VII SA/Wa 724/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] lutego 2014 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy postanawia: odmówić K. K. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. K. K. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożył na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z treści wniosku wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostają żona i syn. Skarżący oświadczył, że jest osobą bezrobotną, utrzymuje się przy pomocy finansowej ojca i kolegów. Do swego majątku zaliczył: dom o powierzchni 220 m2 oraz mieszkanie o powierzchni 160 m2. Wskazał, że żona uzyskuje dochody w wysokości około 3.000 zł. W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 ustawy). Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od reguły określonej w art. 199 ustawy. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla uwzględnienia złożonego przez K. K. wniosku o przyznanie prawa pomocy, ponieważ nie wykazał on w sposób nie budzący wątpliwości, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z tej instytucji. Treść art. 246 ustawy nie pozostawia wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Ustawodawca użył tu pojęcia: "wykaże", co oznacza, że wnioskodawca powinien udowodnić, iż jego sytuacja finansowa uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. Należy też zwrócić uwagę na treść art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W tym miejscu wskazać trzeba, że pismem z dnia 14 maja 2014 r. zobowiązano skarżącego do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: - wskazanie, czy skarżący lub osoby pozostające ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują dochody z tytułu najmu mieszkania lub pomieszczeń w posiadanym domu, jeżeli tak, w jakiej wysokości, - wskazanie, czy syn skarżącego pracuje - jeśli tak, należy wskazać, jakie dochody uzyskuje, jeśli nie, należy nadesłać aktualne zaświadczenie z urzędu pracy o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, - wskazanie, czy syn skarżącego podejmuje prace dorywcze, sezonowe, z tytułu umów zlecenia czy o dzieło; jeżeli tak, jakiej wielkości dochody uzyskuje z tego tytułu, - podanie wysokości miesięcznych wydatków związanych z codziennym utrzymaniem oraz przeznaczanych na utrzymanie domu i mieszkania (np. opłaty za gaz, wodę, energię, telefon), - wskazanie, w jakiej wysokości uzyskuje pomoc finansową ze strony kolegów oraz ojca, - nadesłanie odpisów zeznań podatkowych małżonki skarżącego za ostatnie dwa lata kalendarzowe. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wskazał, że syn obecnie ma problemy zdrowotne i nie może pracować. Do miesięcznych wydatków rodziny skarżący zaliczył: opłaty za energię elektryczną – 180 zł, za wodę i ścieki – 130 zł, za gaz – 50 zł, za telefon i internet – 50 zł, za wywóz śmieci – 20 zł. Skarżący w piśmie nadesłanym w dniu 26 maja 2014 r. wymienił również wydatki na ogrzewanie, jednak zauważyć trzeba, że oświadczenia skarżącego w tym zakresie są niejasne i nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie, jakiej wysokości są to koszty. Skarżący oświadczył bowiem, że ponoszone przez niego miesięczne wydatki na ogrzewanie wynoszą 600 zł (a więc rocznie oznaczałoby to kwotę 7200 zł), jednocześnie wskazał, że koledzy pomagają mu w zakupie opału, który kosztuje 5.000 zł w skali roku. Z oświadczenia skarżącego wynika wprawdzie ponadto, że spłaca kredyt w wysokości 1000 zł miesięcznie, jednakże nie jest to okoliczność przemawiająca za uwzględnieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym i zobowiązania kredytowe, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 30 sierpnia 2013 r. II OZ 670/13 LEX nr 1361660, z 3 czerwca 2013 r. II FZ 281/13 LEX nr 1320634, z dnia 22 lutego 2012 r. II OZ 72/12 Lex nr 1121302, z dnia 3 marca 2011 r. II OZ 130/11 Lex nr 1080416). Skarżący nie nadesłał zeznania podatkowego małżonki za rok 2012, mimo, że został wezwany do nadesłania odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe. Z nadesłanej natomiast kserokopii zeznania o wysokości dochodu osiągniętego w 2013 r. wynika, że żona skarżącego uzyskała w ubiegłym roku dochód w wysokości 52.131,62 zł (co daje kwotę 4344 zł miesięcznie). W związku z tym, iż w złożonym formularzu skarżący opisując swój stan majątkowy wskazał, iż posiada dom o powierzchni 220 m2 oraz mieszkanie o powierzchni 160 m2, pismem z dnia 14 maja 2014 r. wezwano skarżącego również do wskazania, czy uzyskuje dochody z tytułu najmu mieszkania lub pomieszczeń w posiadanym domu. W odpowiedzi K. K. oświadczył jedynie, że dom, w którym zamieszkuje z rodziną "jest domem jednorodzinnym i nikt w nim nie zamieszkuje oprócz żony i dzieci", nie wskazał zaś, czy uzyskuje dochody z tytułu najmu mieszkania. Należy też zauważyć, że skarżący w piśmie z dnia 3 maja 2014 r. i w złożonym formularzu podkreślał, iż utrzymuje się przy pomocy ojca oraz kolegów. Wezwany do wskazania, jakiej wysokości jest to pomoc, oświadczył, że koledzy pomagają mu w zakupie opału, nie wyjaśnił jednak, w jakiej wysokości. Odnośnie pomocy uzyskiwanej od ojca skarżący w formularzu wskazał kwotę "5.00 zł", natomiast w odpowiedzi na wezwanie z dnia 14 maja 2014 r. oświadczył, że ojciec pomaga mu w opłaceniu wizyty u lekarza oraz w zakupie lekarstw, jednak również nie wyjaśnił jednoznacznie, jakiej wysokości jest to pomoc. Podkreślenia wobec tego wymaga, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest na wniosek strony i wymaga wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, to w interesie osoby składającej wniosek leży udzielenie wszelkich informacji niezbędnych do rozpoznania wniosku. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte w złożonym wniosku jest niewystarczające dla oceny jej sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej lub budzi wątpliwości, a strona (pomimo wynikającego z art. 255 ustawy obowiązku) nie udziela w ogóle bądź nie udziela dokładnej i pełnej odpowiedzi na skierowane do niej wezwanie, nie jest możliwe przyznanie stronie prawa pomocy, jedynie w oparciu o jej twierdzenia o trudnej sytuacji finansowej. Niedopełnienie przez stronę w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia wymaganych dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 31 stycznia 2013 r. I OZ 51/13 LEX nr 1273885, z 19 grudnia 2012 r. II FZ 1036/12 LEX nr 1240482, z 14 marca 2013 r. II FZ 92/13 LEX nr 1302897, z 4 lipca 2013 r. I OZ 546/13 LEX nr 1345177). W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270).