VII SA/Wa 2352/17
WyrokWSA w Warszawie2018-07-11
Skład orzekający: Bogusław Cieśla, Monika Kramek, Wojciech Sawczuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Stowarzyszenie Ekologiczne oraz osoby fizyczne posiadają przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, jeśli inwestycja stanowi rozbudowę istniejącego zakładu produkcyjnego, a postępowanie budowlane nie wymagało udziału społeczeństwa?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że ani Stowarzyszenie Ekologiczne, ani osoby fizyczne nie wykazały posiadania przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. Rozbudowa zakładu produkcyjnego polegająca na budowie portierni i rozbudowie magazynu nie stanowiła przedsięwzięcia wymagającego udziału społeczeństwa, a tym samym nie modyfikowała kręgu stron określonego w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Nieruchomości skarżących osób fizycznych nie znajdowały się w obszarze oddziaływania inwestycji.Stan faktyczny
Stowarzyszenie Ekologiczne oraz osoby fizyczne (A. K., P. K., P. K.) wystąpiły o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty z 2008 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę portierni z częścią gospodarczą oraz rozbudowę budynku magazynowego. Organy administracji (Wojewoda, GINB) odmówiły wszczęcia postępowania, uznając skarżących za nieposiadających przymiotu strony. Po uchyleniu wcześniejszych orzeczeń przez NSA, organy ponownie odmówiły wszczęcia postępowania, a następnie Wojewoda umorzył postępowanie. GINB utrzymał w mocy decyzję o umorzeniu. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Prawa budowlanego, k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do wskazań NSA.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Monika Kramek (spr.), Sędzia WSA Wojciech Sawczuk, Protokolant sekr. sąd. Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2018 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] w [...], A. K., P. K. i P. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak: [...];[...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., znak: [...],[...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "GINB"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm. – dalej jako: "k.p.a."), po rozpoznaniu odwołania Stowarzyszenia Ekologicznego "[...]", A. K., P. K. oraz P. K., od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2015 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Objęta skargą decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...], Starosta [...], po rozpoznaniu wniosku P.P.H. [...] Sp. z o.o. w C. (dalej także jako: "inwestor"), zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę portierni z częścią gospodarczą na działce nr [...] obr. [...] oraz rozbudowę budynku magazynowego na działce nr [...] obr. P..
Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2011 r. Stowarzyszenie Ekologiczne "[...]" (dalej jako: "stowarzyszenie"), zaś wnioskami z dnia [...] stycznia 2011 r. A. K., T. K. oraz P. K. (dalej jako: "skarżący") wystąpili do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r.
Decyzją z dnia [...] marca 2011 r., znak: [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu wniosków, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...].
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., znak: [...], po rozpoznaniu odwołań stowarzyszenia i skarżących, uchylił decyzję Wojewody i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Następnie Wojewoda, odrębnymi postanowieniami z dnia [...] lipca 2011 r., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na wniosek skarżących i stowarzyszenia wskazując, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji został wniesiony przez podmiot nie posiadający przymiotu strony.
Postanowieniami z dnia [...] września 2011 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "GINB") utrzymał w mocy zaskarżone postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r.
Wyrokami z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 2769/11 i sygn. akt VII SA/Wa 2768/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi odpowiednio skarżących i stowarzyszenia.
W wyniku wniesionych skarg kasacyjnych Naczelny Sąd Administracyjny wyrokami z dnia 29 listopada 2013 r. o sygn. akt
II OSK 1550/12 i sygn. akt II OSK 1562/12 uchylił powołane wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a także postanowienia GINB z dnia
[...] września 2011 r., oraz poprzedzające je postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r.
W uzasadnieniu wyroku sygn. akt II OSK 1562/12 (dotyczącym stowarzyszenia) Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (aktualnie t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm. - dalej jako: "Prawo budowlane") stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Z kolei z art. 28 ust. 3 Prawa budowlanego wynika, że w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę nie znajduje zastosowania art. 31 k.p.a., który na zasadach ogólnych określa możliwość udziału organizacji społecznej w sprawie administracyjnej dotyczącej innej osoby. Zatem co do zasady udział organizacji społecznych w postępowaniach w sprawie pozwolenia na budowę nie został przewidziany. Wyjątek w tym zakresie wynika z art. 28 ust. 4 Prawa budowlanego, stosownie do którego przepisów art. 28 ust. 2 i 3 nie stosuje się w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę wymagającym udziału społeczeństwa zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2017 r., poz. 1405 ze zm. - dalej jako: "ustawa środowiskowa"). W takim wypadku zastosowanie ma art. 44 ustawy środowiskowej, zgodnie z którym organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe i zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony. Z powyższego wynika, że dla wzięcia udziału organizacji ekologicznej w postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę niezbędne jest ustalenie, że dane postępowanie jest zakwalifikowane jako postępowanie wymagające udziału społeczeństwa. Skoro w sprawie o pozwolenie na budowę prowadzonej w trybie zwykłym, jak i w trybach nadzwyczajnych, krąg stron powinien być ustalany na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2007 r., II OSK 598/06), to zasada ta również odnosi się do regulacji art. 28 ust. 4 Prawa budowlanego.
W dalszej części Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że organy a następnie WSA uznały, że stowarzyszenie nie posiada przymiotu strony postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, wskazując, że budowa portierni z częścią gospodarczą oraz rozbudowa budynku magazynowego nie należy do przedsięwzięć wymienionych w § 2 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. nr 257, poz. 2573 - dalej jako rozporządzenie z 2004 r.), a zatem nie jest to przedsięwzięcie wymagające udziału społeczeństwa.
Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się z taką oceną inwestycji wyjaśniając, że organy obu instancji, a za nimi także WSA, pominęły istotną okoliczność, że kwestionowane pozwolenie na budowę obejmuje budowę obiektów budowlanych wchodzących w skład funkcjonującego przedsiębiorstwa produkującego papę. Wobec tego w realiach rozpoznawanej sprawy, brak było podstaw, aby traktować budowę tych obiektów na terenie zakładu P.P.H. [...] Sp. z o.o. jako odrębne w stosunku do już funkcjonującego zakładu przedsięwzięcie. Traktowanie każdorazowo jednostkowo poszczególnych przedsięwzięć podejmowanych przez inwestora w ramach tego samego zakładu umożliwiałoby obchodzenie przepisów o ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania przedsięwzięć na środowisko i udziale społeczeństwa w tych postępowaniach. Oceniając interes prawny stowarzyszenia organ nie może pominąć kwestii istnienia zakładu. Kolejne obiekty budowlane stanowią jego rozbudowę, wobec czego ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko winna uwzględniać fakt istnienia funkcjonującego zakładu z jednoczesnym ustaleniem, czy w stosunku do tego przedsięwzięcia (zakładu, obiektu) sporządzana była kiedykolwiek ocena oddziaływania na środowisko, jeżeli tak, to do jakich wniosków i rozstrzygnięć doprowadziła. Brak tego typu ustaleń nie pozwala na zaakceptowanie stanowiska, prowadzącego do oceny, że skoro obiekt budowlany objęty kwestionowanym pozwoleniem na budowę nie należy do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, wymienionych w §§ 2 i 3 rozporządzenia z 2004 r., to uzyskanie decyzji środowiskowej nie było wymagane, co z kolei przemawia za brakiem interesu prawnego stowarzyszenia. Nie można bowiem pominąć regulacji § 3 ust. 2 rozporządzenia 2004 r. dotyczącego przedsięwzięć realizowanych na terenie już istniejącego zakładu lub obiektu, które mogą wymagać sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko. Zagadnienie to ma zaś bezpośredni związek z określeniem, czy sprawa pozwolenia na budowę wymagała udziału społeczeństwa. Wobec tego organ oceniając kwestię przysługiwania stowarzyszeniu przymiotu strony postępowania winien ocenę oddziaływania obiektu wyprowadzić w powiązaniu z oddziaływaniem funkcjonującego zakładu. Tylko wówczas można ocenić, czy oddziaływanie nowej inwestycji wiąże się z oddziaływaniem funkcjonującego zakładu, bądź ma na nie wpływ i czy postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę wymagało udziału społeczeństwa.
W świetle powyższego, odmowa wszczęcia postępowania, o której stanowi art. 61a k.p.a., stanowi akt formalny, a nie merytoryczny, zaś na etapie formalnym nie jest możliwe dokonanie istotnych ustaleń i przeprowadzenie ich oceny, to wówczas konieczne jest wszczęcie postępowania.
W uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt II OSK 1550/12 (dotyczącym skarżących, osób fizycznych) Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że zarówno w postępowaniu zwykłym dotyczącym pozwolenia na budowę, jak i w postępowaniu nieważnościowym normą materialnoprawną określającą krąg stron postępowania jest art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Zgodnie z tym przepisem, stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Pojęcie "obszaru oddziaływania obiektu" zdefiniowane zostało w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego jako teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Podkreślenia przy tym wymaga, że w świetle powołanej definicji brak bezpośredniego sąsiedztwa pomiędzy nieruchomościami nie musi automatycznie oznaczać braku przymiotu strony, gdyż obszar oddziaływania obiektu może obejmować także tereny dalej położone, ale pozostające w zasięgu wpływów planowanej inwestycji. Oczywiście zazwyczaj to oddziaływanie wiąże się z bliskim usytuowaniem nieruchomości i jej bezpośrednim wpływem, to jednak nie można wykluczyć sytuacji, w której obszar oddziaływania będzie obejmował również działki nie sąsiadujące bezpośrednio z terenem inwestycji. Zauważyć też trzeba, że wyznaczenie obszaru oddziaływania obiektu powinno nastąpić z uwzględnieniem funkcji, formy, konstrukcji projektowanego obiektu i innych jego cech charakterystycznych oraz sposobu zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji. O obszarze oddziaływania za każdym razem będą zatem decydować indywidualne cechy obiektu budowlanego, jego przeznaczenie i sposób zagospodarowania terenu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarówno organy jak i Sąd I instancji błędnie uznały, że skarżący nie posiadają przymiotu strony postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] wskazując, że projektowana budowa portierni z częścią gospodarczą oraz rozbudowa budynku magazynowego nie ogranicza zagospodarowania działek skarżących, a ponadto inwestycja ta nie należy do przedsięwzięć wymienionych w § 2 i § 3 rozporządzenia z 2004 r. Sąd zwrócił uwagę na istotną okoliczności, że kwestionowane pozwolenie na budowę obejmuje budowę obiektu budowlanego wchodzącego w skład funkcjonującego już przedsiębiorstwa produkującego papę. Podzielił stanowisko skarżących kasacyjnie, że w realiach rozpoznawanej sprawy, brak było podstaw, aby traktować budowę portierni z częścią gospodarczą oraz rozbudowę budynku magazynowego na terenie zakładu inwestora jako odrębnego w stosunku do już funkcjonującego zakładu przedsięwzięcia. Podobnie jak w sprawie dotyczącej stowarzyszenia Naczelny Sad Administracyjny wyjaśnił, że oceniając interes prawny skarżących nie można pominąć kwestii istnienia zakładu. Kolejne obiekty budowlane stanowią jego rozbudowę, wobec czego ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko winna uwzględniać fakt istnienia funkcjonującego zakładu z jednoczesnym ustaleniem, czy w stosunku do tego przedsięwzięcia (zakładu, obiektu) sporządzana była kiedykolwiek ocena oddziaływania na środowisko, jeżeli tak, to do jakich wniosków i rozstrzygnięć doprowadziła.
Pismem z dnia [...] marca 2014 r. Wojewoda [...] zawiadomił wnioskodawców o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...].
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. Wojewoda [...], z uwagi na śmierć w dniu [...] lipca 2013 r. T. K. zawiesił z urzędu to postępowanie.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. GINB uchylił ww. postanowienie Wojewody wskazując, iż osobami sprawującymi zarząd majątkiem masy spadkowej po zmarłym T. K. są jego żona A. K. oraz syn P. K..
Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 105 § 1 umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia na wniosek skarżących i stowarzyszenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego stanowi wobec regulacji art. 28 k.p.a. lex specialis i zarówno w sprawie o pozwolenie na budowę prowadzonej w zwykłym trybie jak i w trybach nadzwyczajnych krąg podmiotów uznanych za strony powinien być ustalany na tej właśnie podstawie. W ocenie Wojewody z uwagi na usytuowanie inwestycji względem działek wnioskodawców projektowana budowa portierni z częścią gospodarczą oraz rozbudowa budynku magazynowego nie ogranicza zagospodarowania nieruchomości wnioskodawców. Nie należy ona także do przedsięwzięć wymienionych w §§ 2 i 3 rozporządzenia z 2004 r.
Kierując się wskazaniami zawartymi w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego organ zgromadził dodatkowy materiał dowodowy w sprawie.
Starosta [...] przedłożył akta spraw, w których wydał:
1. w dniu [...] czerwca 1999 r. decyzję nr [...],[...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą Inwestorowi pozwolenia na budowę - modernizację rozbudowę hali produkcji papy na działkach ni [...],[...],[...] w P.,
2. w dniu [...] czerwca 1999 r. decyzję nr [...],[...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą inwestorowi pozwolenia na budowę kanalizacji deszczowej na działkach nr [...],[...],[...],[...] w P.,
3. w dniu [...] stycznia 2000 r. decyzję nr [...],[...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą inwestorowi pozwolenia na rozbudowę zbiornikowej instalacji na gaz płynny firmy [...] na działce nr [...] w P.,
4. w dniu [...] grudnia 2001 r. decyzję nr [...],[...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą inwestorowi pozwolenia na budowę punktu magazynowania i dozowania posypki i wypełniacza na działkach nr [...],[...] w P..
Ponadto ze Starostwa Powiatowego w [...] pozyskano kopie akt sprawy, w której Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] wydał w dniu [...] września 1997 r. decyzję nr [...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą inwestorowi pozwolenia na budowę kotłowni gazowej oraz hali magazynowej na działkach nr [...],[...],[...],[...] w P..
W aktach ww. spraw w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę brak jest dokumentów potwierdzających przeprowadzenie oceny oddziaływania ww. przedsięwzięć na środowisko.
Z zasobów archiwalnych został dodatkowo pozyskany dokument "Ocena oddziaływania na środowisko dla projektowanej budowy zakładu produkcji materiałów budowlanych w P. (Gmina [...] Woj. [...])" ze stycznia 1997 r.
Przytaczając fragmenty w/w dokumentu, w którym przyjęto, że zakład będzie wytwarzał papę asfaltową izolacyjną (impregnowaną tekturę) i prowadził konfekcjonowanie lepiku, Wojewoda wyjaśnił, że nie potwierdza on, aby zakładana przez inwestora działalność miała negatywny wpływ na środowisko, w tym otoczenie wokół zakładu. Zwrócono uwagę na etap eksploatacji zakładu, jednak kwestia oceny sposobu i warunków użytkowania wybudowanych lub zmodernizowanych obiektów pozostaje już poza zakresem kompetencji organów administracji architektoniczno-budowlanej.
Dalej organ I instancji wyjaśnił, że Burmistrz Miasta i Gminy [...] nie potwierdził, aby przedsięwzięcie którego dotyczy badana decyzja, wymagało przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Zauważył, że analizie poddano okres, w którym Starosta [...] wydał badaną decyzję z [...] kwietnia 2008 r. oraz okres poprzedzający to rozstrzygnięcie, kiedy zakład już istniał.
Mając powyższe na uwadze Wojewoda stwierdził, że brak jest podstaw do przyznania wnioskodawcom (w tym P. K., następcy prawnemu zmarłego T. K.) przymiotu strony.
Odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wniosło stowarzyszenie i skarżący.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] GINB odmówił przywrócenia terminu. Rozstrzygnięcie GINB zostało wyeliminowane z obrotu wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2596/15.
W związku z powyższym, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] GINB przywrócił termin do wniesienia odwołania.
Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., GINB utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2015 r., podzielając wyjaśnienia organu I instancji, że art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, który jako przepis szczególny względem art. 28 k.p.a., ogranicza pojęcie strony w sprawach dotyczących pozwolenia na budowę do inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Interes prawny musi przy tym istnieć obiektywnie, a nie odnosić się do subiektywnych odczuć. Tylko więc takie ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, które są związane z konkretnym przepisem prawa wprowadzającym je, dają właścicielowi, zarządcy lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości prawo do uczestnictwa w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pozwolenia na budowę. Również w sprawie dotyczącej pozwolenia na budowę prowadzonej w trybie nadzwyczajnym krąg podmiotów uznanych za stronę powinien być ustalony na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego.
Ustalając obszar oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 28 ust. 2 tej ustawy należy każdorazowo uwzględnić funkcję, formę, konstrukcję projektowanego obiektu i inne jego cechy charakterystyczne oraz sposób zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji.
Organ odwoławczy wskazał, że A. K. i T. K. (w którego miejsce wstąpił jego spadkobierca – P. K.) wywodzą swój interes prawny z tytułu prawa własności działek [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...], położonych w B.. Z kolei P. K. swój interes prawny wywodzi z tytułu prawa własności działek nr ew. [...],[...],[...], położonych w P.. Jednakże aktualnym właścicielem działki nr ew. [...] jest K. L.(od dnia [...] marca 2016 r. - KW nr [...]), zaś właścicielem działek nr ew. [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz [...],[...] i [...] jest wyłącznie P. K. (od dnia [...] listopada 2015 r. KW nr [...] oraz [...]). Skarżący nie wskazali, aby posiadali tytuł prawny do jakiejkolwiek innej nieruchomości.
W związku z powyższym GINB stwierdził, że A. K. i P. K.nie są właścicielami lub użytkownikami wieczystymi jakichkolwiek nieruchomości, które mogłyby znajdować się w obszarze oddziaływania spornej inwestycji. Zatem badaniu podlegał przymiot strony postępowania wyłącznie względem P.K..
W tym zakresie organ odwoławczy wyjaśnił, że budynek portierni z częścią gospodarczą na działce nr ewid. [...], jest oddalony od granicy najbliżej położonej działki nr ewid. [...], należącej do P. K., o ok. 470 m. Z kolei rozbudowywany budynek magazynowy na działce nr ewid. [...] znajduje się ok. 500 m od działki nr ewid. [...]. W związku z tym organ odwoławczy ocenił, że nieruchomości należące do P. K. nie znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji. Nie wpływa ona na warunki ochrony przeciwpożarowej potencjalnych obiektów na jego nieruchomości, nie pozbawia także tych nieruchomości dostępu do drogi publicznej oraz dostępu do szeroko rozumianych mediów (woda, prąd, gaz).
Odnosząc się do wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonych w wyroku w sprawie o sygn. akt II OSK 1550/12 GINB ustalił, że decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., znak: [...], Burmistrz Miasta i Gminy [...] określił środowiskowe warunki realizacji przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie Zakładu Produkcyjnego w [...] na działce nr ew. [...]. Przedmiotowy zakład został zakwalifikowany, na podstawie § 3 ust. 1 pkt 22 rozporządzenia z 2004 r. do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, które mogą wymagać sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.
W ramach postępowania zakończonego ww. decyzją środowiskową przeprowadzono ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Stwierdzono, że przedmiotowa rozbudowa polegać ma m.in. na budowie nowych budynków przeznaczonych na urządzenia technologiczne, montażu drugiej linii produkcyjnej, oraz budowie szatni dla pracowników. W ramach postępowania środowiskowego zostały przeprowadzone badania m.in. emisji hałasu, które nie potwierdziły zarzutów o jej nadmiernym rozmiarze. Określono również dodatkowe środki bezpieczeństwa w tym zakresie, m.in. nakazano wybudowanie ekranów akustycznych o wysokości 4 m. Wskazano również, że ograniczono emisję pyłów (montaż urządzeń filtrujących o skuteczności 99,9%), określono także zasady przechowywania i gospodarki odpadami powstającymi w cyklu produkcyjnym.
Ponadto Burmistrz Miasta i Gminy [...] stwierdził, że z uwagi na usytuowanie inwestycji, nie będzie ona powodowała kumulowania się oddziaływań z innymi przedsięwzięciami. Organ ten nie stwierdził konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę (pkt 8 decyzji).
Odnosząc się z kolei do kwestii powiązania inwestycji z funkcjonowaniem istniejącego zakładu GINB wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia z 2004 r., sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko mogą wymagać przedsięwzięcia realizowane na terenie zakładu lub obiektu zaliczonego do przedsięwzięć wymienionych w ust. 1, będące przedsięwzięciami niewymienionymi w ust. 1 lub § 2 ust. 1, jeżeli ich realizacja spowoduje wzrost emisji o nie mniej niż 20%, wzrost zużycia surowców (w tym wody), materiałów, paliw, energii o nie mniej niż 20% albo jeżeli ich realizacja na terenie zakładu spowoduje zaliczenie zakładu lub obiektu do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotowa rozbudowa nie spowoduje zwiększenia ilości produkcji zakładu. Budynek portierni stanowić będzie funkcję wyłącznie administracyjną, związaną z ochroną oraz pracami porządkowymi. Z kolei rozbudowywany budynek magazynowy pełnić będzie funkcję wyłącznie magazynową. Umieszczono w nim tylko instalację elektryczną, wobec czego niemożliwe jest wykorzystywanie go do celów produkcyjnych, czy przemysłowych. W ocenie GINB, inwestycja ta nie wpływa na sposób oddziaływania wspomnianego zakładu na otoczenie, poprzez np. zwiększenie emitowanego hałasu, emisji spalin czy możliwości wytwórczych.
Tym samym organ doszedł do wniosku, że A. K., P.K. i P. K. nie wykazali, a GINB nie dopatrzył się, aby mieli interes prawny w kwestionowaniu decyzji Starosty [...]. Organ odwoławczy powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1572/09, w którym stwierdzono, że to na podmiocie żądającym podjęcia postępowania nieważnościowego spoczywa ciężar wykazania, że posiada legitymację materialno-prawną w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego.
Odnosząc się do wniosku stowarzyszenia, przy uwzględnieniu wytycznych zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanego w sprawie o sygn. akt II OSK 1562/12, organ wskazał, że stosownie do treści art. 31 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania lub dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.
Stosownie zaś do treści art. 28 ust. 3 Prawa budowlanego, art. 31 § 1 k.p.a. nie stosuje się w postępowaniach w sprawie pozwolenia na budowę. Wyjątek od powyższej reguły przewiduje art. 28 ust. 4 Prawa budowlanego, który stanowi, że art. 28 ust. 3 nie znajduje zastosowania w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, jeśli postępowanie to wymaga udziału społeczeństwa zgodnie z przepisami ustawy środowiskowej. W takim przypadku należy stosować art. 44 ust. 1 tej ustawy.
Podsumowując GINB wskazał, że w postępowaniach dotyczących pozwoleń budowlanych z żądaniem wszczęcia, w trybie art. 31 § 1 k.p.a., występować mogą tylko organizacje ekologiczne i tylko wtedy, gdy dane postępowanie wymaga udziału społeczeństwa zgodnie z przepisami ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku.
Dalej organ odwoławczy podniósł, że z uwagi na cele statutowe Stowarzyszenia Ekologicznego "[...]", może ono uczestniczyć na prawach strony w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, niemniej jednak postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] nie jest postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa w rozumieniu przepisów ustawy środowiskowej.
Uzasadniając takie stanowisko GINB podkreślił, że postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa jest tylko takie postępowanie, co do którego wymóg zapewnienia udziału społeczeństwa jest przewidziany konkretnym przepisem prawa materialnego. Brak takiej regulacji jest równoznaczny z zaliczeniem określonego postępowania do grupy spraw niewymagających udziału społeczeństwa. Z przepisów ustawy środowiskowej wynika, że postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę jest postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa jedynie wtedy, gdy w ramach tego postępowania przeprowadzana jest ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Wynika to z treści art. 90 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 omawianej ustawy. Zgodnie z tymi przepisami, regionalny dyrektor ochrony środowiska winien zwrócić się - po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, lecz przed wydaniem postanowienia w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia - do organu właściwego w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę o zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu. Przepisy ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku nie przewidują innego przypadku, aniżeli wskazany wyżej, w którym postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę wymagałoby udziału społeczeństwa.
Zgodnie zaś z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy śrdowiskowej, ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przeprowadza się bądź w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, bądź też w ramach postępowania w sprawie wydania jednej z enumeratywnie wyliczonych decyzji, w tym decyzji o pozwoleniu na budowę. Dla wyniku niniejszego postępowania znaczenie ma tylko drugi ze wskazanych przypadków. Postępowanie w sprawie wydania decyzji środowiskowej jest bowiem samodzielnym postępowaniem administracyjnym, całkowicie odrębnym od postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, prowadzonym przez inny organ, na podstawie innych uregulowań oraz na innym etapie szeroko rozumianego procesu inwestycyjnego. Inny jest również jego przedmiot. Sam fakt, że w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej przeprowadza się ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie implikuje obowiązku jej przeprowadzenia w ramach postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Nie przekłada się też na obowiązek zapewnienia udziału społeczeństwa w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę.
Ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przeprowadzana jest w ramach postępowania w sprawie pozwolenia na budowę wyłącznie w czterech przypadkach, ściśle określonych w ustawie środowiskowej. Ma to bowiem miejsce:
- jeżeli konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w ramach postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, została stwierdzona przez organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 61 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej);
- na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia, złożony do organu właściwego do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 88 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej);
- jeżeli organ właściwy do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę stwierdzi, że we wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę zostały dokonane zmiany w stosunku do wymagań określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 88 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej);
- w przypadku braku możliwości stwierdzenia gotowości instalacji do wychwytywania dwutlenku węgla na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w przypadku instalacji do spalania paliw w celu wytwarzania energii elektrycznej, o elektrycznej mocy znamionowej nie mniejszej niż 300 MW (art. 88 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej).
Z powyższego organ wywiódł, że katalog przypadków, w których ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przeprowadza się w ramach postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, jest katalogiem zamkniętym. Zamknięty jest również katalog przypadków, w których postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę wymaga udziału społeczeństwa.
Mając to na uwadze GINB stwierdził, że w przedmiotowej sprawie powyższe okoliczności nie wystąpiły.
Ponadto, odwołując się do wyroku WSA w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1562/11, GINB wskazał, że obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko aktualizuje się w określonych sytuacjach dopiero w postępowaniu w sprawie wydania pozwolenia na budowę i nawet ewentualna możliwość stwierdzenia w postępowaniu nieważnościowym, że brak tej oceny narusza przepisy ustawy środowiskowej nie może stanowić podstawy do wszczęcia postępowania na wniosek organizacji społecznej na prawach strony. Ustalenie, że w odniesieniu do danego zamierzenia inwestycyjnego nie przeprowadzono oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przesądza o konieczności negatywnego rozpoznania wniosku organizacji społecznej o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu. Organ powołał także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 908/10, w którym Sąd ten stanął na stanowisku, że postępowanie nieważnościowe, nie należy do postępowań wymagających udziału społeczeństwa. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest odrębnym postępowaniem administracyjnym, które ma na celu jedynie skontrolowanie wydanej w postępowaniu zwykłym decyzji celem ustalenia, czy nie jest ona dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie nieważnościowe jest całkowicie nową sprawą administracyjną, która stanowi formę nadzoru, a organ w tym postępowaniu rozpatruje sprawę wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 k.p.a., co oznacza że nie jest władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty czyli rozstrzygać żadnej kwestii merytorycznej. Organ ma w tym postępowaniu przeprowadzić postępowanie wyjaśniające jedynie dla ustalenia, czy stan faktyczny przyjęty przy wydaniu badanej decyzji odpowiada prawdzie w świetle istniejącego materiału dowodowego, przy czym organ nie ma możliwości poszerzenia materiału dowodowego zebranego w sprawie, nie może również dokonać uzupełniających ustaleń faktycznych.
Skargę na powyższą decyzję wniosło Stowarzyszenie Ekologiczne [...] oraz A. K., P. K. oraz P. K.. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, podnieśli zarzut naruszenia:
1. art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego przez bezzasadne jego zastosowanie oraz jednoczesne naruszenie art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 4 Prawa budowlanego przez bezzasadne ich niezastosowanie;
2. art. 157 § 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię oraz art. 28 ust. 3 Prawa budowlanego przez bezzasadne jego zastosowanie, a także jednoczesne naruszenie art. 31 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 4 Prawa budowlanego przez bezzasadną odmowę ich zastosowania;
3. art. 7 k.p.a. poprzez błąd w ustaleniach faktycznych dokonanych przez organ I instancji i zaaprobowanych przez GINB;
4. art. 107 § 3 k.p.a. polegające na zaniechaniu podania dowodów, na podstawie których organ ustalił, że przedmiotowa instalacja pozostaje bez jakiegokolwiek związku z działalnością przedsiębiorstwa produkującego papę;
5. naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w myśl którego organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie związane są wskazaniami i oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku NSA wydanym w niniejszej sprawie (II OSK 1562/12).
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że z zaskarżonej decyzji nie wynika, że przedmiotowa instalacja (należy rozumieć, że skarżącym chodziło o budowę portierni oraz rozbudowę budynku magazynowego) pozostawać będzie "bez jakiegokolwiek związku" z działalnością przedsiębiorstwa produkującego papę. Na konstatację taką nie pozwala sam projekt budowlany. Przeczy mu natomiast dokumentacja fotograficzna, którą skarżący już na wcześniejszym etapie postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego zaoferowali organom administracji oraz sądom administracyjnym. W ocenie skarżących z materiału fotograficznego wynika w sposób jednoznaczny, że sporna inwestycja ma na celu zwiększenie zdolności produkcyjnych zakładu produkującego papę, a decyzja Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. umożliwiła inwestorowi zwolnienie powierzchni znajdujących się we wcześniej wzniesionym budynku i wykorzystywanym dotychczas na cele portierni oraz na cele gospodarcze, a następnie na przeznaczenie zwolnionych powierzchni – po rozbudowaniu tego budynku o portiernię oraz pomieszczenia gospodarcze – na cele produkcyjne. Zdaniem skarżących Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 listopada 2013 r. sygn. akt II OSK 1550/12 przesądził o związku inwestycji, której dotyczy decyzja z dnia [...] kwietnia 2008 r. z funkcjonującym przedsiębiorstwem produkcji papy, wobec czego stanowisko organu odwoławczego o braku takiego związku stanowi zdaniem skarżących rażące naruszenia art. 153 p.p.s.a.
Skarżący wskazali, że art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego określa legitymację procesową stron postępowań w sprawach o pozwolenia na budowę w sposób istotnie odmienny od tego, który zawiera art. 28 k.p.a. Przepis art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego stanowi, że - co do zasady - stronami tych postępowań są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości, znajdujący się w obszarze oddziaływania obiektu, a nie wszyscy ci, którzy - jak stanowi art. 28 k.p.a. - mają w tym interes prawny.
Jednakże w odniesieniu do pozwoleń na budowę dla inwestycji mogących znacząco oddziaływać na środowisko przepis ten, ze względu na normę z art. 28 ust. 4 Prawa budowlanego, nie ma zastosowania. Powyższe oznacza, że w odniesieniu do spraw o pozwolenia na budowę dla inwestycji mogących znacząco oddziaływać na środowisko i przez to wymagających udziału społeczeństwa - przepisu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego nie stosuje się. Wobec tego do ustalenia kręgu stron postępowań dotyczących pozwoleń na budowę dla tego rodzaju inwestycji stosuje się przepis art. 28 k.p.a.
Z powyższych konstatacji zdaniem skarżących, płynie wniosek, że obydwa przepisy zarówno art. 28 k.p.a., jak i art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego regulują tę samą kwestię legitymacji procesowej stron postępowań administracyjnych, jednakże odwołują się one do innych kryteriów, według których ustalany jest krąg stron postępowań administracyjnych. W konsekwencji tego, regulując to samo, ale nie tak samo, nie mogą być one stosowane w powiązaniu z sobą. Przeciwnie, przepis art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego wyklucza stosowanie art. 28 k.p.a. do ustalania stron postępowań w sprawach o pozwolenie na budowę. Wykluczenie to nie obejmuje jednak ustalania stron postępowań dotyczących inwestycji mogących znacząco oddziaływać na środowisko i z tego względu wymagających przeprowadzenia postępowania z udziałem społeczeństwa.
Zatem GINB bezzasadnie prowadził w niniejszej sprawie ustalenia dotyczące tego, czy nieruchomości będące własnością skarżących pozostają w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji, której dotyczy kwestionowana decyzja Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. Inwestycja, której dotyczy ta decyzja, stanowi rozbudowę funkcjonującej już inwestycji, należącej do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Z tego powodu skarżący opierają swój zarzut naruszenia przez GINB normy z art. 28 ust. 2Prawa budowlanego przez błędne jej zastosowanie w niniejszej sprawie albowiem ze względu na to, że wspomniana decyzja Starosty [...] dotyczyła rozbudowy przedsięwzięcia należącego do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, krąg stron w niniejszej sprawie winien był zostać ustalony na podstawie art. 28 k.p.a. w związku z art. 28 ust. 4 Prawa budowlanego, a więc według kryterium interesu prawnego, a nie na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy, według kryterium obszaru oddziaływania.
Skarżący wskazali, że przepis art. 28 ust. 4 Prawa budowlanego wyłącza stosowanie art. 28 ust. 3 tej ustawy w sprawach dotyczących pozwoleń na budowę dla inwestycji mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Powyższe oznacza, że wyłączenie stosowania przepisu art. 31 k.p.a. na podstawie art. 28 ust. 3 Prawa budowlanego nie obejmuje spraw o pozwolenie na budowę dla przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, albowiem te wymagają prowadzenia ich z udziałem społeczeństwa.
Skarżący podkreślili, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2008 r. dotyczy rozbudowy inwestycji stanowiącej przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko. W postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na rozbudowie przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, wyłączenie organizacji społecznych od udziału w takich postępowaniach, przewidziane w art. 28 ust. 3 Prawa budowlanego, ze względu na treść art. 28 ust. 4 tej ustawy, postępowań takich nie obejmowało. Oznacza to, że Starosta [...], wydając decyzję z dnia [...] kwietnia 2008 r. powinien był dopuścić do postępowania organizację ekologiczną "[...]", stosownie do treści art. 31 k.p.a. w związku z art. 28 ust. 4 Prawa budowlanego, jako podmiot na prawach strony. W tej sytuacji, skoro przepis art. 157 § 2 k.p.a. stanowi, że postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, a stowarzyszenie "[...]" miało w postępowaniu prowadzonym przez Starostę [...] uprawnienia strony, to nie miało już żadnego znaczenia, czy postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] wymagało udziału społeczeństwa.
W dniu [...] lipca 2018 r. wpłynęło do Sądu pismo procesowe skarżących, w którym podniesiono, że zarówno GINB, jak i Wojewoda [...] ewidentnie zignorowali ocenę prawną oraz wskazania, co do dalszego postępowania, wyrażone w wyroku NSA z dnia 29 listopada 2013 r. sygn. akt II OSK 1550/12. Potraktowały bowiem inwestycję stanowiąca przedmiot pozwolenia na budowę wydanego w dniu [...] kwietnia 2008 r. jako inwestycję odrębną, a nie jak ocenił to NSA, jako rozbudowę istniejącego i funkcjonującego zakładu produkcji papy. Zdaniem skarżących okoliczność, że w 2012 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie fabryki papy i nie stwierdził konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, nie ma żadnego znaczenia w sprawie, skoro na wcześniejszym jej etapie Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie wskazał, że inwestycja polegająca na budowie portierni z częścią gospodarczą oraz rozbudowie budynku magazynowego nie może być traktowana jako inwestycja odrębna w stosunku do już funkcjonującego zakładu produkującego papę, ale jako rozbudowa tego zakładu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2017. 2188 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 poz.1369 ze zm. – dalej jako: "p.p.s.a." Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez pojęcie "ocena prawna" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena prawna może dotyczyć również braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Dla organu administracyjnego ponownie rozpatrującego sprawę charakter wiążący ma ocena prawna pozostająca w związku i mieszcząca się w ramach kognicji tego sądu, a więc ocena, która zdeterminowała stanowisko sądu administracyjnego w rozpatrywanej sprawie. Natomiast związanie sądu administracyjnego własną oceną prawną przy ponownym rozpatrywaniu sprawy oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Jednocześnie należy podkreślić, że przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w tym przepisie oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyroki NSA z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2101/11, Lex nr 1277944, z dnia 7 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1865/11, Lex nr 1293568). Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności), zaś niezastosowanie się przez sąd do oceny prawnej przewidzianej w komentowanym przepisie jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast oparcie skargi na podstawach sprzecznych z tą oceną prawną spowoduje, iż sąd administracyjny zobowiązany będzie skargę oddalić (tak. T. Woś [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, wyd. 2, LexisNexis, Warszawa 2008, komentarz do art. 153, także wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 marca 2006 r. III SA/Wa 3522/05, LEX nr 204453).
Mając na uwadze treść i skutki zapadłych wcześniej wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego (II OSK 1562/12 i II OSK 1550/12), kontrolowane aktualnie decyzje organów obu instancji, a także treść skargi Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Przypomnieć zatem należy, że w wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt II OSK 1562/12 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że dla wzięcia udziału organizacji ekologicznej w postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę niezbędne jest ustalenie, że dane postępowanie jest zakwalifikowane jako postępowanie wymagające udziału społeczeństwa. Sąd ten dodał także, że skoro w sprawie o pozwolenie na budowę prowadzonej w trybie zwykłym, jak i w trybach nadzwyczajnych, krąg stron powinien być ustalany na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, to zasada ta również odnosi się do regulacji art. 28 ust. 4 wymienionej ustawy.
Nie są więc zasadne twierdzenia skargi odnoszące się do kwestii udziału stowarzyszenia, wskazujące że żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia nie ma w postępowaniu nieważnościowym kwestia konieczności zapewnienia udziału społeczeństwa w postępowaniu zwykłym, bowiem art. 157 § 2 k.p.a. jedyną przesłankę wszczęcia trybu nadzwyczajnego wiąże z posiadaniem statusu strony postępowania zwykłego (budowlanego). Skoro zaś - jak twierdzi skarga - stowarzyszenie miało w postępowaniu zwykłym uprawnienia strony, to w postępowaniu nadzwyczajnym nie ma to już żadnego znaczenia. Przy czym w ocenie Sądu strona wywodzi takie przekonanie z faktu, że skoro decyzja Starosty [...] zezwalała na rozbudowę zakładu wymienionego w § 3 ust. 1 pkt. 22 rozporządzenia z 2004 r., to automatycznie oznacza to, że w każdym postępowaniu dotyczącym rozbudowy tego zakładu, wymagane jest zapewnienie udziału społeczeństwa.
Sąd nie podziela takiego stanowiska. Przede wszystkim należy przypomnieć co legło u podstaw zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny wcześniejszych wyroków tutejszego Sądu. Otóż Naczelny Sąd Administracyjny zakwestionował niejako powierzchowne odniesienie się przez Sąd I instancji do kwestii legitymacji stowarzyszenia i skarżących osób fizycznych, sprowadzające się do stwierdzenia, że skoro planowana inwestycja (budowa portierni z częścią gospodarczą oraz rozbudowa budynku magazynowego) nie jest przedsięwzięciem wymienionym wprost w przepisach rozporządzenia z 2004 r., to znaczy że nie może znacząco oddziaływać na środowisko, a przez to nie wymaga udziału społeczeństwa, zatem brak po stronie stowarzyszenia i skarżących przymiotu strony. Naczelny Sąd Administracyjny zakwestionował taką ocenę, nakazując zbadanie - z uwagi na to, że objęta wnioskiem inwestycja obejmuje właśnie budowę obiektu budowlanego wchodzącego w skład funkcjonującego już przedsiębiorstwa produkującego papę - czy rozbudowa przedsiębiorstwa nie wymagała przeprowadzenia postępowania środowiskowego, a przez to zapewnienia udziału społeczeństwa, w efekcie przyznania stowarzyszeniu i skarżącym statusu strony.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił tym samym potrzebę łącznego spojrzenia na całość przedsiębiorstwa i oceny uzyskiwanych przez nie decyzji budowlanych w odniesieniu do funkcjonującej całości. Zakwestionował więc takie rozumienie przepisów prawa budowlanego i środowiskowego, które ocenia konkretną decyzję budowlaną w oderwaniu od otoczenia, w którym ta ma funkcjonować, jako mogące prowadzić do obchodzenia przepisów ochrony środowiska. Taki zabieg inwestora jest co do zasady niedozwolony przez prawo i prowadzi do naruszenia zakazu dzielenia projektów mającego umocowanie w art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy środowiskowej jak i w art. 2 ust. 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz. Urz. UE. L z 2012 nr 26, s. 1).
O ile więc Naczelny Sąd Administracyjny, dla ustalenia interesu prawnego stowarzyszenia i skarżących przesądził, że oceniana w niniejszym postępowaniu aktywność budowlana inwestora (budowa portierni z częścią gospodarczą oraz rozbudowa budynku magazynowego) stanowi rozbudowę istniejącego już zakładu, o tyle nie przesądził - jak zdaje się twierdzić strona - że z pewnością w postępowaniu tym należało zapewnić udział społeczeństwa, co wskazywałoby na legitymację strony w uruchomieniu trybu nadzwyczajnej weryfikacji decyzji budowlanej. Jeszcze raz należy przywołać istotę stanowiska Sądu II instancji, który zakwestionował uproszczenie oceny inwestycji przez wcześniej orzekający Sąd I instancji i wskazał na regulację § 3 ust. 2 rozporządzenia z 2004 r. dotyczącą przedsięwzięć realizowanych na terenie już istniejącego zakładu lub obiektu, które mogą wymagać sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko. To z kolei ma bezpośredni związek z określeniem, czy sprawa pozwolenia na budowę wymagała udziału społeczeństwa. Skarżący stosują natomiast podobne powierzchowne rozumienie, tyle że w drugą stronę, tj. twierdzą, że skoro zakład produkcji papy należy do kategorii, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 22 rozporządzenia z 2004 r., to każda jego rozbudowa, niezależnie o jakie elementy, wymaga udziału społeczeństwa.
Podobnie rzecz wygląda w odniesieniu do zakresu związania wytycznymi i ocenami wyrażonymi przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt II OSK 1550/12. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia zwrócono przede wszystkim uwagę na fakt, że zarówno w postępowaniu zwykłym dotyczącym pozwolenia na budowę, jak i w postępowaniu nieważnościowym normą materialnoprawną określającą krąg stron postępowania jest art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego odczytywany w połączeniu z art. 3 pkt 20 tej ustawy. Sąd zauważył także, że wyznaczenie obszaru oddziaływania obiektu powinno nastąpić z uwzględnieniem funkcji, formy, konstrukcji projektowanego obiektu i innych jego cech charakterystycznych oraz sposobu zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji. O obszarze oddziaływania za każdym razem będą zatem decydować indywidualne cechy obiektu budowlanego, jego przeznaczenie i sposób zagospodarowania terenu.
Wytyczne te w ocenie Sądu należy zatem odczytywać w kontekście potrzeby ustalenia, czy oddziaływanie zakładu zamyka się w jego granicach i nie obejmuje obszaru, w którym znajdowałyby się nieruchomości skarżących (osób fizycznych).
Decyzja Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. zatwierdziła projekt budowlany i udzieliła pozwolenia na budowę portierni z częścią gospodarczą oraz rozbudowę budynku magazynowego na działce nr ewid. [...] i [...]. Nie może być sporu co do tego, że w myśl art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego inwestor mógł wystąpić o taką zgodę.
Z projektu budowlanego wynika, że rozbudowa nie spowoduje zwiększenia ilości produkcji zakładu (Projekt budowlany - Część opisowa do projektu zagospodarowania działek - s. 2). Projektowana portiernia została przewidziana dla pracowników zewnętrznej firmy ochroniarskiej oraz jako pomieszczenie na sprzęt porządkowy i magazyn podręczny (Projekt budowlany - Opis techniczny do projekt architektoniczno-budowlanego budynku portierni z częścią gospodarczą - s. 2). Z kolei projektowana rozbudowa budynku magazynowego stanowić ma halę jednonawową do celów magazynowych (Projekt budowlany - Opis techniczny do projekt architektoniczno-budowlanego budynku magazynowego - s. 3).
Sąd podziela ocenę organu odwoławczego, że przedmiotowa inwestycja nie spowoduje zwiększenia produkcji papy. Budynek portierni stanowić będzie funkcję wyłącznie administracyjną, związaną z ochroną oraz pracami porządkowymi. Z kolei rozbudowywany budynek magazynowy pełnić będzie funkcję wyłącznie magazynową. Jeśli umieszczono w nim wyłącznie instalację elektryczną, to niemożliwe jest wykorzystanie go do celów produkcyjnych, czy przemysłowych, jak sugerują skarżący. Tym samym, w ocenie Sądu, nie może wpływać na sposób oddziaływania zakładu na otoczenie, poprzez np. zwiększenie emitowanego hałasu, emisji spalin czy możliwości wytwórczych.
W związku z tym należy zauważyć, że nie każda rozbudowa zakładu należącego do przedsięwzięć niewątpliwie wymagających przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko będzie automatycznie klasyfikowana tak jak to przedsięwzięcie, a przez to będzie wymagała przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Przeczy temu już sam § 3 ust. 2 rozporządzenia z 2004 r., który przewiduje sytuacje, w których może być wymagane, a więc należy tu badać, sporządzenie raportu oddziaływania na środowisko. Nie sposób bowiem zaakceptować pogląd, że z samego faktu zaliczenia danego zakładu do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, wynika obligatoryjny obowiązek przeprowadzenia postępowania środowiskowego z udziałem społeczeństwa w odniesieniu do każdej rozbudowy tego zakładu jak w tym przypadku budowy portierni, czy rozbudowy magazynu.
Z akt sprawy wynika, że budowa portierni z częścią gospodarczą została zaprojektowana na działce nr eiwd. [...] obręb P., zaś rozbudowa budynku magazynowego na działce nr eiwd. [...] obręb P., przy czym jak ustaliły organy, a czego nie kwestionują skarżący, budynek portierni jest oddalony od granicy najbliżej położonej działki nr eiwd. [...], należącej do P. K. o ok. 470 m. Natomiast rozbudowywany budynek magazynowy znajduje się w odległości ok. 500 m od działki [...]. Sąd podziela ocenę organów, że działki skarżącego nie znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji, która nie wpływa na warunki ochrony potencjalnych obiektów jakie istnieją lub mogą powstać na jego nieruchomości.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że stosując się do wytycznych zawartych w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego (II OSK 1562/12 i II OSK1550/12) organy pozyskały decyzję środowiskową z dnia [...] czerwca 2012 r., znak: ROŚ.6220.3.2011[...], w której Burmistrz Miasta i Gminy [...] określił środowiskowe warunki realizacji przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie zakładu produkcyjnego w P.. Przeprowadzona wówczas, ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, polegającego na budowie nowych budynków przeznaczonych na urządzenia technologiczne, montaż drugiej linii produkcyjnej oraz budowie szatni dla pracowników, nie wskazuje, aby wpływała ona na wzrost m.in. emisji hałasu. W decyzji tej określono również dodatkowe środki bezpieczeństwa (ekrany urządzenia filtrujące, zasady przechowywania i gospodarki odpadami powstającymi w cyklu produkcyjnym). Istotne jest także, że organ środowiskowy (pkt 8 decyzji) nie stwierdził konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.
W ocenie Sądu, skoro późniejsza względem kontrolowanej rozbudowa zakładu produkcyjnego o takie jego składowe jak nowa linia produkcyjna, która - co niewątpliwe - wprost przekłada się na zwiększenie mocy produkcyjnych papy, nie dała podstaw do przeprowadzenia kolejnego postępowania środowiskowego na etapie pozyskiwania pozwolenia na budowę, to wcześniejsza inwestycja, polegająca na budowie portierni oraz rozbudowie budynku magazynowego nie może również zostać oceniona jako zwiększająca oddziaływanie zakładu, a przez to wymagająca przeprowadzenia postępowania z udziałem społeczeństwa.
W tym miejscu należy zwrócić uwagę na pewną niekonsekwencję skarżących. Z jednej bowiem strony zarzucają oni niezastosowanie się do wytycznych zawartych w powołanych wyżej wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, co miałoby uzasadniać zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a., z drugiej zaś w piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2018 r. (złożonym na zasadzie załącznika do protokołu) kwestionują wartość dowodową pozyskanej przez organy decyzji środowiskowej z dnia [...] czerwca 2012 r. uznając, że nie ma ona żadnego znaczenia w niniejszej sprawie.
Tymczasem to właśnie Naczelny Sąd Administracyjny nakazał przy badaniu interesu prawnego stowarzyszenia i skarżących wyjaśnienie, czy w stosunku do przedsięwzięcia (zakładu) sporządzana była kiedykolwiek ocena oddziaływania na środowisko, a jeżeli tak to do jakich wniosków i rozstrzygnięć doprowadziła.
Sąd nie podziela także stanowiska skarżących, jakoby decyzja z dnia [...] kwietnia 2008 r. obejmująca budowę portierni z częścią gospodarczą oraz rozbudowę budynku magazynowego, umożliwiła przedsiębiorcy prowadzącemu wytwórnię papy zwolnienie powierzchni znajdujących się we wcześniej wzniesionym budynku i wykorzystywanych dotychczas na cele portierni i cele gospodarcze, a następnie przeznaczenie tych zwolnionych powierzchni – po rozbudowaniu zakładu o portiernię i pomieszczenia gospodarcze – na cele produkcyjne. Twierdzenia te zdaniem Sądu są zupełnie dowolne, nie poparte żadnymi dowodami. Nie potwierdza ich załączona do skargi dokumentacja fotograficzna, bo poza tym, że obrazuje rozbudowę zakładu (oznaczoną czerwonym kolorem), to w żaden sposób nie świadczy o zwiększeniu zdolności produkcyjnych przedsiębiorstwa produkującego papę.
Należy zatem podkreślić, że nie każda rozbudowa zakładu zaliczonego do inwestycji mogących znacząco oddziaływać na środowisko oznacza, że z tego powodu wymagane jest sporządzenie dla takiej inwestycji raportu oddziaływania na środowisko, a przez to zapewnienie udziału społeczeństwa. Warunki takie określa bowiem § 3 ust. 2 rozporządzenia z 2004 r. Żadnego więc, wymaganego w rozumieniu powołanego paragrafu, związku z funkcjonującym zakładem nie ma wybudowanie budynku portierni, czy też rozbudowa magazynu. Nie zwiększają one mocy produkcyjnych zakładu. Przez wybudowanie portierni przewidzianej dla pracowników zewnętrznej firmy ochroniarskiej oraz pomieszczeń na sprzęt porządkowy i magazyn podręczny nie zwiększy się jego zdolność wytwórcza, a przez to potencjalnie negatywny wpływ na środowisko. Inwestor nie zapełni bowiem tego magazynu produktami, których nie jest zdolny wyprodukować, bowiem nie ma po prostu takich mocy wytwórczych, które łączą się z posiadaniem linii produkcyjnej o odpowiedniej wydajności, a nie miejsca przechowywania wytworzonych produktów.
W ocenie Sądu oceniając uprawnienie do zainicjowania przez skarżących (osoby fizyczne) postępowania nadzwyczajnego (nieważność decyzji Starosty [...]), należy badać to przy uwzględnieniu przepisów art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego bowiem art. 28 ust. 4 tej ustawy nie ma w sprawie zastosowania.
Za prawidłowe w tej sytuacji należy uznać stanowisko GINB, że A. K. i P.K., z uwagi na niewykazanie aby posiadali nieruchomości, które mogłyby znajdować się w nawet potencjalnym obszarze oddziaływania inwestycji, nie mogą zostać uznani jako posiadający status strony postępowania budowlanego, a przez to nieważnościowego. Z kolei interes prawny P. K., który w bliskim sąsiedztwie zakładu posiada nieruchomości, nie jest naruszony ze względu na brak oddziaływania spornej inwestycji na jego nieruchomości. Także więc i on nie brałby udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty [...] z dnia
[...] kwietnia 2008 r., przez co nie jest też uprawniony do inicjowania postępowania nieważnościowego względem tego aktu.
Zadniem Sądu nawet przyjęcie postulowanej przez skarżących zasady, że art. 28 ust. 4 Prawa budowlanego wyłączył zastosowanie art. 28 ust. 2 tej ustawy, przez co należy stosować art. 28 k.p.a., to skarżący i tak nie podają normy prawnej uzasadniającej wywodzony interes prawny do udziału w postępowaniu budowlanym i nieważnościowym. Nie jest takim wykazaniem wskazywane na rozprawie zwalczanie zwiększenia powierzchni produkcyjnej fabryki, a w konsekwencji zwiększonej jej mocy. Trudno bowiem uznać, że portiernia i magazyn podręczny albo jednonawowa hala do celów magazynowych - w kontekście sformułowanych wcześniej uwag - zwiększa zdolności produkcyjne fabryki, a przez to jej moc. Co najwyżej rozbudowany magazyn pozwala na swobodniejsze, bo na większej powierzchni, przechowywanie gotowego wyrobu, przed jego sprzedażą.
Sąd akceptuje także wywody GINB sformułowane w odniesieniu do udziału w postępowaniu stowarzyszenia.
Zasadą jest, że w postępowaniu budowlanym, a więc również w postępowaniu nadzwyczajnym, nie stosuje się, na mocy art. 28 ust. 3 Prawa budowlanego, art. 31 § 1 k.p.a. określającego udział organizacji społecznych. Ustanowiony jednakże w art. 28 ust. 4 Prawa budowlanego wyjątek, dotyczy spraw pozwoleń na budowę, jeśli postępowanie to wymaga udziału społeczeństwa zgodnie z przepisami ustawy środowiskowej.
Stowarzyszenie "[...]" może, z uwagi na swoje cechy określone w art. 44 ustawy środowiskowej, uczestniczyć w ewentualnym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa. Rzecz jednak w tym, że organ słusznie wskazuje, że postępowanie budowlane, także nieważnościowe dotyczące decyzji Starosty [...] nie wymagały udziału społeczeństwa.
Podzielić zatem należy stanowisko GINB, że postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa jest tylko takie postępowanie, co do którego wymóg zapewnienia udziału społeczeństwa jest przewidziany konkretnym przepisem administracyjnego prawa materialnego. Ocena oddziaływania na środowisko prowadzona jest, co do zasady w odrębnym postępowaniu środowiskowym, kończącym się decyzją, zaś jedynie wyjątkowo w postępowaniu budowlanym i to wówczas, gdy w decyzji środowiskowej nakazano taką ponowną ocenę w postępowaniu budowlanym (art. 61 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej), jeżeli wnioskuje o to sam inwestor (art. 88 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej), jeżeli organ architektoniczno-budowlany stwierdzi, że we wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę zostały dokonane zmiany w stosunku do wymagań określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 88 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej). Ustalenie, że objęta pozwoleniem na budowę portiernia z częścią gospodarczą o powierzchni użytkowej 40 m² oraz budynek magazynowy o powierzchni użytkowej 200 m², nie zwiększą mocy produkcyjnych zakładu w rozumieniu § 3 ust. 2 rozporządzenia z 2004 r. powoduje, że nie była w stosunku do nich wymagana ocena oddziaływania na środowisko. W tej sytuacji, stowarzyszenie nie mogło skutecznie wszcząć postępowania nieważnościowego, bowiem kontrolowana w trybie nadzwyczajnym decyzja budowlana nie wymagała, dla jej wydania, zapewnienia udziału społeczeństwa.
W niniejszej sprawie wyżej rozważone przesłanki, związane z zastosowaniem art. 28 ust. 4 Prawa budowlanego i powiązanych z nim przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku nie zachodzą. Brak potrzeby zapewnienia przy wydawaniu decyzji budowlanej udziału społeczeństwa powoduje, że zasady udziału w postępowaniu zwykłym, a przez to nadzwyczajnym, nie uległy modyfikacji i nadal należy stosować do ich oceny art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego w stosunku do skarżących osób fizycznych, zaś art. 28 ust. 3 tej ustawy w stosunku do stowarzyszenia.
Nie mogły odnieść także zamierzonego skutku zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 i art. 107 § 1 k.p.a. gdyż ustalenia organów wynikają wprost z akt sprawy. W takim więc zakresie nie została naruszona zasada prawdy obiektywnej, ani obowiązek starannej oceny i zebrania dowodów w sprawie. Organy obu instancji sporządziły uzasadnienie decyzji zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a., natomiast uzasadnienie faktyczne i prawne wydanych decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Wyjaśnić należy, że aby zarzuty odnoszące się do przepisów postepowania mogły odnieść skutek w postępowaniu przed Sądem konieczne jest wykazanie, że takie naruszenie miało wpływ na wynik postępowania. Natomiast skarżący nawet tego nie twierdzą. Z urzędu zaś nie dopatrzono się takich uchybień proceduralnych, które mogły mieć wpływ na kontrolowane rozstrzygnięcie
Za niezasadny Sąd uznaje także zarzut niewykonania zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego. W ocenie Sądu udzielone wskazania zostały wykonane. Organ ocenił bowiem decyzję objętą wnioskiem w odniesieniu do funkcjonującego zakładu i doszedł do słusznych konkluzji, że nie było w postępowaniu budowlanym wymagane prowadzenie oceny oddziaływania na środowisko i w związku z tym zapewnienia udziału społeczeństwa, który modyfikowałby w myśl art. 28 ust. 4 Prawa budowlanego zasady z art. 28 ust. 2 i 3 tej ustawy.
Podkreślenia wymaga, że w ocenie Sądu orzekającego w niniejszym składzie, Naczelny Sąd Administracyjny nie przesądził - jak zdaje się twierdzić strona - że w sprawie pozwolenia na budowę portierni z częścią gospodarczą oraz rozbudowę budynku magazynowego, wymagane było przeprowadzenie postępowania z udziałem społeczeństwa, a przez to skarżącym i stowarzyszeniu należy przyznać status strony w postępowaniu nieważnościowym. Sąd ten nakazał zbadanie planowanej inwestycji w odniesieniu do całości funkcjonującego Zakładu i na tej podstawie ustalenie, czy jego niewątpliwa wymagała przeprowadzenia postępowania środowiskowego.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło