VII SA/Wa 708/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Zielińska- Śpiewak po rozpoznaniu w dniu 5 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D. W. i M. W. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2015 r. w sprawie ze skargi D.W., M. W., J. W. i M. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]stycznia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: odmówić przyznania D. W. i M. W. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu 15 maja 2015 r. na formularzu PPF wniosek D. W. i M. W. o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżący wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawcy prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur w łącznej wysokości 2 781 zł. miesięcznie. Oświadczyli, iż domu, mieszkania, innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiadają, a w domu nie mają ogrzewania ani wody. Z uwagi na to, iż oświadczenie zawarte w ww. wniosku było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, pismem z dnia 15 czerwca 2015 r. w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 29 maja 2015 r. wnioskodawcy zostali zobowiązani do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie, tj. m.in. do: - właściwego uzasadnienia wniosku poprzez podanie okoliczności wskazujących na złą sytuację majątkową, - wskazania jakiej wielkości wybudowali dom ( o którym piszą w piśmie z dnia 8 lutego 2013 r. stanowiącym skargę w sprawie o sygn. VII SA/Wa 2850/14), z jakich środków dom został wybudowany i na jakiej działce się znajduje, - podania, gdzie wnioskodawcy mieszkają oraz jaki tytuł prawny posiadają do mieszkania/domu, w którym przebywają, - podania stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny i z utrzymaniem lokalu mieszkalnego, w którym mieszkają, - wskazania oraz udokumentowania innych niż związane z utrzymaniem mieszkania stałych , niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym z podaniem źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości, poniesionych w przeciągu ostatnich 3 miesięcy, - nadesłania dokumentów potwierdzających wysokość aktualnie otrzymywanych świadczeń emerytalnych; - podania, czy posiadają, także osoby wspólnie zamieszkujące, pojazdy mechaniczne oraz wskazania kosztów związanych z ich utrzymaniem, - wskazania czy otrzymują pomoc od dzieci, rodziny, znajomych, organizacji społecznych lub państwowych, - nadesłania kopii wyciągu z rachunku bankowego wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym za ostatnie 3 miesiące, - nadesłania kopii zeznania podatkowego za rok 2014 wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, - wskazania czy pod adresem zamieszkania wnioskodawców prowadzona jest działalność gospodarcza (firmy J.W. i M. W.), - podania, czy J. W. i M. W. zamieszkują wspólnie z wnioskodawcami, skoro jak wynika z danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej prowadzą swoje firmy pod adresem zamieszkania wnioskodawców, - w przypadku gdyby J. W. i M. W. nie zamieszkiwali wspólnie z wnioskodawcami, do nadesłania oświadczenia ww. osób, z którego będzie wynikać, że nie mieszkają pod adresem [...] i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego z wnioskodawcami, - w przypadku nienadesłania ww. oświadczeń, do wskazania i udokumentowania dochodów J. W. i M. W. Ww. pismo Sądu z dnia 15 czerwca 2015 r. zostało doręczone wnioskodawcom w dniu 7 lipca 2015 r. W wyznaczonym 7-dniowym terminie, ani również później wnioskodawcy nie udzielili odpowiedzi. Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Odpis ww. postanowienia został doręczony w dniu 5 września 2015 r. W dniu 11 września 2015 r. do Sądu wpłynął sprzeciw wnioskodawców od postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia sprzeciwu – na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej: p.p.s.a., postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy, przy czym prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym, który obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym zawarte są w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie całkowitym Sąd przyznaje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu własnym i rodziny. Podkreślenia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy, Sąd bierze nie tylko pod uwagę wysokość uzyskiwanych dochodów, ale również stan majątkowy strony. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest bowiem formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to winno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA: z dnia 30 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OZ 673/13, z dnia 22 maja 2013 r. sygn. akt II OZ 380/13, z dnia 15 marca 2011 r. sygn. akt II GZ 83/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępna pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd nie jest ograniczony do analizy złożonego na formularzu PPF wniosku i zawartych w nim oświadczeń. Stosownie do art. 255 p.p.s.a. w przypadku uznania tychże oświadczeń za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony, a także w przypadku, gdy oświadczenia te budzą wątpliwości – Sąd jest uprawniony do zobowiązania wnioskodawcy do złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego strony. W interesie strony leży zatem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. W orzecznictwie podkreśla się, że niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, iż oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Tym samym, w takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (por. postanowienia NSA: z dnia 2 grudnia 2013 r. sygn. akt II FZ 1090/13, z dnia 26 czerwca 2013 r. sygn. akt II OZ 505/13, z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt II OZ 476/12, z dnia 14 stycznia 2011 r. sygn. akt II OZ 1361/10, CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie Sąd, rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, powziął wątpliwości, o których mowa w art. 255 p.p.s.a. Wątpliwości te wynikały przede wszystkim z lakonicznych i niepełnych informacji zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z tego względu za prawidłowe i w pełni uzasadnione należy uznać dokonane zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 29 maja 2015 r. wezwanie wnioskodawców do udzielenia dodatkowych informacji i przedłożenia określonych dokumentów, które miały być uzupełnieniem oświadczenia dotyczącego stanu majątkowego. Ponieważ wnioskodawcy nie nadesłali żadnej odpowiedzi ani dokumentacji Sąd dokonał analizy sytuacji majątkowej wnioskodawców na podstawie informacji zawartych w formularzu PPF złożonym w dniu 15 maja 2015 r. Wskazany przez wnioskodawców ich łączny dochód miesięczny na poziomie 2781 zł uznać należy za wystarczający na pokrycie kosztów niniejszego postępowania. Wobec faktu, że wnioskodawcy nie podali, jakie ponoszą miesięczne wydatki, Sąd nie ma możliwości porównania koniecznych wydatków z wpływami, co jest niezbędne do prawidłowej oceny możliwości płatniczych i sytuacji materialnej strony. Sąd, dysponując niepełnymi informacjami na temat sytuacji finansowej wnioskodawców doszedł do wniosku, że brak jest podstaw aby uznać, że istotnie nie są oni w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawcy, pomimo wezwania referendarza sądowego w trybie art. 255 p.p.s.a., nie złożyli żadnych wyjaśnień oraz dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie wnikliwej oceny sytuacji materialnej wnioskodawców. Reasumując powyższe, skoro informacje posiadane przez Sąd są niepełne i budzą wątpliwości, to niemożliwe jest dokonanie rzetelnej oceny rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawców, a tym samym uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.