VIII SA/Wa 698/21
WyrokWSA w Warszawie2021-11-24
Skład orzekający: Leszek Kobylski, Justyna Mazur, Iwona Szymanowicz-Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Rada Gminy ma kompetencje do definiowania pojęcia "gospodarstwo domowe" w uchwale dotyczącej opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi? Czy możliwe jest różnicowanie stawek opłat od gospodarstwa domowego w zależności od jego wielkości, gdy uchwała stanowi o jednej stawce od gospodarstwa domowego? Czy uchwała może zawierać sprzeczne postanowienia dotyczące daty wejścia w życie?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność uchwały w zakresie § 1, § 2 i § 5 ust. 3. Uznał, że rada gminy nie ma kompetencji do definiowania pojęcia "gospodarstwo domowe", gdyż wykracza to poza zakres upoważnienia ustawowego. Ponadto, różnicowanie stawek opłat od gospodarstwa domowego w zależności od jego wielkości jest niedopuszczalne, gdy uchwała stanowi o jednej stawce od gospodarstwa domowego. Wreszcie, uchwała zawierała wewnętrzną sprzeczność w postanowieniach dotyczących daty wejścia w życie, co stanowi istotne naruszenie prawa.Stan faktyczny
Prokurator Ośrodka Zamiejscowego Prokuratury Rejonowej zaskarżył uchwałę Rady Gminy M. dotyczącą wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki tej opłaty oraz zwolnienia w części z opłaty dla właścicieli nieruchomości kompostujących bioodpady. Zarzucono istotne naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym wadliwe określenie dat wejścia w życie uchwały, przekroczenie delegacji ustawowej poprzez zdefiniowanie pojęcia "gospodarstwo domowe" oraz zróżnicowanie stawek opłaty od gospodarstwa domowego. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie § 1, § 2 i § 5 ust. 3; w pozostałej części skargę oddalono.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 24 listopada 2021 r. sprawy ze skargi Prokuratora Ośrodka Zamiejscowego Prokuratury Rejonowej w P. z siedzibą w S. na uchwałę Rady Gminy M. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i ustalenia stawki tej opłaty oraz zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi kompostujących bioodpady stanowiące odpady komunalne w kompostowniku przydomowym 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie § 1, § 2 i § 5 ust. 3; 2. w pozostałej części skargę oddala.
Rada Gminy M. (dalej: "Rada Gminy" lub "organ"), na podstawie art.
18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U.
z 2019r., poz. 506 ze zm.; dalej: "u.s.g.") i art. 6j ust. 1 pkt 1, art. 6k ust. 1, ust. 2,
ust. 2a pkt 1, ust. 3 i ust. 4a ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2019r., poz. 2010 ze zm.; dalej: "u.c.p.g."), podjęła [...] grudnia 2019 r. uchwałę nr [...] w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i ustalenia stawki tej opłaty oraz zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi kompostujących bioodpady stanowiące odpady komunalne
w kompostowniku przydomowym.
Prokurator Ośrodka Zamiejscowego Prokuratury Rejonowej w P.
z siedzibą w S. (dalej jako "skarżący" lub "Prokurator"), zaskarżył powyższą uchwałę, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w całości. Postawił przy tym zarzuty istotnego naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 4 ust. 1 i art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2000 roku o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1461, dalej: "u.o.a.n."), art. 2 i 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
art. 42 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019r . poz. 509 ze zm.), poprzez wadliwe określenie w § 5 ust. 3 uchwały dwóch terminów określających wejście w życie przedmiotowej uchwały;
- przekroczenie granicy delegacji ustawowej przewidzianej w art. 6k ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2019 r., poz. 2010 ze zm.) poprzez zdefiniowanie w § 1 ust. 2 pojęcia "gospodarstwo domowe";
- art. 6j ust. 2a w zw. z art.6j ust.2 u.c.p.g., polegające na zróżnicowaniu
w § 1 ust. 3 i § 1 ust. 4 stawek opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalonej metodą od gospodarstwa domowego.
Rozwijając postawione zarzuty Prokurator wskazał, że zaskarżona uchwała
w § 5 ust. 3 dotknięta jest wadą w zakresie promulgacji aktu prawa miejscowego, gdyż stanowi, że uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia jej
w Dzienniku Urzędowym Województwa M., nie wcześniej niż z dniem
1 stycznia 2020 roku. Tym samym, w ocenie skarżącego § 5 uchwały zawiera dwie normy prawne, które są ze sobą sprzeczne. Pierwsza z nich określa wejście w życie uchwały po upływie 14 dni od ogłoszenia, co nastąpiło w dniu 20 stycznia 2020r.,
a zatem data wejścia w życie uchwały określona została na dzień 4 lutego 2020r. Druga norma wskazuje na uzyskanie mocy przez uchwałę nie wcześniej niż z dniem 1 stycznia 2020 r. Wobec powyższego bezspornym jest, że przepis § 5 ust.
3 uchwały zawiera wewnętrzną sprzeczność, która nie została przez Radę wyjaśniona. Zaznaczył, że w orzecznictwie jednoznacznie przyjmuje się, że wejście w życie i uzyskanie mocy przez uchwałę są zdarzeniami tożsamymi, polegającymi na rozpoczęciu od ich spełnienia się prawnego kwalifikowania stosunków społecznych przez przepisy, które weszły w życie lub uzyskały moc. Uchwała nie może wejść
w życie bez uzyskania przez nią mocy obowiązującej i odwrotnie - uzyskanie mocy obowiązującej oznacza wejście ustaw w życie (por. wyrok WSA w Warszawie
z 27 lutego 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 833/18, jak również w uchwała Sądu Najwyższego z 24 maja 1996 r., IPZP 12/96, OSNP/1197/1/8, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 24 października 1995 r., K 14/95; orzecznictwo TK 1995 nr 2, poz. 12).
Następnie wyjaśnił, że ustawodawca w art. 6j ust. 1 i ust. 2 u.c.p.g. przewidział kilka metod ustalania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, odbieranymi z nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Natomiast możliwość różnicowania stawki, przewidziana w art. 6j ust. 2a u.c.p.g wyraźnie odnosi się tylko do niektórych parametrów obliczania opłaty, takich jak: ilość mieszkańców
czy powierzchnia lokalu mieszkalnego, a więc tych, o których mowa w ust. 1. Pozostałe przesłanki różnicowania stawki przewidziane w tym przepisie w żadnym wypadku nie wiążą się z wielkością gospodarstwa domowego, a położeniem nieruchomości i jej rodzajem. Rada Gminy skorzystała z możliwości ustalenia jednej stawki od gospodarstwa domowego (art. 6j ust.2 u.u.c.p.g.), wobec tego nie miała możliwości dalszego różnicowania stawki. W art. 6j ust. 1 ustawodawca posługuje się pojęciem opłaty jako iloczynu podstawy i stawki, a w art. 6j ust. 2 pojęciem opłaty jako jednej stawki od podstawy (gospodarstwa domowego). Stanowisko to nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądowym (por. wyrok NSA z 6 maja 2016r, II FSK 16/16, publ. CBOSA i z 19 lutego 2019r., II FSK 3267/18, publ. Lex nr 2683323).
Ponadto zdaniem Prokuratora, Rada Gminy nie miała kompetencji
do zdefiniowania w § 1 ust. 2 uchwały pojęcia "gospodarstwa domowego". Zgodnie bowiem z art. 6k ust. 1 u.c.p.g., zakres upoważnienia zawartego w tym przepisie
nie obejmuje uprawnienia rady do objaśnienia znaczenia takich pojęć, które powinny być rozumiane w znaczeniu wynikającym z obowiązujących dotychczas regulacji prawnych, w myśl zasady jednolitości prawa, albo w braku takich unormowań
- w rozumieniu potocznym (por. wyrok WSA w Kielcach z 27 lutego 2020r, II SA/Ke 1008/19 i wyroki w nim wskazane: WSA w Bydgoszczy z 29 maja 2018r, II SA/Bd 111/18; WSA w Olsztynie z 17 sierpnia 2017r.,II SA/Ol 513/17, publ. CBOSA).
Odpowiadając na skargę, Rada Gminy wniosła o jej odrzucenie wywodząc,
że zaskarżona uchwała nie narusza prawa. Wskazała, iż uchwała została ogłoszona w dniu 20 stycznia 2020 r. i weszła życie w dniu 4 lutego 2020 r. Dodała, że skoro została ona opublikowana po 1 stycznia to nie mogła wejść w życie wcześniej.
Nie może to zatem powodować żadnych negatywnych konsekwencji, gdyż z racji opublikowania uchwały po 1 stycznia 2020 r. zapis drugiej części § 5 ust. 3 uchwały ma jedynie charakter techniczny. Wejście w życie i uzyskanie mocy przez akt prawa są bowiem zdarzeniami tożsamymi.
Nie zgodziła się nadto z tym, że w § 1 ust. 2 zdefiniowano pojęcie "gospodarstwo domowe". Wyjaśniła przy tym, że Gmina M. obejmuje tereny rolnicze i małe gospodarstwa domowe. Zdecydowana większość mieszkańców
nie posiada wyższego wykształcenia i nie ma dostępu do treści ustaw. Mają za to praktycznie nieograniczony dostęp do regulaminów i uchwał, które są wywieszone lub wydawane na prośbę w budynkach organów samorządowych. Właśnie z tego powodu w uchwale tej w § 1 ust 2 znajduje się wzmianka o gospodarstwie domowym. Pojęcie "Gospodarstwo domowe" nie zostało zdefiniowane przez organ na nowo, lecz jest niepełnym, prostszym przeniesieniem istniejącej już definicji gospodarstwa domowego, znajdującej się w chociażby w ustawie z dnia 2 grudnia 1999 r. o narodowym spisie powszechnym ludności i mieszkań w 2002 r
W ocenie organu, nie doszło też do naruszenia art. 6j ust. 2a w zw. z art. 6j ust. 2 u.c.p.g., ponieważ zróżnicowanie w § 1 ust. 3 i § 1 ust. 4 uchwały, stawek opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi ustalonej metodą
od gospodarstwa domowego wynika wprost z powołanych wyżej przepisów. Rada Gminy może zatem stosować łącznie różne kryteria różnicujące stawki opłaty.
W niniejszej sprawie przyjęto kryterium od liczby mieszkańców zamieszkujących nieruchomość. Kryterium mające wpływ na wysokość opłat to brak zbierania
i odbierania odpadów z gospodarstw w sposób selektywny (§ 1 ust. 4 uchwały)
w postaci wyższych opłat.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać,
czy organy administracji nie naruszyły prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
Zgodnie z art.147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt,
o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu
w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Podstawy stwierdzenia nieważności uchwały lub aktu organu gminy wyznaczają przepisy u.s.g. Zgodnie z art. 94 ust. 1 u.s.g., nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego.
Wprowadzając sankcję nieważności jako następstwo naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. W myśl art. 91 ust. 1 zdanie pierwsze u.s.g., uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. W orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie utrwalony jest pogląd, że tylko istotne naruszenie prawa stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały (aktu) organu gminy. Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być akceptowane w demokratycznym państwie prawnym. Zalicza się do nich między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. M. Stahl, Z. Kmieciak: w Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, str. 101-102). Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić zatem tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności
z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu.
Podnieść należy, że stosownie do art. 94 Konstytucji RP organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie
i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. W związku z tym
w doktrynie oraz w orzecznictwie podkreśla się wykonawczy charakter uchwał. Wynika to wprost z art. 40 ust. 1 u.s.g., który stanowi, że gmina ma prawo stanowienia, w formie uchwały, aktów prawa miejscowego obowiązujących
na obszarze gminy, tylko na podstawie upoważnień ustawowych.
W rozpoznawanej sprawie zaskarżona uchwała została wydana na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 6k ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.c.p.g. Art. 6k ust. 1 pkt 1 ww. ustawy stanowi, że rada gminy w drodze uchwały dokona wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi spośród metod określonych w art. 6j ust. 1 i ust. 2 oraz ustali stawkę takiej opłaty; dopuszcza się stosowanie więcej niż jednej metody ustalania opłat na obszarze gminy. Zgodnie zaś z art. 6k ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. rada gminy w drodze uchwały ustali stawkę opłaty
za pojemnik lub worek o określonej pojemności, przeznaczony do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości.
Stosownie do art. 6j ust. 1 u.c.p.g., w przypadku nieruchomości, o której mowa
w art. 6c ust. 1 (nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy), opłata
za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn:
1) liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość, lub
2) ilości zużytej wody z danej nieruchomości, lub
3) powierzchni lokalu mieszkalnego
- oraz stawki opłaty ustalonej na podstawie art. 6k ust. 1.
W przypadku nieruchomości, o której mowa w art. 6c ust. 1, rada gminy może uchwalić jedną stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi
od gospodarstwa domowego (art. 6j ust. 2 u.c.p.g.). Stosownie natomiast do art. 6j ust. 2a u.c.p.g. rada gminy może zróżnicować stawki opłaty w zależności
od powierzchni lokalu mieszkalnego, liczby mieszkańców zamieszkujących nieruchomość, odbierania odpadów z terenów wiejskich lub miejskich, a także
od rodzaju zabudowy. Rada gminy może stosować łącznie różne kryteria różnicujące stawki opłaty.
Z powyższego wynika, że w art. 6j ust. 1 i ust. 2 u.c.p.g. ustawodawca przewidział kilka metod ustalania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, odbieranymi z nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Podstawowe metody zostały wskazane w ust. 1, o czym świadczy zwrot "opłata stanowi iloczyn",
a w ust. 2 wskazano, że "rada gminy może ustalić jedną stawkę" "od gospodarstwa domowego".
W ocenie Sądu możliwość różnicowania stawki, przewidziana w art. 6j ust. 2a u.c.p.g., wyraźnie odnosi się tylko do niektórych parametrów obliczania opłaty, takich jak: ilość mieszkańców czy powierzchnia lokalu mieszkalnego, a więc tych, o których mowa w ust. 1. Pozostałe przesłanki różnicowania stawki przewidziane w tym przepisie w żadnym wypadku nie wiążą się z wielkością gospodarstwa domowego,
a położeniem nieruchomości i jej rodzajem. Skoro więc Rada Gminy skorzystała
z możliwości ustalenia jednej stawki od gospodarstwa domowego (art. 6j ust.
2 u.c.p.g.), na co wyraźnie wskazuje § 1 ust. 1 zaskarżonej uchwały, to nie miała możliwości dalszego różnicowania stawki. Trzeba bowiem podkreślić, że w art. 6j ust. 1 ustawodawca posługuje się pojęciem opłaty jako iloczynu podstawy i stawki,
a w art. 6j ust. 2 pojęciem opłaty jako jednej stawki od podstawy (gospodarstwa domowego). Niezasadny jest więc pogląd, że rada gminy może różnicować stawkę opłaty zgodnie z kryteriami określonymi w art. 6j ust. 2a u.c.p.g. zarówno
w przypadku wyboru metody określonej w art. 6j ust. 1, jak i art. 6j ust. 2 u.c.p.g. Zdaniem Sądu, za takim rozumieniem wskazanej regulacji nie przemawia także systematyka ustawy i umiejscowienie w treści regulacji dotyczącej różnicowania stawek opłat. Zamieszczenie art. 6j ust. 2a u.c.p.g. bezpośrednio po art. 6j ust. 1
i ust. 2 u.c.p.g. jest racjonalne, gdyż ustawodawca w pierwszej kolejności uregulował metody ustalania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Następnie wprowadził możliwość zróżnicowania stawki opłaty, ale z zawartych w tej regulacji sformułowań wynika, że odnosi się ona jedynie do metody wskazanej w art. 6j ust. 1, a nie wymienionej w art. 6j ust. 2 u.c.p.g.
Stanowisko takie w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości (por. wyroki NSA: z 6 maja 2016 r., II FSK 16/16, publ. CBOSA
i z 19 lutego 2019 r., II FSK 3267/18, publ. Lex nr 2683323, wyroki WSA:
w Rzeszowie z 9 lipca 2015 r., I SA/Rz 499/15, publ. CBOSA i w Bydgoszczy
z 10 marca 2020 r., I SA/Bd 31/20, publ. Lex nr 2945453). Za zasadne uznać należy przytoczenie poglądów prawnych zawartych w najnowszym orzecznictwie NSA, który w wyroku z 14 października 2021r., sygn. akt III FSK 3444/21 przesądził, że przepis art. 6j ust. 2a u.c.p.g. nie stanowi rozwinięcia normy prawnej zawartej w art. 6j ust. 2 p.c.g., w związku z tym wiązanie tych dwóch regulacji dla potrzeb wykładni art. 6j ust. 2 u.c.p.g. jest nieuprawnione. Powołał, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku
z 25 listopada 2020 r., II FSK 1853/20 stwierdził, że katalog ujęty w art. 6j ust. 2a u.c.p.g. nie zawiera przesłanki różnicowania stawki opłaty w zależności od wielkości (liczebności) gospodarstwa domowego, gdyż liczba mieszkańców, o których mowa
w tym przepisie, odnosi się do liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość, a nie do liczby mieszkańców tworzących gospodarstwo domowe. Pojęcia "liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość" nie można utożsamiać z pojęciem "gospodarstwa domowego", gdyż osoby zamieszkujące nieruchomość nie muszą tworzyć ze sobą gospodarstwa domowego. Przedmiotowa przesłanka znajduje więc zastosowanie w przypadku metody, o której mowa w art.
6j ust. 1 pkt 1 u.c.p.g., zgodnie z którym opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest obliczana jako iloczyn liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość oraz stawki opłaty ustalonej na podstawie art. 6k ust. 1 u.c.p.g.
W konsekwencji, w przypadku wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, rada gminy może ustalić jedną stawkę opłaty od gospodarstwa domowego, bez jej różnicowania w zależności od wielkości (liczebności) gospodarstwa. Reasumując, zdaniem NSA przewidzianego w art. 6j ust. 2a u.c.p.g. kryterium różnicowania stawki opłaty w odniesieniu do "liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość" nie można utożsamiać
z parametrem wielkości gospodarstwa domowego.
Wskazana linia orzecznicza jest aktualna w orzecznictwie sądów administracyjnych i Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela zaprezentowane w niej poglądy prawne.
W tych okolicznościach Sąd stwierdza, że podjęcie przez Radę Gminy uchwały sankcjonującej możliwość różnicowania gospodarstw domowych ze względu na ich wielkość (liczebność) było sprzeczne z u.c.p.g. w brzmieniu obowiązującym
w dacie jej podjęcia. Ustalenie zaś metody określenia wysokości opłaty
za gospodarowanie odpadami w sposób niezgodny z przepisami ustawy stanowi istotne naruszenie prawa. W związku z powyższym, zgodzić się należy
ze skarżącym, że uregulowania zawarte w § 1 zaskarżonej uchwały zostały wydane bez ustawowego upoważnienia, a więc bez podstawy prawnej i z tego powodu istotnie naruszają przepisy prawa, co uzasadnia stwierdzenie ich nieważności.
Wskazać też należy, że Rada Gminy upoważniona jest do uregulowania tylko
i wyłącznie spraw wskazanych w art. 6k u.c.p.g. Przepis ten nie upoważnia organu stanowiącego do definiowania pojęć, którymi posługuje się również ustawodawca. Zawarcie w kontrolowanej uchwale definicji pojęcia, którym posługuje się ustawodawca prowadzić może do regulowania pewnych kwestii w sposób odmienny aniżeli wynika to z woli ustawodawcy i w konsekwencji prowadzić do sprzeczności uchwały z aktem na podstawie, którego została wydana. Podobnie powtarzanie uregulowań ustawowych jest normatywnie zbędne, a ponadto ma charakter dezinformujący, ponieważ powielany przepis jest interpretowany w otoczeniu prawnym innych uregulowań aktu prawa miejscowego i może prowadzić do odmiennej wykładni, niż ta która wynika z interpretacji w kontekście przepisów ustawy. Z tych względów zdefiniowanie w § 1 pkt 2 kontrolowanej uchwały pojęcia "gospodarstwa domowego" nastąpiło z przekroczeniem upoważnienia ustawowego
z art. 6k ust. 1 i 2 uc.p.g. i stanowi uchybienie o charakterze istotnego naruszenia prawa.
Sąd za zasadny uznał również zarzut naruszenia art. 4 ust. 1 u.o.a.n. Zgodzić się należy ze skarżącym, iż § 5 ust. 3 zaskarżonej uchwały jest wewnętrznie sprzeczny. Jak zauważył Prokurator zapis te zawiera dwie normy prawne wzajemnie się wykluczające i dotyczące różnych dat określających wejście uchwały w życie. W takim przypadku doszło do istotnego naruszenia prawa i musiało to skutkować stwierdzeniem nieważności uchwały w tym zakresie.
Jednocześnie akceptując poglądy prawne w tym zakresie, zawarte
w powołanym wyżej wyroku NSA (III FSK 3444/21) wskazać należy, że przepis art.
4 ust. 1 u.o.a.n., który przewiduje okres vacatio legis, pełni jednocześnie funkcję domyślnej daty wejścia w życie. Oznacza to, że przy wyeliminowaniu zaskarżonego przepisu § 5 ust. 3 zaskarżona uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego. Przepis ten nie jest nierozerwalnie związany z całym aktem, ponieważ w miejsce wyeliminowanego przepisu znajduje zastosowanie regulacja ustawowa. Oznacza to, że kwestia wejście w życie uchwały będzie regulowana wprost cytowanym przepisem ustawy art. 4 ust. 1 u.o.a.n. (por. wyrok NSA z 6 kwietnia 2016 r., akt II FSK 490/14, wyroki WSA w Bydgoszczy z 15 kwietnia 2014r., II SA/Bd 255/15, WSA w Łodzi z 26 sierpnia 2020 r., I SA/Łd 88/20).
Uznanie za zasadne wskazanych w skardze zarzutów istotnego naruszenia prawa nie dawało jednak podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w całości. Istotnym naruszeniem prawa, opisanymi wyżej zostały bowiem dotknięte
§ 1 i § 5 ust. 3 uchwały. Sąd stwierdził nieważność § 2 uchwały z uwagi na to,
iż postanowienia tego paragrafu występują w ścisłym powiązaniu z postanowieniami § 1. § 2 zaskarżonej uchwały dotyczy bowiem zwolnienia z opłaty, przy zastosowaniu sposobu zwolnienia odpowiadającego sposobowi ustalenia stawki opłaty. Wobec zakwestionowania prawidłowości różnicowania stawki opłaty, ustalonej w § 1, nie jest możliwe samodzielne funkcjonowanie w obrocie prawnym postanowień jej § 2.
Jednocześnie w ocenie Sadu nie ma przeszkód, aby w obrocie prawnym pozostawały pozostałe uregulowania zawarte w uchwale, które nie są dotknięte istotnym naruszeniem prawa. W § 3 zaskarżonej uchwały Rada Gminy postanowiła
o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne i ustaliła stawki opłaty za pojemnik. Powyższe regulacje znajdują podstawę w art. 6c ust. 2 oraz art. 6k ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. Zgodnie z art. 6c ust. 2 u.c.p.g. rada gminy może, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, postanowić o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne. Wydanie uchwały w tym przedmiocie nie jest obligatoryjne i nie ma przeszkód, aby powyższa regulacja pozostawała w obrocie prawnym niezależnie od uchwały, którą rada gminy na obowiązek wydać w odniesieniu do nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, zgodnie z art. 6c ust. 1 u.c.p.g.
Z tej przyczyny brak było podstaw w sprawie do stwierdzenia nieważności uchwały w całości i w zakresie pozostałym poza wskazanym w punkcie 1 wyroku, Sąd skargę oddalił, orzekając o powyższym w jego punkcie 2.
Z tych względów Sąd, rozpoznając sprawę w trybie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonego aktu w zakresie § 1, § 2 oraz § 5 ust. 3, tj. orzekł jak w pkt 1 wyroku, w pozostałej zaś części, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił (pkt 2 wyroku).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło