VII SA/Wa 670/17

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 czerwca 2017r. po rozpoznaniu wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi K. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2017r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: odmówić K. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek K. K. o przyznanie prawa pomocy uzupełniony na formularzu PPF w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, utrzymuje się ze świadczenia rentowego w wysokości 860,00 złotych miesięcznie. Posiada współwłasność domu o pow. 80 m² oraz nieruchomości rolnej o pow. 3,65 ha. Podała, że nieruchomość obrabia syn i pobiera dopłaty. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności pieniężnych. Do ponoszonych wydatków zaliczyła: opłaty za prąd, wodę, gaz, telefon, dojazdy, leki 400 -500 złotych miesięcznie, zakup opału na sezon 3000 złotych. Pozostałą kwotę jaka pozostaje jej z uzyskiwanego dochodu podała, że przeznacza na zakup wyżywienia. Do wniosku załączyła potwierdzenie otrzymanego świadczenia z ZUS za miesiąc kwiecień 2017r. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Stosownie do art. 245 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże"- że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. Odnosząc powyższe uwagi do złożonego przez wnioskodawczynię wniosku stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla jego uwzględnienia, ponieważ skarżąca nie wykazała w sposób niebudzący wątpliwości, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy. Wskazać należy, że skarżąca wprawdzie uzyskuje niewielkie świadczenie rentowe w wysokości 860,00 złotych miesięcznie, to jednak przy ocenie wniosku nie można pominąć faktu, iż posiada ona współwłasność nieruchomości rolnej o pow. 3,65 ha. W związku z tym skarżąca posiada zatem możliwość uzyskiwania dochodu lub czerpania pożytków. Przyjmuje się, iż posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości, w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, posiadany majątek może bowiem przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków brakuje bieżących środków finansowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 stycznia 2005 r. FZ 478/04 LEX nr 393645, z 25 kwietnia 2013r. II FZ 158/13 LEX nr 1310045, z 5 kwietnia 2013 r. II OZ 222/13 LEX nr 1296872, z dnia 2 października 2014r. II OZ 1012/14 LEX nr 1530778, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 lipca 2012 r. I SA/Sz 428/12 LEX nr 1212289). Powyższego zapatrywania nie zmienia okoliczność, że to syn skarżącej korzysta z działki, uprawia ją i uzyskuje dopłaty. Fakt ten zobowiązuje zatem syna do pomocy finansowej matce. Wskazać należy, że przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego regulujące stosunki między małżonkami i między rodzicami i dziećmi nakładają na małżonków, rodziców i dzieci określone obowiązki alimentacyjne (art. 128 k.r.o.). Rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie (art. 87 k.r.o.), a zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym do obowiązków tych zalicza się również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji. Z tego też względu dla oceny przesłanek prawa pomocy istotne są informacje o sytuacji materialnej i finansowej syna, który pozostaje ze skarżącą w relacji powinności alimentacyjnych. Wskazać należy, iż wnioskodawczyni została pouczona w piśmie z dnia 12 kwietnia 2017r. jakie informacje winny być zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy m.in. zawierający dokładne dane o stanie rodzinnym, majątku, dochodach, wysokości otrzymywanych dopłat itp. W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawczyni ogólnikowo podała, że "syn korzysta z działki, obrabia i pobiera dopłaty". Nie podała przy tym żadnych informacji dotyczących sytuacji finansowej i materialnej syna. Nie wskazała także wysokości otrzymywanych dopłat oraz dochodów uzyskiwanych z nieruchomości rolnych. Mając powyższe na względzie uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, że z pomocą syna nie byłaby w stanie ponosić kosztów sądowych w sprawie. W orzecznictwie przyjmuje się, iż dopiero uznanie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny nie jest w stanie ponieść się kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa (vide: postanowienie NSA z dnia 4 stycznia 2011r., sygn. akt I OZ 979/10). Wskazać należy, iż w przypadku badania przesłanek przyznania prawa pomocy uwzględnienia wymaga całokształt sytuacji wnioskodawcy, na którą wpływ mogą mieć także inne osoby (por. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2013r., sygn. akt II FZ 84/13, LEX nr 1296829). W świetle powyższych okoliczności uznano, że brak jest podstaw do przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy, nie wykazała bowiem w sposób nie budzący wątpliwości, że spełnia przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.