VIII SA/Wa 402/23

WyrokWSA w Warszawie2023-08-03

Skład orzekający: Marek Wroczyński, Renata Nawrot, Iwona Owsińska – Gwiazda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba, która od wielu lat nie pracowała zawodowo z powodu opieki nad dziećmi, może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, mimo że niepełnosprawność męża ujawniła się później?
Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że organy błędnie oceniły związek między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a opieką nad mężem. Sąd podkreślił, że orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności męża, wskazujące na konieczność stałej opieki, jest wiążące, a organy nie powinny kwestionować jego ustaleń ani samodzielnie oceniać zakresu potrzeb niepełnosprawnego. Sąd wskazał również, że organy nie mają prawa badać przyczyn braku zatrudnienia, jeśli opieka stanowi oczywistą przeszkodę w podjęciu pracy.
Stan faktyczny
Skarżąca B. C. złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad mężem A. C., który został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności. Organy odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca nie wykazała związku między swoim wieloletnim brakiem aktywności zawodowej a koniecznością sprawowania opieki nad mężem. Skarżąca argumentowała, że jej bierna postawa zawodowa wynikała z wychowywania dzieci, a obecnie stan zdrowia męża uniemożliwia jej podjęcie pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta, zasądzając jednocześnie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 3 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi B. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...]z dnia 10 marca 2023 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]na rzecz skarżącej B. C. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. VIII SA/Wa 402/23 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia 17 kwietnia 2023 roku, znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. ( dalej SKO lub organ odwoławczy) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postepowania administracyjnego( DZ.U z 2022 roku, poz. 2000 ze zm. dalej jako kpa) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym odwołania B. C. od decyzji Prezydenta Miasta R. z 10 marca 2023 roku, nr [...], odmawiającej B. C. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad A. C.– orzekło – utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna. Decyzją z dnia 10 marca 2023 roku odmówiono B. C. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem A. C.. Jako powód odmowy wskazano brak związku przyczynowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad członkiem rodziny. Wnioskodawczyni od 27 lat nie wykonuje pracy zarobkowej, co świadczy o tym braku związku w tym zakresie. Od decyzji odwołała się B. C.. Organ odwoławczy ustalił i zważył co następuje: B. C. w dniu 23 grudnia 2022 roku złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem A. C.. Do wniosku dołączyła orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia 29 listopada 2022 roku, w którym ustalono, że A. C. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności. Wnioskodawczyni oświadczyła, że od 1995 roku nie pracowała zawodowo ponieważ zajmowała się wychowaniem czwórki dzieci. Nie może podjąć zatrudnienia ponieważ obecny stan zdrowia męża nie pozwala jej taką wykonywać. Mąż skarżącej jest po udarze, ma niepełnosprawność obu kończyn górnych, powstały luki w pamięci i zaburzona jest percepcja wzrokowa, intelektualna z otępieniem. Mąż skarżącej nie rozpoznaje przedmiotów, ma utratę orientacji w terenie. Wykonuje ona przy mężu wszystkie czynności pielęgnacyjne, przygotowuje i podaje posiłki, dawkuje i podaje leki, przygotowuje i podaje odzież, kontroluje potrzeby fizjologiczne, wykonuje wszystkie czynności domowe tj. pranie, sprzątanie, gotowanie, zakupy. Zgodnie z art. 17 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych( Dz.U z 2023 roku, poz. 390 dalej jako uśr), świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 roku Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W ocenie organu skarżąca posiada legitymacje do ubiegania się o przedmiotowe świadczenie. Jednym z wymogów uzyskania świadczenia jest rezygnacja z zatrudnienia albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Treść przepisu art. 17 ust.1 pkt 4 uśr jednoznacznie wskazuje, że nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki. Organ powołując się na uzasadnienie wyroku WSA w Poznaniu z dnia 18 listopada 2022 roku, II SA/Po 514/22 wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne jest niejako surogatem wynagrodzenia za pracę, które jest uzyskiwane przez uprawnionego, nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy, a na podstawie decyzji administracyjnej, w związku z koniecznością rezygnacji przez wnioskującego z zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Nie może stanowić