VIII SA/Wa 380/15

WyrokWSA w Warszawie2016-01-20

Skład orzekający: Iwona Szymanowicz-Nowak, Cezary Kosterna, Marek Wroczyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy opiekunowi dorosłej osoby niepełnosprawnej, której niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18. roku życia, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, pomimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność przepisu różnicującego prawo do świadczenia ze względu na moment powstania niepełnosprawności?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na moment powstania niepełnosprawności, ma bezpośrednie zastosowanie i wyłącza stosowanie tej części przepisu. Jednakże, mimo że wyrok TK nie tworzy nowych przepisów, organy administracji i sądy powinny badać prawo do świadczenia z pominięciem niekonstytucyjnego fragmentu. W niniejszej sprawie skarga została oddalona, ponieważ skarżący miał ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, co stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad żoną, która posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności powstałej w 2001 r. (po ukończeniu 18. roku życia). Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, powołując się na art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, który uzależniał prawo do świadczenia od momentu powstania niepełnosprawności. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez WSA, organy ponownie odmówiły, interpretując wyrok Trybunału Konstytucyjnego (K 38/13) jako niepowodujący bezpośrednich skutków prawnych dla wnioskodawcy. Skarżący wniósł skargę do WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Starszy referent Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z [...] kwietnia 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy G. odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad żoną Z. G.. Ww. rozstrzygniecie zostało podjęte w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W dniu [...] listopada 2013 r. A. G. (dalej: skarżący) złożył do Wójta Gminy G. (dalej: Wójt, organ I instancji) wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad żoną Z. G. (dalej: uprawniona, żona). Do wniosku dołączył dwa orzeczenia: Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w R. z [...] maja 2007 r. oraz Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w W. z [...] lipca 2007 r., wedle których uprawniona została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Niepełnosprawność istnieje od 2001 r., a orzeczenie wydano na stałe. Decyzją nr [...] z [...] grudnia 2013 r. organ I instancji odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia uznając, iż nie zostały spełnione ustawowe przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114 ze zm., zwana dalej: u.ś.r.), ponieważ niepełnosprawność uprawnionej powstała w wieku [...] lat. Na skutek złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: Kolegium, organ odwoławczy) decyzją znak [...] z [...] lutego 2014 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Wyrokiem z 26 listopada 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 317/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi skarżącego orzekł o uchyleniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Jako podstawę powyższego Sąd wskazał, iż przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., który był podstawą odmowy świadczenia pielęgnacyjnego, był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, orzekł o niezgodności ww. przepisu z Konstytucją w zakresie, w jakim różnicował on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wójt decyzją z [...] marca 2015 r., znak [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2013 r. poz. 267 ze zm., zwana dalej: k.p.a.) oraz art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 1a -1b, art. 17 ust. 5 pkt 1b, art. 17 ust. 5 pkt 2a, art. 20 u.ś.r., § 8 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r., poz. 3) orzekł o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad żoną. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji przedstawił stan sprawy oraz treść obowiązującego w spornej materii przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. i wskazał, iż obowiązujące od 1 stycznia 2013 r. nowe brzmienie art. 17 u.ś.r. wprowadziło ograniczenie dla ubiegających się o świadczenie pielęgnacyjne określając, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Podał dalej, iż wydanego w odniesieniu do tego przepisu wyroku Trybunału Konstytucyjnego (dalej również: Trybunał, TK) z 21 października 2014 r. w sprawie K 38/13 nie można interpretować jedynie na podstawie sentencji wyroku w oderwaniu od jego uzasadnienia. Natomiast w uzasadnieniu tego wyroku Trybunał stwierdził, że ustawodawca może odmiennie ukształtować przesłanki uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego dla osób niepodejmujących lub rezygnujących z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Ich sytuacja prawna może być uregulowana inaczej niż w stosunku do opiekunów pozostałych osób niepełnosprawnych, niebędących dziećmi. Można odmiennie ukształtować reguły wypłacania świadczeń dla tych osób, które sprawują opiekę nad niepełnosprawnymi dziećmi. Z tego powodu przesłanka określona w art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie narusza zasady równości w takim zakresie, w jakim stanowi podstawę różnicowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego według podziału na dwie kategorie opiekunów. TK stwierdził, że ustawodawca zobowiązany jest precyzyjnie określić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Za punkt wyjścia musi jednak przyjąć jednakowe traktowanie takich opiekunów niezależnie od istniejącego już w ustawie preferencyjnego traktowania opiekunów niepełnosprawnych dzieci. Trybunał wskazał również w uzasadnieniu wyroku, że skutkiem wejścia w życie wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających to świadczenie, ani też wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r., zalecając ustawodawcy poprawienie stanu prawnego. Zdaniem Wójta, nie ma to związku z sytuacją skarżącego, który nie należy do tej kategorii opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, o których mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Jednocześnie organ I instancji stwierdził, że odnośnie wnioskodawców, określonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., ustawodawca wprowadził dodatkowe ograniczenie, zawarte w art. 17 ust. 1a u.ś.r., zgodnie z którym o świadczenie pielęgnacyjne mogą wnioskować osoby zobowiązane do alimentacji inne niż spokrewnione w pierwszym stopniu. Między małżonkami istnieje obowiązek alimentacyjny wynikający z art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. 2015, poz. 2082, zwanej dalej: k.r.o.). Natomiast zobowiązanymi do alimentacji wobec uprawnionej, spokrewnionymi w pierwszym stopniu, są jej pełnoletnie dzieci: A. K., M. G. oraz M. S.. Jest to zatem negatywna przesłanka ustawowa uniemożliwiająca przyznanie skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto, na wniosek skarżącego decyzją organu odwoławczego znak [...] z [...] sierpnia 2014 r. ustalone zostało od dnia [...] lipca 2013 r. prawo do zasiłku dla opiekuna, co zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. stanowi kolejną negatywną przesłankę do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie, wskazując na podjęty w sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 317/14. Decyzją znak [...] z [...] kwietnia 2015 r. Kolegium, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium za niesporny uznało fakt, iż skarżący opiekuje się żoną Z. G., która - ze względu na niepełnosprawność - opieki takiej wymaga. Wskazał jednak, iż przesłanką warunkującą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest, aby niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Tymczasem niepełnosprawność uprawnionej powstała w 2001 r., a więc w wieku [...] lat. Niespełnienie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. wyklucza możliwość przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z koniecznością opieki nad żoną. W dalszej części uzasadnienia Kolegium podało, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. został poddany kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z 21 października 2014r. w sprawie K 38/13 stwierdził, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny przyjął, że osoby obowiązane alimentacyjnie i niepodejmujące lub rezygnujące z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad najbliższą osobą niepełnosprawną należą do grupy podmiotów podobnych, jednak za dopuszczalne uznał odmienne traktowanie należących do tej grupy osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi dziećmi. Trybunał podkreślił, że istotnym kryterium przyznania świadczeń powinna być w każdym przypadku ocena sytuacji finansowej ich potencjalnych beneficjentów i uznał, że wykonanie wyroku wymaga podjęcia działań ustawodawczych, które doprowadzą do przywrócenia równego traktowania opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, pozostawiając ustawodawcy w tej kwestii pewien margines swobody. Zaznaczono przy tym, że skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenie, ani wykreowanie "prawa" żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r., zalecając ustawodawcy poprawienie stanu prawnego. Kolegium oceniło, iż przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie stanowi podstawy do uchylenia zaskarżonej-decyzji. Zalecona ustawodawcy przez Trybunał Konstytucyjny korekta stanu prawnego nie ma związku z sytuacją skarżącego, który nie należy do tej kategorii opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, o których mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Ponadto sytuacja skarżącego pozwoliła na uzyskanie prawa do przewidzianego w ustawie o świadczeniach rodzinnych zasiłku dla opiekuna, mającego swoją podstawę prawną w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. poz. 567, zwana dalej: u.u.w.z.o.). W ocenie organu odwoławczego, uzyskanie prawa do powyższego świadczenia wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę do sądu administracyjnego na powołane rozstrzygnięcie złożył skarżący, wnioskując o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Uzasadniając skargę, skarżący wskazał na wydany w sprawie wyrok sądu administracyjnego, który organy winny wykonać. Uważa, iż Kolegium naruszyło prawo, bowiem utrzymało w mocy nieprawidłową decyzję Wójta. Odpowiadając na skargę Kolegium podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy na gruncie obowiązujących przepisów, w kontekście wydanego przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 21 października 2014 r. w sprawie K 38/13, skarżącemu przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 u.ś.r. pomimo, że niepełnosprawność jego żony powstała po zakończeniu nauki w szkole, jak i po ukończeniu 18 roku życia przez tę osobę niepełnosprawną. Organy administracji w tej sprawie argumentują, że z ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika, iż skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy, który – biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii – powinien tego dokonać bez zbędnej zwłoki. Zatem ww. wyrok TK nie zmienił sytuacji prawnej skarżącego, który musi czekać na uporządkowanie przez ustawodawcę systemu świadczeń dla opiekunów osób niepełnosprawnych. Sąd nie podziela argumentacji organów orzekających w tej sprawie odnośnie interpretacji wyroku TK z dnia 21 października 2014 r., wydanego w sprawie K 38/13. W punkcie 2. sentencji tego wyroku Trybunał orzekł: "Art. 17 ust. 1b ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji". Powyższe oznacza, że Trybunał wprost stwierdził niekonstytucyjność ww. przepisu u.ś.r. w zakresie zastosowania wobec opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Wyrok zakresowy rozstrzyga o przepisie, którego rozumienie nie jest sporne, lecz zarzut niekonstytucyjności odnosi się do wyraźnego zakresu zastosowania tego przepisu (por. M. Florczak-Wątor, Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i ich skutki prawne, Poznań 2006, s. 104). Istotą rozstrzygnięcia wyroku wydanego w sprawie K 38/13 jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Wyrok TK o sygnaturze K 38/13 został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 23 października 2014 r., pod pozycją 1443 i z tym dniem wszedł w życie. Zgodnie z dominującym poglądem doktryny, uzasadnienia orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego nie wiążą sądów (por. J. Mikołajewicz, Zasady orzecznicze Trybunału Konstytucyjnego. Zagadnienia teoretyczne, Poznań 2008, s. 84). Tak więc wyroki Trybunału Konstytucyjnego są wiążące co do swojej sentencji, a ta w przedmiotowej sprawie wyraźnie, jasno i bez wątpliwości mówi o niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Przyjęcie, że stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu nie przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego, jest - w ocenie Sądu - sprzeczne z zasadami państwa prawa, które organy mają obowiązek wcielać w życie (art. 6 k.p.a.). Faktem jest, że wejście w życie takiego wyroku, który - tak jak w przedmiotowej sprawie - ma charakter zakresowy negatywny, samo w sobie nie tworzy nowych przepisów prawa. Poważnym błędem jest jednak twierdzenie, że ten fakt prawny nie modyfikuje przepisów już uchwalonych przez ustawodawcę tak, aby również w czasie oczekiwania na wprowadzenie nowych rozwiązań systemowych w ustawie o świadczeniach rodzinnych wszyscy opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych, tj. zarówno tych, które stały się niepełnosprawne przed i po ukończeniu 18 lat, byli traktowani jednakowo. Tym samym, przytaczany przez organ fragment uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie stoi w sprzeczności z przedstawionym wyżej stanowiskiem Sądu. Fragment ten można rozumieć wyłącznie jako zgłoszony przez Trybunał postulat podjęcia bezzwłocznych działań ustawodawczych, które w przyszłości doprowadzą do kompleksowego zreformowania systemu świadczeń dla osób i opiekunów osób niepełnosprawnych w sposób zasygnalizowany przez Trybunał. Zapis zawarty w punkcie 8 uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 38/13 należy zatem potraktować jako wskazówkę interpretacyjną, nie zaś element rozstrzygający o zakresie derogacji i jej skutku dla obowiązywania prawa. Nadmienić należy, że stanowisko sądów administracyjnych w przypadkach analogicznych, jak w niniejszej sprawie, jest jednolite (zob. m.in. wyroki WSA: w Bydgoszczy z dnia 1 czerwca 2015 r., II SA/Bd 366/15, z dnia 16 czerwca 2015 r., II SA/Bd 434/15 i z dnia 24 czerwca 2015 r., II SA/Bd 327/15, w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 grudnia 2014 r., II SA/Go 818/14, w Poznaniu z dnia 23 października 2014 r., IV SA/Po 969/14, w Białymstoku z dnia 2 grudnia 2014 r., II SA/Bk 1022/14, w Łodzi z dnia 10 grudnia 2014 r., II SA/Łd 1034/14, w Olsztynie z dnia 27 sierpnia 2015 r., II SA/Ol 623/15, w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2015 r., VIII SA/Wa 1026/14, z dnia 13 stycznia 2015 r., I SA/Wa 3139/14, w Gdańsku z dnia 17 września 2015 r., III SA/Gd 551/15, w Rzeszowie z dnia 22 stycznia 2015 r., II SA/Rz 1029/14, dostępne na www.cbois.nsa.gov.pl). Nie jest zatem właściwa ocena Kolegium, że wydany przez Trybunał wyrok nie ma związku z sytuacją skarżącego. Przeciwnie, wynika z niego, że organy, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej w obecnym stanie prawnym (tj. dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Z wytycznych Sądu, zawartych w uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie z dnia 26 listopada 2014 r. w sprawie VIII SA/Wa 317/14, wynika, że ponownie rozpoznając sprawę organy w tej sprawie powinny rozważyć, czy w kontekście ww. TK skarżącemu przysługiwało wnioskowane świadczenie. Zdaniem Sądu orzekającego w tej sprawie, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, skarga podlega oddaleniu. Z analizy akt administracyjnych wynika, że organy wywiązały się z obowiązku zbadania sprawy pod kątem, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania przedmiotowego świadczenia, określone w art. 17 u.ś.r., z wyłączeniem tej części tego przepisu, która została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Okolicznością bezsporną jest, że żona skarżącego jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nad którą on sprawuje opiekę, dlatego nie podejmuje zatrudnienia. Poza tym skarżący, jako małżonek uprawnionej, jest pierwszą osobą zobowiązaną do alimentacji i uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie art. 27 k.r.o. w związku z treścią wyroku TK z dnia 18 lipca 2008 r. w sprawie o sygnaturze P 27/07 (w tym zakresie Sąd nie podziela uzasadnienia decyzji organu I instancji, że okoliczność, iż uprawniona ma dzieci, które są w pierwszej kolejności zobowiązane do alimentacji, to na podstawie art. 17 ust. 1a u.ś.r. skarżący nie jest uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego na żonę). Przy ocenie sytuacji skarżącego jako opiekuna osoby dorosłej, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., jako niekonstytucyjny, nie może mieć zastosowania. Niezależnie od powyższego, organy zbadały wniosek skarżącego również pod kątem wystąpienia przesłanek negatywnych z art. 17 ust. 5 u.ś.r. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje uprawnionemu wówczas, gdy spełnia wszystkie przesłanki pozytywne, wynikające z art. 17 u.ś.r., pod warunkiem, że nie występuje chociażby jedna przesłanka z art. 17 ust. 5 u.ś.r. Z treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. wynika, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna. W aktach administracyjnych przedmiotowej sprawy znajduje się decyzja Kolegium z dnia [...] sierpnia 2014 r., Nr [...], przyznająca skarżącemu z dniem [...] lipca 2013 r. świadczenia w postaci: zasiłku dla opiekuna na czas nieokreślony, opłacania składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe na okres od [...] lipca 2013 r. do [...] lipca 2016 r. oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, poczynając od [...] maja 2014 r. – na czas pobierania zasiłku dla opiekuna (k. [...] akt administracyjnych organu I instancji). Pobieranie takiego zasiłku wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło