. Nie było tez żadnych podstaw aby przyjąć, że w dacie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę i decyzji ją zmieniającej, działka nr [...] nie była działką budowlaną w rozumieniu art. 2 pkt 12 u.p.z.p." Podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekając po wyroku NSA wskazał, iż "Charakter tej działki oraz usytuowanie projektowanego budynku biurowo – handlowo – usługowego w odległości 1,5 m. od jej granicy z zaprojektowanym tam wejściem do lokalu usługowego bezspornie narusza § 12 ust. 1 pkt 1 ust. 3 i ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Stosownie do treści § 12 ust.1 pkt. 1 ww. rozporządzenia, jeżeli z przepisów § 13, 60, 271 i 273 rozporządzenia lub przepisów odrębnych nie wynikają inne wymagania, budynki na działce budowlanej sytuuje się od granicy z sąsiednią działką budowlaną w odległości nie mniejszej niż 4 m, w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy. Natomiast, sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną jest możliwe, jeżeli wynika to z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo nie jest możliwe zachowanie odległości, o której mowa w § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, ze względu na rozmiary działki (§ 12 ust. 3 rozporządzenia). Ponadto, zgodnie z § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, dopuszcza się sytuowanie ściany budynku bez otworów okiennych lub drzwiowych bezpośrednio przy granicy sąsiedniej działki, jeżeli istnieje bezpośrednio przy niej budynek ze ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych albo wydano decyzję o pozwoleniu na budowę tak usytuowanego budynku, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Inwestor nie spełnił wymogów koniecznych do zlokalizowania projektowanego budynku w tzw. ostrej granicy nieruchomości stanowiącej działkę o nr ew. [...] z obrębu [...], bowiem na działce o nr ew. [...] nie znajduje się żadna zabudowa ani nie wydano decyzji o pozwoleniu na budowę. Taki stan rzeczy nie pozwalał na zastosowanie przepisu § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia. W odniesieniu do możliwości skorzystania z rozwiązania przewidzianego w § 12 ust. 3 rozporządzenia wskazać należy, że ustawodawca przepis ten odnosi do budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę granicy z sąsiednią działką budowlaną i tylko taki budynek może być usytuowany bezpośrednio przy granicy, o ile wynika to z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo nie jest możliwe zachowanie odległości, o której mowa w § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, ze względu na rozmiary działki. Natomiast projekt budowlany zamienny wyraźnie wskazuje, że budynek biurowo-handlowo-usługowy jest zwrócony ścianą ze znajdującym się i w nim otworem drzwiowym prowadzącym do lokalu usługowego (lokalu biurowego, filii Banku) w stronę granicy z działką o nr ew. [...]. Powyższe oznacza, że Prezydent [...] wbrew regulacji § 12 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie dopuścił lokalizację inwestycji w ostrej granicy z działką o nr ew. [...]. Jest to naruszenie wymienionych przepisów w sposób jasny i nie budzący wątpliwości, a stopień naruszenia jest rażący." Z przywołanych wyżej wyroków w sposób oczywisty wynika, że zarówno Naczelny Sąd Administracyjny jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny uznali naruszenie § 12 ust. 1 pkt 1 ust. 3 i ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie za rażące. Ustalenia te obligowały organy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] października 2007r., Nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Towarzystwu Inwestycyjnemu [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], pozwolenia na budowę budynku biurowo-handlowo-usługowego z garażem podziemnym, parkingiem zewnętrznym oraz infrastrukturą techniczną na działkach nr ew. [...],[...],[...], cz. [...] i cz. [...], z obrębu [...] przy ul. [...] / al. [...] w [...], oraz zmieniającej ww. rozstrzygnięcie decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2008r., Nr [...]. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że nie mogły być one skuteczne wobec związania organu oceną prawną dokonaną przez NSA i WSA a wynikającą z art. 153 i 190 p.p.s.a. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podzielił zarzutów skargi, a uznając kontrolowane orzeczenie za prawidłowe orzekł o jej oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło