VII SA/Wa 2714/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Sędziowie: sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), asesor WSA Marcin Maszczyński, , po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. Z. na postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 16 października 2023 r. znak: DLI-I.7620.35.2023.LB.1 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 października 2024 r. Minister Rozwoju i Technologii działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r" poz. 775, z późn. zm.), zwanej dalej "kpa", oraz art. 9q ust. 5 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 602, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o transporcie kolejowym", po zapoznaniu się z odwołaniem Pana T. Z. z dnia 19 lipca 2023 r., wniesionego za pośrednictwem platformy ePUAP, od decyzji Wojewody Mazowieckiego Nr 148/SPEC/2019 z dnia 2 grudnia 2019 r., o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej pn.: "Budowa i przebudowa stacji [...] - część A", w ramach zadania "Wykonanie dokumentacji projektowej, przetargowej oraz prowadzenie nadzoru autorskiego nad opracowaną dokumentacją, dla realizacji robót budowlanych związanych z przebudową stacji [...] w ramach projektu POliŚ 5.1-13 pn.: "Prace na linii średnicowej w [...] na odcinku [...] - [...]" - stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wnioskiem z dnia 11 czerwca 2019 r., znak: IRSKl/2/6-0815-POIiŚ 5.1-13-152.2/19, spółka z siedzibą w W, zwana dalej "inwestorem", wystąpiła do Wojewody Mazowieckiego o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej w celu realizacji inwestycji pn.: "Budowa i przebudowa stacji [...] - część A", w ramach zadania "Wykonanie dokumentacji projektowej, przetargowej oraz prowadzenie nadzoru autorskiego nad opracowaną dokumentacją, dla realizacji robót budowlanych związanych z przebudową stacji [...] w ramach projektu POliŚ 5.1-13 pn.: "Prace na linii średnicowej w [...] na odcinku [...] - [...]". Inwestor wniósł jednocześnie o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności ze względu na uzasadniony interes społeczny i gospodarczy. Wojewoda Mazowiecki w dniu 2 grudnia 2019 r., wydał decyzję Nr 148/SPEC/2019, o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla ww. inwestycji. Od decyzji Wojewody Mazowieckiego odwołanie, za pośrednictwem platformy ePUAP, wniósł w dniu 19 lipca 2023 r., uzupełnione pismem z dnia 28 lipca 2023 r., Pan T. Z. . Orga odwoławczy wskazał na wstępie, że jak zauważa się w doktrynie, postępowanie przed organem odwoławczym składa się z trzech faz: fazy wstępnej, fazy wyjaśniającej i fazy wydawania orzeczenia. W fazie wstępnej organ odwoławczy jest obowiązany ocenić, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie (M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2020). Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, warunkiem skuteczności czynności procesowej polegającej na wniesieniu środka odwoławczego jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność tego środka, następstwem czego jest ostateczność kwestionowanego orzeczenia. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania ma miejsce wówczas, gdy zostanie wniesione po upływie przewidzianego w art. 129 § 2 kpa 14-dniowego terminu. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie tego terminu stanowi jego uchybienie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 1211/08). Dlatego też podjęcie przez organ odwoławczy czynności zmierzających do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy każdorazowo poprzedza, jak już wyżej wskazano, postępowanie wstępne, w trakcie którego organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie m.in. czy odwołanie zostało wniesione z zachowaniem terminu. Przeprowadzenie wspomnianych czynności wstępnych jest obligatoryjne. Ewentualne ustalenie, że odwołanie wniesiono z uchybieniem terminu, skutkuje tym, że organ nie rozpoznaje odwołania merytorycznie, nie rozważa argumentacji strony, a tylko postanowieniem stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania, zgodnie z art. 134 kpa (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 746/16). Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 129 § 2 kpa, odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Analizując odwołanie Pana T. Z. , należy mieć na względzie, że decyzja Wojewody Mazowieckiego została wydana na podstawie przepisów ustawy o transporcie kolejowym, która w sposób szczególny reguluje sposób doręczenia decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stronom postępowania. Przepis art. 9q ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym przewiduje trzy niezależne od siebie formy zawiadomienia o wydaniu decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej. Decyzja taka doręczana jest wnioskodawcy. Każdy właściciel i użytkownik wieczysty nieruchomości objętej zakresem planowanej inwestycji otrzymuje zawiadomienie o wydaniu decyzji, które wysyłane jest na adres wskazany w katastrze nieruchomości. Pozostałe strony postępowania zawiadamiane są o wydaniu decyzji w drodze obwieszczeń w urzędzie wojewódzkim i na jego stronie internetowej, w urzędach gmin właściwych ze względu na przebieg linii kolejowej i na stronach internetowych tych gmin, a także w prasie lokalnej (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 czerwca 2015 r" sygn. akt IV SA/Wa 782/15). Podkreślono, że decyzję o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej doręcza się na piśmie tylko inwestorowi. Wyłącznie więc dla inwestora termin 14 dni do wniesienia odwołania, o którym mowa w art. 129 § 2 kpa, liczony jest od dnia następującego po dniu indywidualnego doręczenia decyzji. Właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości objętych wnioskiem o wydanie tej decyzji zawiadamiani są o wydaniu decyzji w drodze zawiadomienia, natomiast pozostałe strony zawiadamiane są o wydaniu decyzji poprzez publiczne ogłoszenie, o którym mowa w art. 9q ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym. Zatem w stosunku do podmiotu, któremu doręczono zawiadomienie o wydaniu decyzji w sposób indywidualny, początek biegu terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji należy liczyć od dnia doręczenia tego zawiadomienia. Do tej kategorii podmiotów nie będzie miał zastosowania przepis art. 49 kpa (vide: uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2017 r., sygn. akt II OPS 2/16, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2012 r" sygn. akt II OSK 2198/12). Następnie organ wskazał, że z dokonanej analizy znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy materiału dowodowego nie wynika, aby skarżącemu przysługiwało prawo własności (ewentualnie użytkowanie wieczyste) bądź ograniczone prawo rzeczowe do którejkolwiek z nieruchomości objętej decyzję Wojewody Mazowieckiego. Przeprowadzona przez organ nadzoru analiza materiału dowodowego wykazała, iż Pan T. Z. nie figuruje jako właściciel ani użytkownik wieczysty nieruchomości objętych wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji kolejowej. W aktach rozpoznawanej sprawy brak jest również dokumentów potwierdzających, iż skarżącemu przysługuje ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości znajdujących się w obszarze objętym projektowaną inwestycją. Pan T. Z. nie jest także właścicielem bądź użytkownikiem wieczystym wskazywanej przez niego nieruchomości nr [...]z obrębu [...]dzielnicy [...] Miasta W., bowiem jak wynika z akt sprawy, w tym uproszczonego wypisu z rejestru gruntów, sporządzonego na dzień 25 kwietnia 2019 r. oraz prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla W. w Warszawie dla tej nieruchomości księgi wieczystej, właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta W. W konsekwencji powyższego, termin na wniesienie odwołania od decyzji Wojewody Mazowieckiego dla Pana T. Z. nie może być ustalany w oparciu o termin doręczenia zawiadomienia o jej wydaniu, które, o czym była już mowa powyżej, otrzymuje wyłącznie każdy właściciel i użytkownik wieczysty nieruchomości objętej zakresem planowanej inwestycji, ale od zawiadomienia o jej wydaniu w drodze obwieszczeń. Stosownie do treści art. 9q ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym, organ I instancji zawiadomił o wydaniu decyzji Wojewody Mazowieckiego pozostałe strony postępowania w drodze obwieszczenia: w Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim w Warszawie oraz na stronie internetowej w dniach od 18 grudnia 2019 r. do 2 stycznia 2020 r., w Urzędzie Miasta W. - Urzędzie Dzielnicy Ochota oraz na stronie internetowej w dniach od 18 grudnia 2019 r. do 1 stycznia 2020 r., w Urzędzie Miasta W. - Urzędzie Dzielnicy [...] oraz na stronie internetowej w dniach od 18 grudnia 2019 r. do 1 stycznia 2020 r., w prasie lokalnej - Flesch Mazowsza Nr 24 (CLXXIX)/2019, wydanie z dnia 19 grudnia 2019 - 15 stycznia 2020. Jak wynika z akt postępowania prowadzonego przez organ I instancji w niniejszej sprawie, obwieszczenie o wydaniu decyzji Wojewody Mazowieckiego zostało najpóźniej ogłoszone w dniu 19 grudnia 2019 r., a więc przewidziany w przepisie art. 49 kpa 14-dniowy termin skutkujący doręczeniem decyzji Wojewody Mazowieckiego upłynął w dniu 2 stycznia 2020 r. W rezultacie, 14-dniowy termin na wniesienie odwołania od decyzji Wojewody Mazowieckiego upłynął w dniu 16 stycznia 2020 r. (piątek). W związku z powyższym, uznać trzeba, iż odwołanie Pana T. Z. z dnia 19 lipca 2023 r., wniesione za pośrednictwem platformy ePUAP w tym samym dniu, zostało wniesione z uchybieniem terminu. Jednocześnie zauważyć należy, iż do ww. odwołania skarżący nie załączył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Reasumując, w wyniku ustalenia, iż ww. odwołanie Pana T. Z. zostało wniesione z przekroczeniem ustawowego terminu wyznaczonego na zaskarżenie decyzji organu I instancji, Minister zobligowany jest do zachowania trybu określonego w art. 134 kpa i wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Skargę na to postanowienie złożył T. Z. . W skardze wskazał, że zaskarża postanowienie w całości i wnosi o jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniósł, że decyzja z dnia 02 grudnia 2019 roku Wojewody Mazowieckiego nie została mu nigdy skutecznie doręczona ani też nie doręczono zawiadomienia o jej wydaniu. Nadto wnosił o zobowiązanie Wojewody Mazowieckiego o doręczeni mu w/w decyzji z dnia 02 grudnia 2019 roku. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako p.p.s.a.). Przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu było postanowienie z dnia 16 października 2024 r. Ministera Rozwoju i Technologii stwierdzające uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania. W myśl art. 129 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 2 k.p.a.). Przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy do wniesienia odwołania (art. 129 § 3 k.p.a.). Termin do wniesienia odwołania jest terminem ustawowym, wobec czego nie może być przedłużony lub skrócony przez organ administracji publicznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że uchybienie ustawowemu terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia w oparciu o art. 134 k.p.a. W konsekwencji stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego. Termin do wniesienia odwołania jest bowiem terminem wyznaczonym przez ustawodawcę, a organ nie ma wpływu na jego długość, niemożliwe jest więc jego przedłużenie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt I OSK 1748/23 oraz z 4 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2126/12). Treść art. 134 k.p.a., będącego bezwzględnie obowiązującą normą prawną, wskazuje na obowiązek organu odwoławczego wyraźnego ustosunkowania się do tej czynności. Stwierdzenie uchybienia terminu wymaga zatem jednoznacznego rozstrzygnięcia w formie postanowienia (por. G. Łaszczyca, Komentarz do art. 134 k.p.a., teza 9, Lex 2010 r.). W świetle powyższego, orzekając w oparciu o art. 134 k.p.a. organ obowiązany jest ustalić dwie okoliczności: datę doręczenia decyzji stronie oraz datę wniesienia odwołania. W niniejszej sprawie obie wymienione przesłanki zostały ustalone przez organ. Ustalenia te znajdują podstawę w zgromadzonych w sprawie dokumentach i nie są kwestionowane przez skarżącego. Nie ma zatem podstaw do podważania prawidłowości zaskarżonego postanowienia. W opinii Sądu podstawową okolicznością, którą należy wziąć pod uwagę rozpatrując skargę jest fakt, że postępowanie w przedmiocie ustalenia lokalizacji linii kolejowej toczyło się na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 marca 2003 r. o transporcie kolejowym. Ustawa ta należy do grupy aktów prawnych przewidujących szczególne sposoby prowadzenia postępowania administracyjnego w przypadku określonych typów inwestycji. Zdaniem Sądu I instancji przepis art. 9q ust. 2 omawianej ustawy przewiduje, inaczej niż Kodeks postępowania administracyjnego, trzy niezależne od siebie sposoby zawiadamiania o wydaniu decyzji: 1) doręczenie decyzji, 2) doręczenie zawiadomienia o jej wydaniu oraz 3) zawiadomienie w drodze obwieszczenia we wskazanych urzędach, stronach internetowych i prasie lokalnej. Należy przy tym zwrócić uwagę, że każdy z tych sposobów zawiadamiania dotyczy konkretnej kategorii osób: doręczenie decyzji następuje tylko wnioskodawcy, a właścicielom i użytkownikom wieczystym nieruchomości objętych wnioskiem o wydanie tej decyzji doręcza się zawiadomienie o wydaniu decyzji; pozostałe strony zawiadamia się w drodze obwieszczenia. Jednakże w odróżnieniu od zawiadomienia w trybie publicznego obwieszczenia, zawiadomienie przez doręczenie pisma o wydaniu decyzji jest dokonywane indywidualnie, w trybie art. 39 K.p.a.: każdemu z właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości objętych wnioskiem o wydanie decyzji doręcza się zawiadomienie o jej wydaniu indywidualnie, za pokwitowaniem, pod adres wskazany w katastrze nieruchomości, ze wskazaniem miejsca, w którym mogą zapoznać się z treścią decyzji. Ta kategoria osób zatem nie musi we własnym zakresie poszukiwać informacji o wydanej decyzji, a ma prawo oczekiwać, że zostanie poinformowana w drodze indywidualnego zawiadomienia o jej wydaniu. Inaczej jest z zawiadomieniem w trybie obwieszczenia. Tutaj zawiadomienie następuje w trybie art. 49 K.p.a., co sprowadza się do publicznego ogłoszenia w miejscach wskazanych w art. 9q ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym. Podmioty zawiadamiane w ten sposób muszą samodzielnie dokonywać ustaleń, czy decyzja została już wydana, a obwieszczenie o jej wydaniu zostało dokonane. Nie ulega wątpliwości, że skarżący nie jest właścicielem ani użytkownikiem wieczystym żadnej nieruchomości objętej wnioskiem. Nieruchomość nr [...]z obrębu [...]dzielnicy [...] Miasta W., którą wskazał skarżący, jest własnością Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta W.. Wynika to z dokumentów zgromadzonych w niniejszej sprawie a więc, uproszczonego wypisu z rejestru gruntów, sporządzonego na dzień 25 kwietnia 2019 r. oraz prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla W. dla tej nieruchomości księgi wieczystej. Dołączone do skargi dokumenty potwierdzające zameldowanie skarżącego w garażu znajdującym się na tej nieruchomości, nabycie nakładów czy przywrócenie naruszonego posiadania nie zmieniają zasadniczej dla sprawy okoliczności, takiej mianowicie, że skarżący nie jest właścicielem ani użytkownikiem wieczystym nieruchomości nr [...]z obrębu [...]dzielnicy [...] Miasta W.. Zatem słusznie organ wskazał, że termin do złożenia środka odwoławczego od decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 2 grudnia 2019 r. dla skarżącego biegł od daty obwieszczenia. Przedmiotowe obwieszczenie o wydaniu decyzji Wojewody Mazowieckiego zostało najpóźniej ogłoszone w dniu 19 grudnia 2019 r., a więc przewidziany w przepisie art. 49 kpa 14-dniowy termin skutkujący doręczeniem decyzji Wojewody Mazowieckiego upłynął w dniu 2 stycznia 2020 r. W rezultacie, 14-dniowy termin na wniesienie odwołania od decyzji Wojewody Mazowieckiego upłynął w dniu 16 stycznia 2020 r. W związku z powyższym, uznać trzeba, iż odwołanie Pana T. Z. z dnia 19 lipca 2023 r., wniesione za pośrednictwem platformy ePUAP w tym samym dniu, zostało wniesione z uchybieniem terminu. W tym stanie rzeczy zarzuty skarżącego są niezasadne. Wydając postanowienie dotyczące stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia środka odwoławczego, organ bierze po uwagę jedynie okoliczności takie jak: skuteczność doręczenia orzeczenia, termin i datę złożenia środka odwoławczego. Wskazać także należy, że bez wpływu dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia pozostaje sformułowany dopiero w skardze wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wniosek o przywrócenie terminu nie został bowiem wniesiony przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, a tylko w takiej sytuacji postanowienie stwierdzające uchybienie terminu mogłoby być wydane dopiero po rozpoznaniu tego rodzaju wniosku. Wniosek o przywrócenie terminu nie podlega również ocenie Sądu w niniejszej sprawie, która dotyczy wyłącznie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Mając na względzie powyższe ustalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.