VII SA/Wa 172/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "[...]" na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2013 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: odmówić Stowarzyszeniu "[...]" przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Stowarzyszenie "[...]" w skardze wniesionej na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2013 r. zawarło wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W treści wniosku złożonego na urzędowym formularzu Stowarzyszenie podniosło, że nie może zagwarantować wszystkich niezbędnych środków na działalność statutową, jednocześnie stwierdziło, że będzie najlepiej realizować tę działalność, jeśli cały czas poświęci na działania edukacyjne i interwencyjne, nie zaś na zdobywanie środków finansowych. Z wniosku wynika, że koszty rozmów telefonicznych, dojazdów, koszty utrzymania strony internetowej, kopiowania dokumentacji, prowadzenia korespondencji pokrywane są przez członków stowarzyszenia. Stowarzyszenie oświadczyło, że wysokość zysku za rok 2013 wyniosła 910 zł, a stan konta wynosi 177,60 zł. Pismem z dnia 31 marca 2014 r. wezwano Stowarzyszenie do złożenia dodatkowych wyjaśnień, m.in. poprzez: wskazanie, ilu członków liczy Stowarzyszenie; wskazanie wysokości składki członkowskiej oraz wysokości darowizn, jakie otrzymało w ciągu ostatnich 6 miesięcy; wskazanie, czy otrzymuje dotacje publiczne i czy prowadzi działalność gospodarczą. W piśmie z dnia 14 kwietnia 2014 r. Stowarzyszenie wskazało, że liczy 20 członków, składka członkowska wynosi 5 zł na rok. Środki finansowe na prowadzenie działalności statutowej pochodzą ze składek członkowskich i darowizn przyjmowanych od członków stowarzyszenia, a miesięczne koszty tej działalności wynoszą 70 zł. Stowarzyszenie oświadczyło, że nie otrzymuje dotacji publicznych i nie prowadzi działalności gospodarczej, w ciągu ostatnich 6 miesięcy nie otrzymało darowizn. W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane wówczas, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przypomnieć należy, że zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 ustawy). Wskazać też trzeba, że w orzecznictwie sądowym i w doktrynie przyjmuje się, iż ubiegając się o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania strona zobowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada środków na ich poniesienie, ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 kwietnia 2008 r. II OZ 318/08 Lex nr 479111, z dnia 6 czerwca 2008 r. II OZ 582/08 Lex nr 486840, z dnia 1 kwietnia 2008 r. II OZ 266/08 Lex nr 479009, z dnia 23 stycznia 2009 r. II OZ 20/09 LEX nr 557480, z dnia 26 stycznia 2009 r. II OZ 28/09 LEX nr 537851, J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008 r.). Zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania związanych z udziałem strony w sprawie może zatem nastąpić tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy to strona nie z własnej winy pozbawiona jest środków niezbędnych na pokrycie tych kosztów. Występujące z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie Stowarzyszenie "[...]" wskazało, że źródłem jego dochodów są składki członkowskie i darowizny przyjmowane od członków Stowarzyszenia. Stowarzyszenie liczy 20 członków, a składka członkowska wynosi 5 zł na rok. Stowarzyszenie oświadczyło jednocześnie, iż nie prowadzi działalności gospodarczej, nie podejmuje też działań w celu pozyskiwania dodatkowych środków, uznając, że najlepiej będzie realizować swą działalność statutową, jeśli cały swój czas poświęci na działania edukacyjne i interwencyjne, a nie na zdobywanie środków finansowych. Wskazać wobec tego trzeba, że każde stowarzyszenie musi brać pod uwagę koszty wiążące się z prowadzeniem działalności, dla której zostało utworzone. Powinno zatem podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania stosownych środków pieniężnych na ten cel np. poprzez ustalenie składek w wysokości gwarantującej sfinansowanie podejmowanych działań, czy też poprzez przyjęcie w poczet swoich członków odpowiedniej liczby osób, które takie składki będą uiszczać. Stowarzyszenia "statutowe" (a takim jest skarżące Stowarzyszenie) mogą pozyskiwać środki również z darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że sam fakt, iż Stowarzyszenie jest zrzeszeniem o celach niezarobkowych i działa w interesie społecznym nie zwalnia go od obowiązku zapewnienia środków na ponoszenie kosztów sądowych. Stowarzyszenie prowadząc statutową działalność winno liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych w postępowaniach, w których uzna swój udział ze celowy i mieć przygotowane na ten cel odpowiednie środki finansowe. Przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby do sytuacji, w której działalność Stowarzyszenia byłaby częściowo finansowana ze środków publicznych, a to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenia prowadzą działalność na bazie własnego majątku (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in.: z dnia 17 kwietnia 2012 r. II OZ 252/12 Lex nr 1138287, z dnia 25 października 2012 r. I OZ 807/12, z dnia 18 października 2012 r. II OZ 916/12, z 27 września 2012 r. II OZ 810/12, z 25 września 2012 r. II OZ 801/12, z dnia 13 września 2012 r. II OZ 754/12, z dnia 19 czerwca 2012 r. II OZ 508/12). Biorąc pod uwagę fakt, że Stowarzyszenie "[...]" nie ustaliło takiej wysokości obowiązkowych składek, która umożliwiałyby mu funkcjonowanie i realizowanie celów, dla których zostało powołane, nie podejmuje też innych dopuszczonych przez prawo działań mogących zwiększyć jego dochody, stwierdzić trzeba, że skarżące Stowarzyszenie samo pozbawiło się możliwości zdobycia środków na poniesienie kosztów sądowych. Prawo pomocy może być przyznane natomiast tylko wówczas, gdy wnioskodawca – z przyczyn od siebie niezależnych – nie może pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego. Mając powyższe względy na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.