VII SA/Wa 1851/24
WyrokWSA w Warszawie2024-11-07
Skład orzekający: Renata Nawrot, Iwona Szymanowicz - Nowak, Iwona Ścieszka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego wydana na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane może zostać uchylona lub zmieniona w trybie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Decyzja ostateczna nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego, wydana na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, ma charakter związany i nie podlega uchyleniu ani zmianie w trybie art. 155 k.p.a., ponieważ przepis ten stosuje się wyłącznie do decyzji uznaniowych, w których organ dysponuje luzem decyzyjnym. W przypadku decyzji związanych, których wydanie jest obligatoryjne na podstawie przepisów szczególnych, nie ma możliwości ich zmiany lub uchylenia w trybie art. 155 k.p.a., nawet jeśli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.Stan faktyczny
Skarżąca U. W. złożyła wniosek o uchylenie decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z grudnia 2017 r., nakazującej rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku mieszkalnego z tarasem na działce w Rodzinnym Ogrodzie Działkowym w Warszawie. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w maju 2024 r. Skarżąca podnosiła, że decyzja powinna zostać uchylona w trybie art. 155 k.p.a. ze względu na możliwość legalizacji uproszczonej oraz naruszenie zasady równości obywateli wobec prawa.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie: sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak, asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi U. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 maja 2024 r. znak: DOR.7100.118.2024.BSI w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę
Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (MWINB) decyzją z [...] grudnia 2017 r. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z 4 lipca 2017 r. nakazującą U. W. rozbiórkę budynku mieszkalnego z tarasem, o łącznej powierzchni zabudowy ok. 71,1m2 (w tym taras ok. 15,8 m2) i wysokości do kalenicy ok. 5,50 m, zrealizowanego samowolnie na działce oznaczonej nr [...], na terenie Rodzinnego Ogrodu Działkowego "P." przy ul. K. w W. Wyrokiem z 30 listopada 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 762/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję MWINB z [...] grudnia 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 1 czerwca 2022 r., sygn. akt II OSK 1156/19, oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez U W od ww. wyroku WSA w Warszawie.
Wnioskiem z 12 stycznia 2024 r. U W zwróciła się o uchylenie decyzji MWINB z 28 grudnia 2017 r. w trybie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.).
Decyzją z 4 marca 2024 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił uchylenia na podstawie art. 155 k.p.a. własnej decyzji z [...] grudnia 2017 r.
Z powyższą decyzją organu wojewódzkiego nie zgodziła się wnioskodawczyni i wniosła odwołanie.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (GINB) decyzją z 6 maja 2024 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 4 marca 2024 r.
GINB zaznaczył, że w świetle art. 155 k.p.a. wzruszenie decyzji w tym trybie jest możliwe pod warunkiem łącznego spełnienia przesłanek zawartych w tym przepisie, tj.:
zakończenie postępowania administracyjnego decyzją ostateczną, na mocy której strona nabyła prawo;
wyrażenie zgody przez stronę na uchylenie lub zmianę decyzji;
brak przepisów szczególnych wykluczających zmianę lub uchylenie decyzji,
korzystność zmiany decyzji z punktu widzenia interesu społecznego lub słusznego interesu strony.
GINB wskazał zatem, że decyzja z 28 grudnia 2017 r., której uchylenia żąda U W, jest decyzją ostateczną, na mocy której strona nabyła prawo. Uchylenie lub zmiana decyzji w powołaniu się na treść art. 155 k.p.a. może jednak zajść wtedy, gdy ustawodawca w przepisie materialnoprawnym przewidzi pewien "luz decyzyjny". Tylko w obszarze owego "luzu decyzyjnego" wzgląd na ważny interes społeczny lub słuszny interes strony może doprowadzić do uchylenia lub zmiany decyzji. W razie zaś, gdy ustawodawca w sposób sztywny i bezwarunkowy narzuca określone rozwiązanie, o stosowaniu art. 155 k.p.a. nie może być mowy.
Jak podkreślił organ odwoławczy, decyzja PINB dla m.st. Warszawy z [...] lipca 2017 r. (utrzymana w mocy decyzją MWINB z [...] grudnia 2017 r.), nakazująca U W rozbiórkę budynku mieszkalnego z tarasem, zrealizowanego samowolnie na działce oznaczonej nr [...],, na terenie Rodzinnego Ogrodu Działkowego "P", została wydana na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290, ze zm.). Zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie, art. 48 Prawa budowlanego, należy traktować jako przepis szczególny, sprzeciwiający się uchyleniu lub zmianie na podstawie art. 155 k.p.a., decyzji nakazującej rozbiórkę. W przedmiotowej sprawie legalizacja budynku mieszkalnego o powierzchni 55,3 m2 z tarasem 15,8 m2, tj. o powierzchni zabudowy łącznie 71,1 m2 nie była możliwa z uwagi na niezgodność z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu osiedla Z - E, zatwierdzonego Uchwałą Nr [...] Rady Miasta Stołecznego Warszawy z [...] października 2006 r. Z informacji na stronie [...] wynika, że ww. plan miejscowy nadal obowiązuje. W przypadku decyzji ostatecznej, do której wydania organ jest zobligowany w określonych prawem okolicznościach, a w szczególności w przypadku decyzji nakazującej rozbiórkę, nie jest możliwe jej uchylenie w trybie art. 155 k.p.a. Tego rodzaju decyzje mają charakter związany. Oznacza to, że organ jest zobligowany do wydania takiej decyzji w określonych prawem okolicznościach. Jednocześnie jak zauważył organ, uwzględnienie na podstawie art. 155 k.p.a. wniosku o uchylenie lub zmianę ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę, ze względu na słuszny interes strony lub interes społeczny, prowadziłoby do złagodzenia restrykcyjności art. 48 Prawa budowlanego, co pozostawałoby w sprzeczności z wolą ustawodawcy.
W świetle powyższego GINB stwierdził, że MWINB zasadnie odmówił uchylenia na podstawie art. 155 k.p.a. własnej decyzji z [...]grudnia 2017 r., ponieważ brak było podstaw do zastosowania wskazanego przepisu do uchylenia tej decyzji.
GINB zaznaczył, że nie zasługuje na uwzględnienie argument strony wskazujący na dopuszczalność uchylenia decyzji o rozbiórce z uwagi na wprowadzenie przepisów o uproszczonej legalizacji. Art. 32 ustawy z dnia 13 lutego 2013 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471) wyraźnie bowiem stanowi, że nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego w stosunku do obiektów, co do których wydano nakaz rozbiórki przed wejściem w życie nowelizacji. Przepis ten wskazuje, że celem wprowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego nie było otwieranie na nowo spraw zakończonych już ostatecznymi decyzjami. Dodatkowo organ zaznaczył, że w rozpatrywanej sprawie naruszenie z planem miejscowym pozostaje aktualne, późniejsze zatem wprowadzenie możliwości legalizacji samowoli na innych zasadach nie umożliwia uchylenia dotychczasowej decyzji.
Podsumowując organ wskazał, że gdy uchylenie decyzji o nakazie rozbiórki budynku mieszkalnego z tarasem, o łącznej powierzchni zabudowy ok. 71,1 m2 zrealizowanego samowolnie na działce oznaczonej nr [...],, na terenie Rodzinnego Ogrodu Działkowego "P" w W, dalej doprowadzi do powstania stanu niezgodności z prawem, to nie można mówić o słuszności interesu. Wyjaśnić należy, że w wiążącym w niniejszym sprawie wyroku WSA w Warszawie z [...] grudnia 2017 r., zostało przesądzone, że legalizacja stwierdzonej samowoli budowlanej nie była w przedmiotowej sprawie możliwa z uwagi na niezgodność z zapisami miejscowego planu zagospodarowanie przestrzennego, a zatem wydanie decyzji o rozbiórce było obligatoryjne i niezależne od woli organu. Jak wskazano wyżej, miejscowy plan obowiązujący dla nieruchomości inwestycyjnej od dnia wydania decyzji o rozbiórce nie zmienił się. Skoro uchylenie decyzji prowadziłoby do naruszenia prawa, niewątpliwie nie leży ono w interesie społecznym, a interes strony w tym zakresie nie może być uznany za słuszny (a więc m.in. zgodny z przepisami prawa).
Wobec powyższych rozważań, zdaniem GINB, niedopuszczalne jest uchylenie decyzji MWINB z [...] grudnia 2017 r. na podstawie art. 155 k.p.a. niezależnie od woli i zgodny stron w tej kwestii.
W skardze na wydaną w tej sprawie decyzję organu odwoławczego U W wskazywała, że w sprawie doszło do naruszenia art. 155 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż w tym trybie mogą być uchylone wyłącznie decyzje o charakterze uznaniowym a nie związanym w sytuacji, gdy zasada taka nie wynika, z powołanego przepisu oraz jest odmiennie kształtowana przez poglądy doktryny i orzecznictwo sądów administracyjnych. Podnosiła dalej zarzuty naruszenia następujących przepisów:
- art. 48 i 49f ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w brzmieniu obecnym w zw. z art. 16 § 1 i art. 155 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że wymienione przepisy ustawy Prawo budowlane w obecnie obowiązującym stanie prawnym sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie decyzji rozbiórkowej na podstawie art. 155 k.p.a.
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób wadliwy polegający na całkowitym braku wyjaśnienia na jakiej podstawie organ przyjął, iż w trybie art. 155 k.p.a. mogą zostać uchylone wyłącznie decyzje uznaniowe co wyklucza rozpatrywanie uchylenia decyzji wydanej na podstawie art. 48 ustawy Prawo budowlane.
Powołując powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego.
Uzasadniając podniesione zarzuty skarżąca wywodziła, że wydając zaskarżone decyzje organy w ogóle nie dokonały analizy złożonego wniosku w szczególności co do argumentacji w nim powołanej. Organy a priori przyjęły, że uprawnienie do uchylenia decyzji w trybie art. 155 k.p.a. dotyczy wyłącznie decyzji uznaniowych, co eliminuje zastosowanie art. 155 k.p.a. do decyzji wskazanej we wniosku i de facto w ogóle eliminuje możliwość rozpatrywania ewentualnego uchylenia w tym trybie tej decyzji. Co prawda organ II Instancji w zaskarżonej decyzji dostrzegł fakt, iż obecnie orzecznictwo sądów administracyjnych przyjmuje za dopuszczalne uchylenie w trybie art. 155 k.p.a. decyzji związanych, tym niemniej z treści uzasadnienia nie wynika ażeby pogląd ten podzielał. Organ wskazuje wyłącznie, iż taka sytuacja ewentualnie może mieć miejsce w przypadku zmiany planu miejscowego, co nie nastąpiło w niniejszej sytuacji, zaś za całkowicie niedopuszczalne przyjmuje uznanie, iż wprowadzenie przepisów o legalizacji w trybie uproszczonym powoduje, że uchylenie decyzji w trybie art. 155 k.p.a. prowadzić będzie do stanu sprzecznego z prawem wskazując, iż prowadzeniu legalizacji w trybie uproszczonym sprzeciwia się funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji rozbiórkowej. Organ nie dostrzega jednakże, iż właśnie uchylenie tej decyzji rozbiórkowej doprowadzi do sytuacji, że spełnione będą przesłanki z art. 49f ustawy Prawo budowlane zezwalające na legalizację w trybie uproszczonym. W niniejszej sprawie, co wynika z ustaleń organów, samowola budowlana popełniona została (data zakończenia budowy) przed rokiem 1999 co oznacza, iż minęło 20 lat od jej popełnienia. Obecnie obowiązujące przepisy umożliwiają legalizację takich budynków w tzw. trybie legalizacji uproszczonej, co oznacza, że przepisy szczególne zezwalają na legalizację.
Zdaniem skarżącej, za uchyleniem wnioskowanej decyzji przemawia interes społeczny polegający na ochronie konstytucyjnej zasady równości obywateli względem prawa. Na terenie ogródków działkowych ROD P zlokalizowane są inne budynki mieszkalne jednorodzinne, zarówno legalne jak i nielegalne, oraz budynki wykorzystywane jako budynki całorocznego zamieszkania. Nakaz rozbiórki jednego z takich budynków, należącego do skarżącej, z brakiem ingerencji w pozostałe budynki oraz w szczególności w związku z faktem, iż niektóre budynki na terenie ROD zostały zalegalizowane wskazuje na występowanie interesu społecznego polegającego na równym traktowaniu obywateli. W przypadku pozostawienia wnioskowanej decyzji w obrocie wnioskodawczym pozostanie poszkodowana w stosunku do innych obywateli znajdujących się w podobnej sytuacji. Skarżąca zauważała, że niniejszy wniosek jest w pełni aprobowany przez dotychczasowego oponenta skarżącej Ogródki Działkowe ROD P, który obecnie przychyla się do argumentów skarżącej oraz popiera niniejszy wniosek czego dowodem jest załączone do wniosku oświadczenie.
W odpowiedzi na skargę GINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z [...]października 2024 r. uczestnik postępowania – Polski Związek Działkowców stowarzyszenie ogrodowe w W – Okręg M, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o oddalenie skargi. Wskazywał również, że wbrew twierdzeniom skargi, Stowarzyszenie nie aprobuje pod żadnym względem wniosku skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd obowiązany jest zająć się sprawą zakończoną w trybie administracyjnym zaskarżonym aktem, kontrolując jego legalność, a zatem jego zgodność z prawem w zakresie wyznaczonym normami prawa determinującymi treść rozstrzygnięcia i czynności poprzedzające jego podjęcie.
Rozpoznając sprawę w ramach wyżej przedstawionych kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu nadzwyczajnym, w trybie art. 155 k.p.a. Zaznaczyć zatem trzeba, że postępowania określone w art. 154 k.p.a. i w art. 155 k.p.a. obejmują przypadki weryfikacji decyzji prawidłowych lub obarczonych wadami niekwalifikowanymi, a więc wadami, które nie uzasadniają wszczęcia postępowań nadzwyczajnych dotyczących wznowienia postępowania (art. 145 i następne k.p.a.) oraz stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 i następne k.p.a.). Przepisy powyższe otwierają możliwość weryfikacji decyzji, pozwalając organowi administracji na swobodę działania w zakresie określenia konsekwencji stanu faktycznego sprawy. Tym samym dopuszczają ingerencję w ostateczną decyzję administracyjną, stanowiąc wyjątek od określonej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości tych decyzji - patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 533/16 (CBOSA).
Zgodnie z art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.
Jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie, art. 155 k.p.a. nie może być interpretowany rozszerzająco, a zmiana decyzji może nastąpić tylko w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek określonych w tym przepisie - patrz wyroki NSA: z 21 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2293/21, z 15 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1809/17.
Z powołanego przepisu art. 155 k.p.a. wynika zatem, że dla zmiany lub uchylenia decyzji, na mocy której strona nabyła prawo (lub nałożono na nią obowiązek), łącznie muszą być spełnione przesłanki: istnienie decyzji ostatecznej, za jej uchyleniem lub zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, zgoda strony na zmianę lub uchylenie decyzji, brak przeciwwskazań w przepisach ustaw szczególnych. Przedmiotem takiego postępowania nie jest więc merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy niejako "od nowa", lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej pod kątem spełnienia wymienionych wyżej warunków. Brak spełnienia któregokolwiek z nich, wklucza uwzględnienie wniosku i dokonanie zmiany decyzji. Wynika to bowiem z tego, że istotą postępowania w trybie art. 155 k.p.a. jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 k.p.a. uwarunkowana jest zatem prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem (por. wyroki NSA: z 5 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 586/06, z 27 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 833/18). W żadnym razie nie można w tym trybie rozszerzać zakresu sprawy administracyjnej. Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej", w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony do tej pory. Postępowanie prowadzone w tym trybie nie jest więc kolejną (trzecią) instancją administracyjną i nie może służyć weryfikacji ustaleń czy też prawidłowości wykładni i subsumcji przepisów zastosowanych przy wydaniu decyzji ostatecznej, ale służy przeprowadzeniu weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony i czy jest zgoda strony na zmianę decyzji.
W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, iż ostateczną decyzją MWINB z[...] grudnia 2017 r., na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, nakazano skarżącej rozbiórkę budynku mieszkalnego z tarasem, o łącznej powierzchni zabudowy ok. 71,1m2 (w tym taras ok. 15,8 m2) i wysokości do kalenicy ok. 5,50 m, zrealizowanego samowolnie na działce oznaczonej nr [...],, na terenie Rodzinnego Ogrodu Działkowego "P" przy ul. K w W. W ocenie organu, z uwagi na niezgodność z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz zapisami ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, legalizacja istniejącej altany nie jest możliwa, a zatem zgodnie z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego nakazuje się rozbiórkę tego obiektu budowlanego.
W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przepis art. 155 k.p.a. może mieć zastosowanie tylko do decyzji uznaniowych, w których organ ma możliwość swobody decyzyjnej w orzekaniu, w ramach której może uwzględniać interes społeczny lub słuszny interes strony, a jednocześnie przepisu tego nie można stosować do uchylania lub zmiany decyzji, przy wydaniu której organ nie posiadał żadnego luzu decyzyjnego, gdyż bezwzględnie obowiązujący przepis prawa materialnego zobowiązywał go, przy ustaleniu istnienia określonych w nim przesłanek, do wydania takiej decyzji (por. wyroki NSA: z 2 października 2019 r., sygn. akt II OSK 2507/18; z 9 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1088/17, z 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 254/17). Decyzja o nakazie rozbiórki na podstawie art. 48 ust. 1 czy też art. 51 ust. 5 ustawy Prawo budowlane nie zależy natomiast od uznania organu administracji, ale wyłącznie od spełnienia wszystkich wymaganych w powołanych przepisach wymagań, dlatego też przepisu art. 155 k.p.a. nie można stosować do uchylania lub zmiany tego rodzaju decyzji – tak NSA w wyrokach: z 6 lutego 2023 r, sygn. akt II OSK 2724/21, z 27 września 2016 r., sygn. akt II OSK 3160/14, z 22 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 533/16, z 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 600/17, z 1 lipca 2022 r., sygn. akt II OSK 166/19, z 9 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 1508/18.
Stanowisko to – zdaniem Sądu – należy w pełni zaakceptować.
Z powyższego wynika jednoznacznie, iż wzruszenie decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. możliwe jest wyłącznie w sprawach, w których ustawodawca przyznał organom pewien zakres uznania, swobodę działania, zatem w odniesieniu do tzw. decyzji uznaniowych. Decyzja wydana na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane (jak w tej sprawie) orzekająca o rozbiórce obiektu budowlanego (nakładająca na stronę obowiązek wykonania nakazu) nie należy do tego rodzaju decyzji.
Oznacza to, że przede wszystkim z tego powodu nie jest dopuszczalne uchylenie decyzji MWINB z [...]grudnia 2017 r. przez organ administracji w trybie art. 155 k.p.a. W przypadku decyzji orzekającej o rozbiórce obiektu organ nadzoru budowlanego taką swobodą, "luzem decyzyjnym" nie dysponuje. Pogląd ten należy odnieść do decyzji wydanych na podstawie art. 48 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym zarówno przed dniem 11 lipca 2013 r., tj. przed jego nowelizacją dokonaną w ustawie z dnia 27 marca 2013 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718), jak i w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy. Nowelizacja tego przepisu polegająca na stworzeniu prawnej możliwości przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego nie doprowadziła do stanu, w którym według uznania organu dochodzi do rozbiórki lub legalizacji robót polegających na budowie obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia. Wprost przeciwnie, legalizacja możliwa jest, co wyżej już zaznaczono, wyłącznie po spełnieniu wszystkich wymagań zawartych w art. 48 ustawy, a ich niespełnienie skutkuje wydaniem nakazu rozbiórki obiektu. Samowola budowlana jako prawnie nieakceptowalna nie może zostać niejako nagradzana, np. przez uchylenie nakazu rozbiórki, w sytuacji gdy nie podważono prawidłowości wydanego nakazu rozbiórki. Stanowcza regulacja prawna w art. 155 k.p.a. nie pozwala na jej korygowanie elementami natury słusznościowej, czy celowościowej, z powoływaniem się na interes społeczny lub uzasadniony interes strony. Niewątpliwie inna wykładnia przepisu art. 155 k.p.a. prowadziłaby do wniosku, że organ w każdym przypadku, niezależnie od treści przepisów zobowiązany byłby do uwzględniania wniosków stron o uchylenie lub zmianę decyzji, jeśli tylko uzasadniałby to słuszny interes strony. Zatem przepis art. 48 ustawy Prawo budowlane należy traktować jako przepis szczególny, sprzeciwiający się uchyleniu lub zmianie na podstawie art. 155 k.p.a. decyzji nakazującej rozbiórkę. Podobny pogląd wyrażono w piśmiennictwie (A. Gliniecki (w:) A. Despot-Mładanowicz, A. Gliniecki, Z. Kostka, A. Ostrowska, W. Piątek, Prawo budowlane. Komentarz, Wyd.3, Warszawa 2016, s.657), wskazując, iż orzecznictwo, w którym przyjęto, iż decyzja nakazująca rozbiórkę nie może być uchylona lub zmieniona w trybie art. 154 bądź art. 155 k.p.a. pozostaje aktualne we wszystkich przypadkach nakazania rozbiórki przewidzianych w ustawie Prawo budowlane.
Tym samym słusznie organy orzekające w sprawie uznały, że w tym postępowaniu nie mamy do czynienia z decyzją uznaniową, natomiast w przypadku decyzji ostatecznej mającej charakter związany, do której wydania organ jest zobligowany na mocy obowiązujących przepisów prawa, nie jest możliwa jej zmiana w trybie art. 155 k.p.a. Stąd słusznie odmówiono w trybie art. 155 k.p.a. uchylenia ostatecznej decyzji MWINB z [...] grudnia 2017 r. Zasadnie organ odwoławczy zauważył, że uwzględnienie na podstawie art. 155 k.p.a. wniosku o uchylenie ostatecznej decyzji, utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie nakazujące rozbiórkę obiektu budowlanego ze względu na słuszny interes strony lub interes społeczny, prowadziłoby do złagodzenia restrykcyjności art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, co pozostawałoby w sprzeczności z wolą ustawodawcy. Zatem właściwie konkludowano w zaskarżonej decyzji, że rozstrzygnięcia co do meritum sprawy, zawartego w decyzji MWINB z [...] grudnia 2017 r. nie można uchylić lub zmienić w trybie art. 155 k.p.a. W świetle powyższego Sąd stwierdził, że podjęte w sprawie rozstrzygnięcie o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji MWINB z [...] grudnia 2017 r. w trybie art. 155 k.p.a. w oparciu o przedstawione stanowisko w pełni odpowiada prawu.
W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa i to w stopniu wymagającym usunięcia ich z obrotu prawnego.
Z tych wszystkich względów należy uznać, że rozstrzygnięcie organu zasługuje na aprobatę, skarga zaś nie dostarczyła wystarczającej argumentacji dla jej uwzględnienia i jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 pow. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło