VIII SA/Wa 1086/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. W. na niewykonanie przez [...]S.A. z siedzibą w [...]wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2015 r. w sprawie o sygnaturze akt VIII SAB/Wa 38/15 1) wymierza [...]S.A. z siedzibą w [...]grzywnę w wysokości [...] ([...]) złotych za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2015 r. w sprawie o sygnaturze akt VIII SAB/WA 38/15; 2) stwierdza, że bezczynność [...]S.A. z siedzibą w [...]miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądza od [...]S.A. z siedzibą w [...]na rzecz skarżącego M. W. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest skarga M. W. z [...] grudnia 2016 r. (data wpływu) na niewykonanie przez Spółkę [...] S.A. - wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2015 r., sygn. akt VIII SAB/Wa 38/15. W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, iż organ został wezwany do wykonania wyroku dwukrotnie – pisemnie w dniu 10 sierpnia 2016 r. oraz elektronicznie za pomocą poczty elektronicznej na adres mailowy wskazany w Biuletynie Informacji Publicznej Spółki w dniu 9 lutego 2016 r. Skarżący na podstawie art. 154 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniósł o wymierzenie organowi maksymalnej grzywny przewidzianej w art. 154 § 6 ww. ustawy. W odpowiedzi na skargę [...] S.A., z siedzibą w [...] wniósł o wymierzenie grzywny – w niższej wartości, aniżeli wartość maksymalna określona przepisami prawa. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ przytoczył treść wniosku (pytań) o udostępnienie informacji publicznej. Następnie przyznał, iż po wyroku wydanym w dniu 13 listopada 2015 r., wydanym w sprawie sygn. akt VIII SAB/Wa 38/15, zobowiązującym Spółkę do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 14 dni, M. W. wiadomością e-mail z 9 lutego 2016 r. oraz pismem z 10 sierpnia 2016 r. zwrócił się do Spółki o wykonanie wyroku. Zaznaczył także, iż organ jest w trakcie wykonywania wyroku. Dodatkowo podał, że strona skarżąca nie poniosła żadnej szkody co powinno być uwzględnione przy ustalaniu wysokości grzywny. Również nie bez przyczyny w ocenie organu jest to, że skarżący dość często przysyłał do spółki wnioski o udostępnienie informacji publicznej. W dniu 10 marca 2017 r. pełnomocnik organu przedłożył do Sądu odpowiedź organu na wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej ( k-28 i następne akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, stwierdza czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 p.p.s.a.). Grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 p.p.s.a.). Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2016 roku i w drugim półroczu 2016 roku (M.P. 2017, poz. 208) przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2016 roku wyniosło 3.536,87 zł. Ponadto, uwzględniając skargę Sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 154 § 7 p.p.s.a). Warunkiem skutecznego wniesienia skargi w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a. jest uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, co wprost wynika z treści powołanego przepisu. W sprawie niniejszej nie ulega wątpliwości, że skarżący dopełnił tej czynności kierując do organu, w dniu 10 sierpnia 2016 r., stosowne wezwanie, a dopiero później skargę do Sądu w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a., co miało miejsce w dniu 15 grudnia 2016 r. (data wpływu). Tym samym należy przyjąć, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest dopuszczalna. Przechodząc do meritum sprawy należy podkreślić, że przepis art. 154 p.p.s.a. jest podstawą wymierzenia grzywny organowi, który nie wykonał wyroku sądowego. Bezsprzecznie przesłanką do zastosowania tego przepisu i wymierzenia organowi grzywny jest ustalenie, że organ administracji nie wykonał wyroku Sądu. Zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez Sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. W stanie faktycznym sprawy skarżący wniósł o wymierzenie organowi – Spółce [...] S.A. grzywny za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2015 r. w sprawie o sygn. akt VIII SAB/Wa 38/15. Wyrokiem tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w punkcie pierwszym zobowiązał [...] S.A. z siedzibą w [...] do rozpoznania wniosku M. W. z dnia 30 sierpnia 2014 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi. Natomiast w punkcie drugim wyroku Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a w punkcie trzecim Sąd zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego. Zważyć należy, że jest poza sporem w sprawie, iż odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 9 lutego 2016 r., zatem od tej daty – zgodnie z treścią art. 286 § 2 p.p.s.a. – należy liczyć termin do załatwienia sprawy. Określony wyrokiem Sądu czternastodniowy termin ekspirował zatem z dniem 23 lutego 2016 r. Również nie ulega wątpliwości, że po dniu 23 lutego 2016 r. do dnia wniesienia skargi w sprawie niniejszej, czyli do dnia 15 grudnia 2016 r., organ nie rozstrzygnął sprawy objętej wnioskiem skarżącego z dnia 30 sierpnia 2014 r. W sprawie organ, podjął wprawdzie czynności postępowania, które przedstawił w odpowiedzi na skargę, niemniej do dnia wniesienia skargi nie rozpoznał wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W tym miejscu przywołać należy treść art. 154 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym: wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Powyższe oznacza, że wykonanie wyroku VIII SAB/Wa 38/15 już po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego i tak skutkuje koniecznością zastosowania art. 154 § 1 p.p.s.a., a więc wymierzeniem organowi grzywny. Przedstawione czynności wskazują, że organ sprawy nie załatwił, zatem wniosek o wymierzenie grzywny w trybie art. 154 p.p.s.a. zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić należy, że prawomocny wyrok zobowiązywał organ do załatwienia wniosku skarżącego, ale i do uczynienia tego w odpowiednim terminie. Jednocześnie skład orzekający w niniejszej sprawie podziela panujący w orzecznictwie sądów administracyjnych i przyjmuje jako własny pogląd, że niewykonanie prawomocnego wyroku w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane, bowiem taka sytuacja prowadzi do podważenia zaufania obywateli do organów państwa, świadczy o braku poszanowania prawa przez te organy, które same są zobowiązane do jego stosowania. W szczególności usprawiedliwieniem braku respektowania prawomocnego wyroku nie mogą być trudności kadrowe, konieczność zgromadzenia materiału dowodowego oraz wielość pism, czy skarg kierowanych przez strony, na które odpowiadać musi organ. Okoliczności te mogą jedynie wpływać na wysokość grzywny nałożonej na organ za niewykonanie prawomocnego wyroku, co nie jest sporne w orzecznictwie (por. np. wyroki NSA: z dnia 8 stycznia 2013 roku, sygn. I OSK 2005/12 oraz z dnia 1 października 2010 roku, sygn. I OSK 1166/10, a także wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 marca 2017 r., II SA/Łd 967/16); wszystkie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy zaznaczyć, że ustalenie wysokości wymierzonej grzywny pozostawione zostało miarkowaniu Sądu, a jedynie jej górną granicę określa art. 154 § 6 p.p.s.a., odwołujący się w swojej treści do ogłaszanej corocznie przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów, wysokości przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim. W przypadku zatem wymierzenia grzywny poniżej tej granicy nie jest konieczne, aby kwota wymierzonej grzywny odpowiadała określonej wielokrotności tego wskaźnika. W orzecznictwie przyjmuje się, że o ile uwzględnienie skargi opartej na art. 154 § 1 p.p.s.a. obliguje Sąd do wymierzenia grzywny, o tyle przy ustalaniu jej wysokości winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku, okres jaki upłynął od wniesienia skargi, fakt, czy po jej wniesieniu, a przed rozpoznaniem sprawy, organ wykonał wyrok (zob. postanowienie NSA z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt I OZ 675/10; wyrok NSA z dnia 1 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1166/10, postanowienie NSA z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt I OZ 719/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc pod uwagę wskazane przez organ okoliczności Sąd uznał, że grzywna w kwocie [...] zł będzie adekwatna do stopnia, w jakim organ naruszył termin załatwienia sprawy, a jednocześnie spełni wystarczająco represyjną funkcję. Mając przy tym na uwadze treść art. 154 § 2 in fine p.p.s.a. Sąd stwierdził, iż bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem składu orzekającego, rażącym naruszeniem prawa jest bowiem stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Zwrócić tu uwagę należy, że w orzecznictwie akcentuje się, iż rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Niewykonanie wyroku i opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni przywołane poglądy i uznaje je jako własne stanowisko w sprawie (por. np.: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 roku, sygn. I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 roku, sygn. II OSK 468/13 oraz wyroki WSA: we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 roku, sygn. II SAB/Wr 14/14; w Poznaniu z dnia 11 października 2013 roku, sygn. II SAB/Po 69/13; w Szczecinie z dnia 16 maja 2013 roku, sygn. II SAB/Sz 34/13, a także w Łodzi z dnia 28 marca 2017 r., II SA/Łd 967/16). Przenosząc powyższe uwagi do sprawy niniejszej zaakcentować należy, iż bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, bowiem – mimo zobowiązania do załatwienia wniosku skarżącego w określonym terminie prawomocnym wyrokiem organ nie rozpoznał wniosku w wyznaczonym terminie. W ocenie sądu w składzie orzekającym wskazane w odpowiedzi na skargę czynności podejmowane przez organ przesądzają o tym, że bezczynność organu osiągnęła kwalifikację rażącego naruszenia prawa i uzasadnia wymierzenie grzywny z tytułu niewykonywania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2015 r. w sprawie II SAB/Wa 38/15 w zakreślonym w nim terminie, co uzasadnia grzywnę w kwocie [...] zł. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 154 § 1 i § 6 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W kolejnym punkcie Sąd, stwierdzając, iż bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, orzekł na mocy art. 154 § 2 p.p.s.a. Ponadto o zwrocie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego Sąd postanowił w punkcie trzecim sentencji wyroku na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.