zastępczego źródła dochodu w przypadku, gdy choć wykonuje ciążący na nim obowiązek opieki nad członkiem rodziny, to nie musiał rezygnować z tego tytułu z zatrudnienia. Celem ustawodawcy nie było i nie jest traktowanie świadczenia pielęgnacyjnego jako źródła dochodu dla osoby, która nie odnajdywała się w realiach rynku pracy, z różnych przyczyn, lecz zapewnienie osobie rezygnującej z zatrudnienia lub go niepodejmującego niejako ekwiwalentu zatrudnienia. B. C. od 1995 roku nie pracuje zawodowo ponieważ zajmowała się domem i wychowaniem dzieci. Utrzymywała się z pensji męża. Nie została zarejestrowana w urzędzie pracy i ma przepracowane siedem lat składkowych. Niepełnosprawność A. C. w stopniu umiarkowanym powstała w 2020 roku po udarze mózgu, by następnie jego stan zdrowia się pogorszył, a znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 18 października 2002 roku. W okresie od 25 października 2017 roku do 20 listopada 2018 roku skarżąca była zatrudniona w firmie [...] sp. z oo na podstawie umowy zlecenia oraz zajmowała się też roznoszeniem ulotek. Skarżąca ma 57 lat i od 1995 roku, jeszcze przed ujawnieniem problemów zdrowotnych u męża, pozostawała bierna zawodowo. Niepełnosprawność męża skarżącej datuje się od 1 października 2022 roku i wobec tego skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia i nie sposób uznać, że niepodejmowanie zatrudnienia było związane z opieka nad mężem. W ocenie organu odwoławczego zasadnym jest stanowisko organu pierwszej instancji, ze niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia nie ma związku z opieką nad mężem. Skoro skarżąca przez większość swojego życia nie pracowała, to trudno ustalić utratę jakichkolwiek dochodów, które miałoby zrekompensować świadczenie pielęgnacyjne. W ocenie organu w orzecznictwie przyjmuje się, że ocenę występowania w sprawie przesłanki z art. 17 ust.1 uśr ma wpływ dotychczasowa aktywność zawodowa wnioskodawcy, a także przedział czasowy pomiędzy rezygnacją z pracy, a podjęciem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny( wyrok WSA w Poznaniu z 28 stycznia 2021 roku, II SA/Po 463/20, wyrok WSA w Szczecinie z 15 września 2022 roku, II SA/Sz 315/22). Nadto organ podnosił, iż z materiału dowodowego wynika, że mąż skarżącej jest w znacznym stopniu samodzielny( może się poruszać). Zabiegi pielęgnacyjne i lecznicze sprowadzają się do podawania leków i zastrzyków. W zakresie czynności higieny osobistej nie jest konieczna stała pielęgnacja ale tylko pomoc w myciu i ubieraniu. Czynności te nie absorbują całego dnia lecz kumulują się w porach porannych i wieczornych. Mąż skarżącej posiłki spożywa samodzielnie, wymaga ich przygotowania. Takie czynności jak przygotowywanie posiłków, regularne podawanie leków, pranie, sprzątanie, umawianie wizyt lekarskich należą do codziennych czynności wykonywanych w każdej rodzinie i nie muszą być wykonywane w sposób ciągły. Tego typu pomoc nie nosi znamion opieki o której mowa w art. 17 ust.1 uśr , uniemożliwiające podjęcie zatrudnienia. Z tych też względów na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa organ odwoławczy utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji. Skargę na decyzję organu odwoławczego wniosła B. C.. Zaskarżonej decyzji zarzucała: - naruszenie prawa materialnego tj.: - art. 17 ust.1 pkt 4 w związku z art. 17 ust.1 uśr i niezasadne uznanie, że skarżąca nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie ma związku z rezygnacją przez nią z zatrudnienia, a sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym mężem , W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych wyraźnie wskazuje się, iż przesłanką świadczenia pielęgnacyjnego jest niepozostawanie w zatrudnieniu osoby zdolne do pracy, bez względu na okoliczności tego stanu rzeczy (vide: wyrok NSA z dnia 2 lipca 2008 r., I OSK 1364/07; wyrok NSA z dnia 24 października 2008 r., I OSK 1758/07, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Z tego też powodu organ pomocowy nie ma prawa ustalać przyczyn braku zatrudnienia osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Organ jest jedynie zobowiązany do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Opieka ta musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a więc powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły (vide: wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2019 r., I OSK 940/19; wyrok NSA z dnia 12 lutego 2020 r., I OSK 516/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Przeprowadzone w toku niniejszego postępowania dowody wyraźnie wskazują, iż niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia ma ścisły związek z opieką nad niepełnosprawnym mężem, - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. – art.6, art.7,art. 8, art. 9, art. 77, art. 80 w związku z art. 107 § 3 kpa poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie wbrew treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i wymaganiu przez męża skarżącej stałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ograniczoną możliwością do samodzielnej egzystencji. Z uwagi na powyższe skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podnosiła, iż organ błędnie ocenił zgromadzony materiał dowodowy w kwestii czasookresu opieki jakiej wymaga mąż skarżącej oraz możliwości podjęcia pracy zawodowej przez skarżącą. Argumentowała, że z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wynika, że wymaga on stałej opieki w związku ze znaczenie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Dokument ten jest dokumentem urzędowym a orzeczenie zostało wydane przez lekarzy specjalistów. Organy nie są kompetentne aby czynić samodzielne ustalenia, wbrew stanowisku orzeczenia lekarskiego. W § 29 ust.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2013 roku w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności ( DZ.U z 2018 roku, poz. 2027) określone są standardy w zakresie kwalifikowania do znacznego stopnia niepełnosprawności, czy też niezdolności do samodzielnej egzystencji. Organ w swoich ocenach przekroczył zakres swoich kompetencji w tym zakresie. Organ nie zakwestionował, że skarżąca opiekę nad niepełnosprawnym mężem sprawuje. Jej zdaniem za błędną należy też uznać ocenę organu, że skarżąca nie wykazała, iż może podjąć zatrudnienie. Ma ona 57 lat i bez problemu takie zatrudnienie mogłaby podjąć. Organ powinien podjąć czynności i ustalić swoje wątpliwości, a nie bezpodstawnie przerzucać ciężar dowodu na stronę postępowania, co jest sprzeczne z naczelnymi zasadami kodeksu postępowania administracyjnego. Świadczenie pielęgnacyjne ma zrekompensować utratę uzyskiwanego dochodu lub potencjalnego dochodu. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związany granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325,dalej: p.p.s.a.). W myśl art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty kontroli wynika bowiem, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności czy bezczynności organu administracji publicznej. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W świetle art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala – art. 151 p.p.s.a. Dokonując kontroli zaskarżonego aktu prawnego, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie Z orzeczenia wydanego przez Miejski Zespół ds. orzekania o niepełnosprawności w R. z dnia 29 listopada 2022 roku wynika, że A. C. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności i z orzeczenia wynika, ze występuje konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Warunku, stałej ‘’ opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny, lecz ma być to opieka stała w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres jest wyznaczony niepełnosprawnością, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka( por. wyrok WSA w Krakowie z 9 grudnia 2019 roku, syg. akt III SA/Kr 1164/19). Zatem istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust.1 ustawy jest nie tylko trwałość i ciągłość, ale przede wszystkim zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 3 lipca 2019 roku, syg. akt II SA/Rz 535/19). Nadto należy mieć na względzie cel regulacji zawartej w powołanym przepisie art. 17 ust.1 ustawy, a więc przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad osobami bliskimi niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia. W związku z tym wykładnia celowościowa przepisów ustawy będzie miała pierwszeństwo przed wykładnią językową. Takie stanowisko ma oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wskazywał, iż przepisy art. 17 ust.1 ustawy należy odczytywać przez pryzmat zasad i wartości wyrażanych w Konstytucji RP, z uwzględnieniem celu tych unormowań (por. wyrok NSA z 23 października 2018 roku, syg. akt I OSK 2397/18). Należy też zauważyć, iż przepis art. 17 ust.1 ustawy nawet nie uzależnia otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku zamieszkiwania opiekuna z osoba nad którą sprawowana jest opieka, ani też sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę (por. wyrok NSA z 18 czerwca 2020 roku, syg. akt I OSK 270/20). Organ odwoławczy zasadniczo w oparciu o ustalenia rodzinnego wywiadu środowiskowego dokonał oceny aktualnego stanu zdrowia A. C., warunków i potrzeb egzystencjalnych i zakresu pomocy jakiej wymaga od żony. W związku z tym uznał, że brak bezpośredniego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaną przez nią opieką nad mężem. Zdaniem organu zakres czynności wykonywanych przez skarżącą nie wyklucza podjęcia zatrudnienia., chociażby w częściowym wymiarze. Należy wskazać, ze tryb i zasady wydawania orzeczeń o niepełnosprawności reguluje ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 511). W świetle jej art. 6b ust. 3 w orzeczeniu powiatowego zespołu ustala się niepełnosprawność albo stopień niepełnosprawności, nie więcej niż trzy symbole przyczyn niepełnosprawności oraz wskazania dotyczące w szczególności: 1) odpowiedniego zatrudnienia uwzględniającego psychofizyczne możliwości danej osoby 2) szkolenia, w tym specjalistycznego; 3) zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej; 4) uczestnictwa w terapii zajęciowej; 5) konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby; 6) korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki; 7) konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; 8) konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji; 9) spełniania przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych w art. 8 ust. 3a pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1260 i 1926 oraz z 2018 r. poz. 79, 106 i 138), przy czym w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności spełnienie tych przesłanek może zostać stwierdzone jedynie w przypadku ustalenia przyczyny niepełnosprawności oznaczonej symbolem 04-O (choroby narządu wzroku), 05-R (upośledzenie narządu ruchu) lub 10-N (choroba neurologiczna). Należy zauważyć, że decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego nie ma charakteru uznaniowego, a przyznanie tego świadczenia uwarunkowane jest spełnieniem wszystkich przesłanek określonych w przepisie art. 17 ust. 1 uśr. Jedną z takich okoliczności jest, aby osoba, nad którą sprawowana jest opieka legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i w przypadku takiego orzeczenia ustawodawca nie ustanowił żadnych dodatkowych warunków dotyczących dalszych wskazań. Nadto w orzeczeniu dotyczącym męża skarżącej wskazano, iż niepełnosprawny ma trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji. Tak więc dokonywanie oceny możliwości i zakresu pomocy jakiej potrzebuje osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym nie znajdują umocowania prawnego. Nadto z treści orzeczenia wynika, że niepełnosprawny wymaga stałej i długotrwałej pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Organ rozpoznający niniejszą sprawę, wbrew stanowisku organu orzekającego o niepełnosprawności dokonał oceny czy osoba niepełnosprawna potrzebuje pomocy i w jakim zakresie, co należy uznać za wejście w kompetencje tego organu. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych wyraźnie wskazuje się, iż przesłanką świadczenia pielęgnacyjnego jest niepozostawanie w zatrudnieniu osoby zdolnej do pracy, bez względu na okoliczności tego stanu rzeczy (vide: wyrok NSA z dnia 2 lipca 2008 r., I OSK 1364/07; wyrok NSA z dnia 24 października 2008 r., I OSK 1758/07, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Z tego też powodu organ pomocowy nie ma prawa ustalać przyczyn braku zatrudnienia osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Organ jest jedynie zobowiązany do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Opieka ta musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a więc powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły (vide: wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2019 r., I OSK 940/19; wyrok NSA z dnia 12 lutego 2020 r., I OSK 516/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Przeprowadzone w toku niniejszego postępowania dowody wyraźnie wskazują, iż niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia ma ścisły związek z opieką sprawowaną nad matką. Zakres czasowy tej opieki, przekraczający codziennie 8 godzin, a także pozostawanie skarżącej w dyspozycji niepełnosprawnego męża, pozwala uznać, iż nieuprawniona jest teza o możliwości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia, które możliwe byłoby do pogodzenia ze sprawowaną opieką. Z tych też względów należy zgodzić się z zarzutami skargi o naruszeniu przepisów postępowania – art. 80 kpa i należy uznać że dokonana ocena materiału jest dowolna i pozostaje w sprzeczności z orzeczeniem o niepełnosprawności męża skarżącej. Sąd również nie podziela argumentacji organów o braku związku pomiędzy sprawowaną opieką przez skarżącą nad mężem, a niepodejmowaniem pracy z powodu sprawowanej opieki. Organ poza swoją uwagą pozostawia fakt, iż faktyczne niepodejmowanie pracy zawodowej przez skarżącą we wcześniejszych latach był spowodowany pracą wykonywaną na rzecz rodziny, opieką nad czwórką dzieci. W tym momencie skarżąca mogłaby podjąć pracę( jest w wieku produkcyjnym) i taką chęć wyraża, ale stan zdrowia i potrzeba opieki nad niepełnosprawnym mężem jej to uniemożliwia. W ocenie Sądu organ nieprawidłowo uznał, iż skarżąca nie spełnia kryterium do przyznania jej wnioskowanego świadczenia, czy naruszył przepis art. 17 ust.1 pkt 4 uśr. Organy ponownie rozpoznając sprawę wezmą pod uwagę i zastosują stanowisko zawarte w uzasadnieniu przedmiotowego wyroku. Z uwagi na powyższe biorąc pod uwagę art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) i lit.c) p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając zwrot kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło