VII SA/Wa 1999/24

WyrokWSA w Warszawie2025-04-17

Skład orzekający: Joanna Gierak-Podsiadły, Izabela Ostrowska, Marcin Maszczyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba prowadząca pogotowie rodzinne na działkach sąsiadujących z terenem planowanej inwestycji celu publicznego (kładki nad torami kolejowymi) posiada interes prawny uzasadniający jej status strony w postępowaniu o ustalenie lokalizacji tej inwestycji?
Ratio decidendi
Minister Rozwoju i Technologii prawidłowo umorzył postępowanie odwoławcze, uznając, że skarżąca oraz inne osoby wnoszące odwołanie nie posiadały interesu prawnego w postępowaniu o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego. Interes prawny w takim postępowaniu przysługuje inwestorowi oraz właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości, na której inwestycja ma być zlokalizowana. Inne podmioty muszą wykazać konkretny przepis prawa materialnego, z którego wynika ich interes prawny, a nie tylko interes faktyczny, taki jak obawy o prywatność podopiecznych pogotowia rodzinnego.
Stan faktyczny
Skarżąca J. A. wniosła skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii, która umorzyła postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody Małopolskiego o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (budowa kładki nad torami kolejowymi). Skarżąca, właścicielka działek sąsiadujących z terenem inwestycji, na których prowadzi pogotowie rodzinne, twierdziła, że inwestycja naruszy prywatność jej podopiecznych i tym samym posiada interes prawny. Minister uznał, że skarżąca posiada jedynie interes faktyczny, a nie prawny, ponieważ planowana inwestycja nie ogranicza jej praw materialnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Izabela Ostrowska, asesor WSA Marcin Maszczyński, , Protokolant: referent Radosław Fijałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 21 czerwca 2024 r. znak DLI-II.7622.5.2023.AZ.20 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez J. A. ("skarżąca") decyzją z 21 czerwca 2024 r., znak DLI-II.7622.5.2023.AZ.20, Minister Rozwoju i Technologii ("Minister", "organ"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "k.p.a.") po zapoznaniu się z odwołaniem skarżącej, K. K., K. A., B. A, S. N., J. N., K. W., M. W., B. W., T. Ł., M. Ł., M. B., A. B., H. T., M. W., K. W., P. G., K. P., A. F., M. K. oraz B. K. od decyzji Wojewody Małopolskiego z 19 czerwca 2023 r., znak WI-IV.746.1.21.2023, o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla inwestycji pn.: "Budowa kładki w km 50,916 linii nr [...] [...]– [...], w ramach zadania inwestycyjnego pn.: Budowa obiektów inżynieryjnych wraz z likwidacją przejazdów kolejowo-drogowych w poziomie szyn na odcinku [...]– [...]na linii kolejowej nr [...] [...]– [...], dla budowy układów drogowych wraz z nowymi wiaduktami drogowymi w km 34,797. 43,152: 53,042 oraz budowy nowych przejść podziemnych pod torami w km 50,918; 61,838 linii kolejowej nr [...] [...]– [...], na działce nr [...]obr. [...], j. ewid. [...]", umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podał, że przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2023 r., poz. 977 ze zm., dalej: "u.p.z.p"), w oparciu o którą została wydana decyzja Wojewody Małopolskiego, nie zawierają definicji strony postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego. Następnie przytoczył art. 53 ust. 1 u.p.z.p. Stwierdził, że z treści powołanego przepisu wynika, że przymiot strony w postępowaniu lokalizacyjnym przysługuje z pewnością inwestorowi oraz właścicielowi i użytkownikowi wieczystemu nieruchomości, na której ma być realizowana inwestycja. Minister powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego (jak podał) wynika, że stronami takiego postępowania mogą być właściciele lub użytkownicy wieczyści działek sąsiadujących z inwestycją, a nawet i dalszych. O interesie tych osób przesądza zasięg oddziaływania inwestycji. Organ wskazał, że przymiot strony w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego ustalany jest w oparciu o treść art. 28 k.p.a. Podał, że interes prawny strony postępowania administracyjnego w rozumieniu tego przepisu powinien wynikać z konkretnej i zindywidualizowanej normy prawa materialnego wpływającej na sytuację prawną wnoszącego dany wniosek, żądanie, czy środek zaskarżenia. Minister przytoczył poglądy judykatury dotyczące charakteru interesu strony postępowania administracyjnego. Wskazał również na konieczność odróżnienia interesu prawnego od interesu faktycznego. Organ następnie podał, że właścicielem nieruchomości objętej wnioskiem o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego i decyzją organu I instancji, tj. działki nr [...], jest Skarb Państwa. Użytkownikiem wieczystym tej działki są zaś P. S.A. Opisał, że skarżąca jest właścicielem działek o nr [...] i [...] , położonych w R. przy ul. [...]. K. K., K. A. oraz B. A. wywodzili swój interes prawny w oparciu o to, że są mieszkańcami i użytkownikami ww. działek. Odnosząc się do argumentacji wniesionego przez skarżącą odwołania oraz kolejnych pism, w których podjęła próbę wykazania jej interesu prawnego, Minister podał, że jej działki bezpośrednio graniczą z objętą zakresem decyzji organu I instancji działką nr [...] z obrębu R., na której planowana jest budowa kładki nad linią kolejową. Wskazał, że o statusie strony postępowania lokalizacyjnego nie decyduje sama bliskość danej działki od terenu inwestycji. Żaden z przepisów prawa nie przyznaje z mocy prawa interesu prawnego wszystkim podmiotom zainteresowanym przebiegiem inwestycji, w szczególności podmiotom, które posiadają uprawnienia do nieruchomości położonych w bezpośrednim lub pośrednim sąsiedztwie planowanej inwestycji. Samo prawo własności do takich działek – w ocenie Ministra – nie daje właścicielowi przymiotu strony postępowania lokalizacyjnego. Zasadność stosowania art. 28 k.p.a. w przypadku określania legitymacji do udziału w postępowaniu lokalizacyjnym na prawach strony należy przyjąć wówczas, jeżeli decyzja powoduje ograniczenia lub utrudnienia w korzystaniu z nieruchomości sąsiednich przez ich właścicieli uregulowane w prawie materialnym. Właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości sąsiadujących z inwestycją, aby uzyskać status strony w postępowaniu lokalizacyjnym, muszą zatem wskazać konkretny przepis prawa materialnego, przewidujący w konkretnej sytuacji ograniczenie w swobodnym korzystaniu z ich nieruchomości wyprowadzone ze względu na powstanie w ich sąsiedztwie określonego obiektu budowlanego. Minister wskazał, że skarżąca swój interes prawny legitymujący ją do udziału w przedmiotowym postępowaniu lokalizacyjnym wywodzi w istocie wyłącznie ze zdarzeń faktycznych i w gruncie rzeczy w dużej mierze niepewnych. Zdarzenia te związane są z obawami skarżącej dotyczącymi tego, iż w rezultacie wybudowania kładki, która ma służyć przejściu nad torami, może dojść do zakłócenia pobytu i prywatności podopiecznych prowadzonego przez nią pogotowania opiekuńczego. Powyższe – jak ocenił organ – składa się włącznie na interes faktyczny skarżącej w niniejszej sprawie. Podkreślił, że czym innym jest realizowanie praw strony w ramach postępowania lokalizacyjnego (a więc na wstępnym etapie procesu inwestycyjnego), a czym innym kwestia użytkowania wybudowanej inwestycji. Obawy skarżącej związane z możliwością występowania opisanych przez nią zdarzeń nie uzasadniają przyznania przymiotu strony postępowania lokalizacyjnego, gdyż decyzja organu I instancji nie spowodowała stanów niepożądanych opisywanych przez skarżącą. Minister stwierdził, że skarżąca w toku postępowania nie wskazała konkretnej normy prawa materialnego, z której wynika jej interes prawny. Podkreślił, że nie jest wystarczające samo ogólne powołanie się przez skarżącą na przepisy art. 140, art. 143 i art. 144 Kodeksu cywilnego. Przyjęta w art. 28 k.p.a. przesłanka interesu prawnego wymaga wyprowadzenia go z przepisów administracyjnego prawa materialnego. Przepisy prawa cywilnego dają podstawy do wyprowadzenia interesu prawnego z tytułu prawa własności tylko o tyle, o ile przepisy administracyjnego prawa materialnego dają do tego postawę. Wskazane przepisy Kodeksu cywilnego mają przede wszystkim charakter gwarancyjny, a nie materialnoprawny. Organ dodał, że przymiot strony postępowania lokalizacyjnego daje jedynie takie oddziaływanie inwestycji na nieruchomości sąsiednie, które powoduje ograniczenia w zagospodarowaniu otoczenia wynikające z odrębnych przepisów. Z art. 144 Kodeksu cywilnego tego rodzaju ograniczenie nie wynika. Okoliczność występowania tzw. immisji może rodzić określone roszczenie jedynie na gruncie cywilnoprawnym, lecz nie daje praw strony postępowania administracyjnego. Minister powołał się na art. 52 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. i stwierdził, że na mapie załączonej do wniosku o wydanie przedmiotowej decyzji lokalizacyjnej linią ciągłą koloru niebieskiego określono granicę zakresu inwestycji na działce nr [...], zaś linią przerywaną koloru czerwonego wyznaczono obszar oddziaływania przedsięwzięcia. Obszar oddziaływania obiektu jest większy niż zakres terenu objętego wnioskiem, jednakże obszar ten mieści się w granicach działki nr [...]. Co więcej, obszar oddziaływania obiektu nie pokrywający się z granicą zakresu inwestycji obejmuje teren działki nr [...] położony przy ul. [...], a więc dotyczy obszaru działki nr [...] znajdującego się po przeciwległej stronie torów kolejowych, w stosunku do położenia działek skarżącej. Organ ocenił, że o interesie prawnym skarżącej nie świadczy również powołany przez nią art. 74 ust. 3a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie. Przepis ten dotyczy bowiem wyłącznie postępowania w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, nie dotyczy natomiast postępowania lokalizacyjnego. Ponadto przedmiotowe zamierzenie nie zalicza się do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Następnie Minister stwierdził, że planowana lokalizacja inwestycji nie powoduje ograniczeń lub utrudnienia w korzystaniu z nieruchomości skarżącej, uregulowanych w prawie materialnym, i ze względu na rozmiar i charakter nie stwarza ryzyka immisji bezpośrednich lub pośrednich, które uniemożliwiałyby korzystanie z nieruchomości bądź zakłócały korzystanie z nich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości. Skarżąca nie wykazała, aby wynik postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie, a więc ustalenia lokalizacji ww. inwestycji, wpływał na jej prawa i obowiązki oparte na przepisach prawa materialnego. Odnosząc się do argumentacji K. K., K. A. i B. A., Minister wskazał, że tytuł prawny do działek nr [...] i [...] posiada wyłącznie skarżąca. Z faktu zamieszkiwania i użytkowania ww. działek nie można wywodzić posiadania interesu prawnego. Jest to bowiem interes o charakterze faktycznym. W zakresie pozostałych z odwołujących się osób organ wskazał, że materiał dowodowy nie potwierdza, aby przysługiwał im przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu. Błędnie podawali oni, że są właścicielami działek nr [...] i [...] . Wskazywali co prawda numery działek, do których przysługuje im tytuł prawnorzeczowy, jednakże bez określenia danych umożliwiających ustalenie obrębu i jednostki ewidencyjnej, w której wymienione przez nich działki są położone. Na podstawie przekazywanych przez nich danych niemożliwe jest ustalenie położenia wymienianych przez nich działek względem terenu inwestycji. Odpowiedzi udzielane przez tych odwołujących nie pozwalały na ustalenie położenia wymienionych przez nich działek (i to zarówno za pomocą załącznika graficznego do zaskarżonej decyzji, jak i za pomocą geoportalu), a po drugie, nie pozwalały na ustalenie, czy skarżącym przysługuje tytuł prawny do wymienionych przez nich działek. Nie udowodnili oni, że mają prawo do nieruchomości sąsiadującej bezpośrednio z terenem inwestycji, czy też do nieruchomości znajdującej się w dalszym sąsiedztwie. Minister zwrócił uwagę, że to na wnoszącym odwołanie ciąży obowiązek udowodnienia swojego interesu prawnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, zastępowana profesjonalnie, zarzuciła decyzji Ministra naruszenie: • art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 k.p.a. przez brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy; • art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. przez błędną ich wykładnię skutkującą bezpodstawnym umorzeniem postępowania; • art. 28 k.p.a. przez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, skutkujące brakiem uznania skarżącej za stronę postępowania; • art. 140 w zw. z art. 144 Kodeksu cywilnego przez ich pominięcie, a wskutek tego pominięcia uznanie, że działki należące do skarżącej nie leżą w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji; • art. 28 k.p.a. w zw. z art. 40 ust. 1 pkt 5, art. 42 ust. 1 pkt 7, art. 58, art. 71 ust. 3, art. 93 ust. 4 pkt 1, art. 161 ust. 2 pkt 8, art. 228 ust. 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, a ponadto art. 72 § 1, 2 i 3 Konstytucji RP oraz art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności przez ich pominięcie skutkujące brakiem uznania skarżącej za stronę postępowania. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżąca podała, że na jej działkach, położonych w bezpośrednim sąsiedztwie działki inwestycyjnej, od wielu lat prowadzona jest wrażliwa działalność związana z opieką nad dziećmi specjalnej troski, tj. pogotowie rodzinne. Działki skarżącej są zabudowane domem jednorodzinnym z ogrodem, a na terenie posesji prowadzone jest pogotowie rodzinne, do prowadzenia którego – z uwagi na wagę istotnych interesów przebywających tam dzieci – niezbędnym jest zachowanie pełnej i całkowitej prywatności. Planowana inwestycja zakłóci pobyt dzieci w tym miejscu, w szczególności ze względu na możliwość ich obserwowania z samej konstrukcji kładki. Mając na uwadze różnego rodzaju dramatyczne przeżycia dzieci przebywających w tym miejscu, a w szczególności potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa od osób, od których wcześniej doznały krzywdy, budowa kładki w tym miejscu nie jest już nie tylko dozwolona, ale również krąg stron postępowania winien być rozszerzony o skarżącą z uwagi na bezsprzeczny zakres oddziaływania realizowanej inwestycji na jej działki. Skarżąca wskazała także, że odległości planowanej inwestycji od jej działek są niewielkie. Organ nie przeprowadził jakiejkolwiek analizy oddziaływania planowanej inwestycji na działki skarżącej. Nie sposób nie uznać skarżącej za stronę postępowania w sytuacji już nie tylko bezpośredniego sąsiedztwa planowanej inwestycji i jej bliskości, ale przede wszystkim mając na względzie to, co ma powstać na działce inwestycyjnej z tym, jaki rodzaj działalności jest prowadzony przez skarżącą. Przy tego typu inwestycjach każdy właściciel domu z ogrodem, który będzie mógł być obserwowany z kładki, winien zostać uznany za stronę takiego postępowania. Obiekt, który ma powstać, będzie wpływał w sposób istotny na jej interesy zarazem faktyczne, jak i prawne. Skarżąca w sytuacji powstania inwestycji nie będzie mogła prowadzić pogotowia rodzinnego w dotychczasowej formie i rozmiarach. Przy określaniu interesu prawnego należało wziąć pod uwagę zarówno przepisy Kodeksu cywilnego, jak i przepisy ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, a ponadto przepisy rangi konstytucyjnej. Skarżąca podała, że obszaru oddziaływania planowanej inwestycji nie da się prawidłowo ustalić jedynie na podstawie art. 28 k.p.a. Do jego prawidłowego wyznaczenia niezbędne jest również poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich. Ponadto, w przypadku wątpliwości co do legitymacji w przedmiocie udziału w postępowaniu w charakterze strony należy zawsze rozstrzygać na korzyść podmiotu domagającego się uznania go za stronę, bowiem wymaga tego cel postępowania administracyjnego, którym jest w szczególności zapewnienie ochrony interesów jego stron. Skarżąca przytoczyła tezy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 września 2022 r., sygn. akt II OSK 1367/22, oraz wskazała – występujące w jej ocenie – wadliwości decyzji organu I instancji oraz postanowień organów orzekających. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie. O Oddalenie skargi wniósł również uczestnik postępowania – P. S.A. w W., v. pismo pełnomocnika tego podmiotu z 15 kwietnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie; zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji Minister przywołał art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: umarza postępowanie odwoławcze. Stosując ten przepis Minister uznał, że skarżąca oraz pozostałe osoby wnoszące odwołanie od decyzji Wojewody Małopolskiego z 19 czerwca 2023 r. nie mają interesu prawnego, a tym samym odwołanie pochodzące od nich nie może "skutecznie" wszcząć postępowania odwoławczego, czy inaczej: prowadzić do wydania decyzji w II instancji, po merytorycznym rozpatrzeniu sprawy. Przyjął przy tym, że z uwagi na przedmiot sprawy, interes prawny odwołujących się stron należało rozważać z uwzględnieniem art. 28 k.p.a. Przyjął w efekcie, że w niniejszym postępowaniu wywołanym wnioskiem inwestora o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, odwołujące się osoby nie są stronami rzeczonego postępowania. Sąd tak dokonaną ocenę sprawy w pełni podziela i stwierdza, że Minister zasadnie orzekł w sposób formalny, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Rozwijając tę ocenę Sąd wyjaśnia, że środek zaskarżenia decyzji administracyjnej, jakim jest odwołanie, który jest sposobem wzruszenia decyzji nieostatecznej, stanowi gwarancję realizacji zasady dwuinstancyjności określonej w art. 15 k.p.a. Oznacza to, że strona postępowania niezadowolona z wydanej decyzji ma prawo domagać się, w drodze złożonego odwołania, ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie. Stosownie jednak do treści art. 127 § 1 k.p.a. prawo do wniesienia odwołania przysługuje wyłącznie stronie. W sytuacji więc, gdy do organu odwoławczego wpływa odwołanie, organ ten - przed wydaniem decyzji merytorycznej w sprawie - dokonuje sprawdzenia pod względem formalnoprawnym, czy odwołanie jest wniesione prawidłowo, w tym czy pochodzi od strony postępowania. Przed wydaniem decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności weryfikuje więc m.in. istnienie legitymacji skargowej podmiotu skarżącego decyzję organu I instancji. Jeżeli wnoszący odwołanie twierdzi, że jest stroną postępowania, to organ nie jest uprawniony do wydania postanowienia o niedopuszczalności odwołania z tego powodu, że wnoszący je nie jest - w ocenie organu odwoławczego - stroną postępowania, ale jest zobowiązany do zweryfikowania tego twierdzenia w toku postępowania odwoławczego. Jeżeli wówczas twierdzenie to nie zostanie pozytywnie zweryfikowane, to organ odwoławczy powinien wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 105 tej ustawy (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 5 lipca 1999 r., sygn. akt OPS 16/98, ONSA 1999, Nr 4, poz. 119; zob. także wyrok NSA z 24 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 487/17). Taki też powód wydania decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze został wskazany przez Ministra w zaskarżonej decyzji. Organ ten uznał, że wszyscy odwołujący się nie są stronami w sprawie i przedstawił w uzasadnieniu decyzji analizę w tym zakresie, uwzględniającą wszystkie te aspekty, które mogły mieć jakiekolwiek znaczenie prawne. W ocenie Sądu, analiza ta potwierdza zasadność i prawidłowość wydanego przez ten organ rozstrzygnięcia, a to m.in. z odwołania skarżącej. I tak, Minister słusznie przede wszystkim wskazał na to, że przepisy u.p.z.p. nie zawierają definicji strony postępowania lokalizacyjnego. Prawidłowo – kierując się treścią art. 53 ust. 1 u.p.z.p. – wywiódł, że przymiot strony w postępowaniu lokalizacyjnym zawsze przysługuje inwestorowi oraz właścicielowi i użytkownikowi wieczystemu nieruchomości, na której będzie lokalizowana inwestycja celu publicznego. Niewadliwie w konsekwencji stwierdził, że ustalając przymiot strony w tego typu postępowaniu względem innych podmiotów, konieczne jest zastosowanie art. 28 k.p.a. i zweryfikowanie istnienia po stronie odwołujących się interesu prawnego. Powoływany przepis stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny, o którym mowa w powyższym art. 28 k.p.a., określany jest jako osobisty, konkretny i aktualny, prawnie chroniony interes, który może być realizowany na podstawie określonego przepisu, bezpośrednio wiążący się z indywidualnie i prawnie chronioną sytuacją strony. Istnieje on wówczas, gdy istnieje związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu na gruncie administracyjnoprawnym (por. wyroki NSA: z 21 marca 2025 r., sygn. II OSK 2046/22; z 5 grudnia 2024 r., sygn. II OSK 826/22). W postępowaniu o wydanie decyzji ustalającej lokalizację interesu prawnego podmiotu niewymienionego w art. 53 ust. 1 u.p.z.p. należy upatrywać przede wszystkim w przepisach tej ustawy. Na powyższe wskazuje art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. i wiąże ochronę tego interesu prawnego z zagospodarowaniem terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych. W konsekwencji oddziaływanie planowanej inwestycji na nieruchomość osoby, która postuluje uznanie ją za stronę postępowania lokalizacyjnego, ustalać należy z uwzględnieniem przepisów u.p.z.p. określających zasady kształtowania ładu przestrzennego z wykorzystaniem elementów zasady dobrego sąsiedztwa. Co oczywiste, również i przepisy innych ustaw, w tym Kodeksu cywilnego, mogą stanowić podstawę do ustalania interesu prawnego strony postępowania lokalizacyjnego. W tym kontekście zaakcentować jednak należy – co zauważa się w judykaturze - że przepisy prawa cywilnego, w tym art. 140 i art. 143 Kodeksu cywilnego, dają podstawy do wyprowadzenia interesu prawnego z tytułu prawa własności tylko o tyle, o ile przepisy administracyjnego prawa materialnego dają do tego podstawę. W przypadku braku podstaw w przepisach administracyjnego prawa materialnego do rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej żądania jednostki, z przepisów prawa cywilnego nie ma podstaw do wyprowadzenia interesu prawnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 14 czerwca 2022 r., sygn. II OSK 2534/19; z 8 stycznia 2020 r., sygn. II OSK 1094/18; z 15 października 2019 r., sygn. II OSK 2879/17). Analiza akt administracyjnych sprawy prowadzi do wniosku, że lokalizacja spornej inwestycji nie ogranicza możliwości zagospodarowania działek skarżącej. Wskutek wydanej decyzji nie zmieni się również ich dotychczasowy sposób zagospodarowania i przeznaczenia. Argumentów w tym zakresie skarżąca zresztą nie podnosiła, poprzestając na wielokrotnym prezentowaniu (obszernego) stanowiska w zakresie prowadzonego przez nią pogotowia rodzinnego oraz sytuacji jego podopiecznych. Z powołanych przepisów Kodeksu cywilnego (nie powiązanych z normami materialnego prawa administracyjnego, w tym przede wszystkim przepisami u.p.z.p.) również nie sposób wywieść dysponowania przez skarżącą przymiotem strony w postępowaniu lokalizacyjnym, tylko w oparciu o przysługujące jej prawo własności do nieruchomości oraz prowadzoną przez nią placówkę. Zarzuty i argumentacja skargi, w zakresie odnoszącym się do przepisów ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, także nie dają podstawy do wyprowadzenia interesu prawnego skarżącej w postępowaniu lokalizacyjnym. Niemożliwym jest bowiem przyjęcie, że przepisy te wpływają na uprawnienia skarżącej związane z możliwością zagospodarowania jej nieruchomości. Niewątpliwie samo podniesienie argumentu, że inwestycja będzie powodowała immisje/zakłócenia, także nie jest wystarczające do przyznania interesu prawnego. Nie można bowiem za obszar oddziaływania uznać terenu, w którym da się odczuć skutki spowodowane użytkowaniem jakiegoś obiektu. Takie rozumienie odwołuje się do oddziaływania faktycznego, którego nie można utożsamiać z oddziaływaniem polegającym na wprowadzeniu ograniczeń prawnych w zagospodarowaniu tego terenu (por. wyrok NSA z 5 grudnia 2024 r., sygn. II OSK 826/22). Poza tym, wskazywane przez skarżącą przyszłe i hipotetyczne sytuacje (np. możliwość obserwowania osób przebywających na działkach stanowiących jej własność, czy wywołanie u tych osób w związku ze wskazaną możliwością dyskomfortu) trafnie zostały przez Ministra zakwalifikowane jako okoliczności, świadczące o posiadaniu przez skarżącą wyłącznie interesu faktycznego w sprawie. Prawidłowe – w ocenie Sądu – było również umorzenie postępowania odwoławczego względem K. K., K. A. i B.A. Zasadnie Minister przyjął, że posiadają oni w sprawie wyłącznie interes faktyczny. Wywodzili oni, że zamieszkują i użytkują należące do skarżącej działki o nr [...]i [...]z obrębu R. Rzecz jednak w tym, że – jak już zostało to zaakcentowane – status strony w postępowaniu lokalizacyjnym jest ściśle powiązany z legitymowaniem się prawem własności lub prawem użytkowania nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie przyjęto, że nawet samoistne posiadanie nieruchomości nie stanowi źródła interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a.. Posiadanie samoistne jest bowiem stanem faktycznym, a nie stanem prawnym (por. wyroki NSA: z 8 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 1411/21; z 5 grudnia 2024 r., sygn. II OSK 826/22). Zasadnie – w ocenie składu orzekającego Sądu - w judykaturze zauważano również, że przymiotu strony w postępowaniu lokalizacyjnym nie mają podmioty legitymujące się prawami obligacyjnymi w stosunku do nieruchomości, takimi jak najem czy dzierżawa, ani też osoby korzystające z gruntu bez tytułu prawnego (por. wyrok NSA z 21 listopada 2015 r, sygn. II OSK 779/14; wyrok NSA z 30 listopada 2015 r., sygn. II OSK 639/14; postanowienie NSA z 13 lipca 2016 r., sygn. II OSK 2292/15). Wobec powyższego, już tylko z tej przyczyny należało podzielić stanowisko organu, że sam fakt zamieszkiwania przez K. K., K. A. i B. A. działek, będących własnością skarżącej, nie może być utożsamiany ze źródłem ich interesu prawnego, a dalej – z posiadaniem przez nich przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu lokalizacyjnym. Odnosząc się do odwołania wniesionego przez pozostałe (aniżeli J. A., K. K., K. A. i B. A.) osoby, wskazać należy, że pomimo wezwań wystosowanych do tych osób przez Ministra, informacje przez nich przekazywane były szczątkowe; nie wykazali oni, że dysponują tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości, który w ich ocenie uzasadniałby posiadanie przymiotu strony w postępowaniu lokalizacyjnym. Zidentyfikowanie przedmiotu ich ewentualnej własności nie było możliwe. W konsekwencji Minister prawidłowo przyjął, że nie udowodnili oni swojego interesu prawnego. Należy przy tym dodać, że jeżeli odwołujący wnosząc odwołanie w postępowaniu o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego twierdzi, że przysługuje mu prawo zaskarżenia decyzji z racji posiadania interesu prawnego, ma obowiązek wykazać to uprawnienie (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2023 r., sygn. II OSK 773/21, oraz orzeczenie i piśmiennictwo w nim przywołane). Podsumowując: Sąd stwierdza, że skarżącej oraz pozostałym odwołującym się osobom nie przysługuje w sprawie interes prawny na podstawie art. 53 ust. 1 u.p.z.p., gdyż nie są oni inwestorem bądź właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości, na której lokalizowana jest inwestycja celu publicznego. Żaden z odwołujących się podmiotów nie wykazał również, że legitymuje się interesem prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a., obligującym Ministra do dokonania w trybie instancyjnym merytorycznej oceny legalności planowanej inwestycji. Z tych też przyczyn Sąd uznał, że stanowisko Ministra wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji co do przymiotu strony wnoszących odwołanie od decyzji Wojewody Małopolskiego jest prawidłowe. Tak dokonanej oceny nie podważają zarzuty skargi. Sąd nie stwierdził, aby doszło do naruszenia prawa (art. 28 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 105 tej ustawy), czemu dał wyraz powyżej. Nie stwierdził również, aby postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji obarczone było naruszeniem przepisów postępowania, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Konsekwencją dokonanych ustaleń było oddalenie skargi. O powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło